10 điểm mới của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài sửa đổi 2026

1. Doanh nghiệp không phải xin chấp thuận trước khi chuẩn bị nguồn lao động

Khoản 8 Điều 1 Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài sửa đổi 2026, số 22/2026/QH16 sửa đổi Điều 18 Luật số 69/2020/QH14 như sau:

Điều 18. Chuẩn bị nguồn lao động

1. Doanh nghiệp dịch vụ được chủ động chuẩn bị nguồn lao động trước khi đăng ký hợp đồng cung ứng lao động theo nhu cầu của doanh nghiệp, thị trường tiếp nhận và khả năng ký kết hợp đồng cung ứng lao động.

Như vậy, Luật sửa đổi cho phép doanh nghiệp dịch vụ chủ động chuẩn bị nguồn lao động trước khi đăng ký hợp đồng cung ứng lao động theo nhu cầu của doanh nghiệp, thị trường tiếp nhận và khả năng ký kết hợp đồng.

Doanh nghiệp được thông tin, tuyên truyền; tư vấn, sơ tuyển; trực tiếp hoặc hợp tác với cơ sở giáo dục để đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề, ngoại ngữ cho người lao động khi cần thiết.

Theo Điều 18 Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài 2020, số 69/2020/QH14, doanh nghiệp chỉ được chuẩn bị nguồn khi có yêu cầu hoặc thỏa thuận hợp tác với bên nước ngoài tiếp nhận lao động và “chỉ được thực hiện sau khi Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội có văn bản chấp thuận”.

Luật mới đã bỏ yêu cầu phải có văn bản chấp thuận trước. Thay vào đó, doanh nghiệp phải thông báo bằng văn bản đến UBND cấp xã nơi tổ chức chuẩn bị nguồn và cập nhật trên cơ sở dữ liệu chậm nhất 03 ngày trước ngày thực hiện.

UBND cấp xã có trách nhiệm công khai thông báo, theo dõi hoạt động chuẩn bị nguồn trên địa bàn và xử lý hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý khi phát hiện vi phạm.

2. Chỉ được thu phí đào tạo sau khi người lao động được tuyển chọn và ký hợp đồng

Khoản 3 Điều 18 được sửa đổi tại khoản 8 Điều 1 Luật số 22/2026/QH16 quy định doanh nghiệp phải ký văn bản với người lao động về việc tham gia chuẩn bị nguồn.

Văn bản phải có mức phí đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề, ngoại ngữ và các khoản thu khác nếu có; thị trường, ngành nghề, tiêu chuẩn và thời gian tuyển chọn dự kiến; cam kết ưu tiên tuyển chọn; trách nhiệm của các bên nếu người lao động không được tuyển hoặc chấm dứt tham gia trước thời hạn.

Đặc biệt, Luật mới quy định:

“Doanh nghiệp dịch vụ chỉ được thu phí đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề, ngoại ngữ sau khi người lao động đã được bên nước ngoài tiếp nhận lao động tuyển chọn và ký kết hợp đồng đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài”.

Theo điểm b khoản 4 Điều 18 Luật số 69/2020/QH14, doanh nghiệp được trực tiếp hoặc liên kết để bồi dưỡng kỹ năng nghề, ngoại ngữ và “chỉ được thu phí đào tạo theo quy định của pháp luật”. Quy định cũ chưa xác định cụ thể thời điểm được thu phí.

Như vậy, từ ngày 01/3/2027, doanh nghiệp không được thu phí đào tạo ngay khi người lao động đăng ký tham gia chuẩn bị nguồn.

3. Doanh nghiệp bị thu hồi giấy phép có thể không được cấp lại trong 5 năm

Điểm b khoản 6 Điều 1 Luật số 22/2026/QH16 bổ sung khoản 1a vào Điều 10 Luật số 69/2020/QH14, quy định thời hạn hạn chế cấp giấy phép đối với doanh nghiệp từng bị thu hồi giấy phép.

Theo đó, doanh nghiệp bị thu hồi giấy phép thuộc trường hợp quy định tại điểm a, d hoặc đ khoản 2 Điều 16 không được cấp giấy phép trong thời hạn 05 năm kể từ ngày có quyết định thu hồi.

Các trường hợp này gồm: kê khai giả mạo trong hồ sơ đề nghị cấp giấy phép; vi phạm một số hành vi bị nghiêm cấm; không thực hiện đầy đủ một số nghĩa vụ, dẫn đến thiệt hại nghiêm trọng về vật chất hoặc tinh thần đối với người lao động.

Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp bị thu hồi giấy phép trong những trường hợp trên cũng “không được là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp được cấp Giấy phép” trong thời hạn 05 năm.

Điều 10 Luật số 69/2020/QH14 chỉ quy định các điều kiện về vốn, ký quỹ, người đại diện, nhân viên nghiệp vụ, cơ sở vật chất và trang thông tin điện tử. Luật cũ chưa quy định thời hạn 05 năm không được cấp lại giấy phép và chưa hạn chế người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp đã bị thu hồi giấy phép.

4. Doanh nghiệp không được ủy quyền cho bên thứ ba tuyển chọn lao động

Điểm b khoản 1 Điều 1 Luật số 22/2026/QH16 bổ sung khoản 7 và khoản 8 vào Điều 3 Luật số 69/2020/QH14, làm rõ hoạt động trực tiếp tuyển chọn và hành vi cho người khác sử dụng giấy phép.

Theo khoản 7 Điều 3 mới, trực tiếp tuyển chọn là việc doanh nghiệp đã được cấp giấy phép tự thực hiện hoặc phối hợp với bên nước ngoài tiếp nhận lao động để sơ tuyển, đánh giá và lựa chọn người lao động.

Việc tuyển chọn phải được thực hiện “không thông qua bên thứ ba, không ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác”.

Khoản 8 Điều 3 mới quy định cho người khác sử dụng giấy phép là việc doanh nghiệp cho doanh nghiệp, tổ chức hoặc cá nhân khác sử dụng giấy phép “dưới bất kỳ hình thức nào” để thực hiện một phần hoặc toàn bộ hoạt động dịch vụ nhân danh doanh nghiệp được cấp giấy phép.

Luật số 69/2020/QH14 đã yêu cầu doanh nghiệp trực tiếp tuyển chọn người lao động tại điểm c khoản 2 Điều 26 và cấm cho người khác sử dụng giấy phép tại khoản 5 Điều 7. Tuy nhiên, Luật cũ chưa giải thích cụ thể nội hàm của hai hành vi này.

5. Mọi công việc mát-xa ở nước ngoài đều thuộc danh mục bị cấm

Nghiêm cấm đi làm việc ở nước ngoài đối với công việc mát-xa (Ảnh minh họa)

Điểm d khoản 4 Điều 1 Luật số 22/2026/QH16 sửa đổi đoạn mở đầu và điểm a khoản 12 Điều 7 Luật số 69/2020/QH14.

Theo quy định mới, nghiêm cấm đi làm việc ở nước ngoài hoặc tổ chức tuyển chọn, chuẩn bị nguồn, đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài đối với “công việc mát-xa”.

Trong khi đó, điểm a khoản 12 Điều 7 Luật số 69/2020/QH14 chỉ cấm “công việc mát-xa tại nhà hàng, khách sạn hoặc trung tâm giải trí”. Như vậy, quy định cũ xác định công việc bị cấm gắn với một số địa điểm cụ thể.

Từ ngày 01/3/2027, Luật mới không còn giới hạn địa điểm thực hiện. Theo nội dung điều luật, công việc mát-xa thuộc danh mục bị cấm mà không phụ thuộc vào việc được thực hiện tại nhà hàng, khách sạn, trung tâm giải trí hay địa điểm khác.

Phạm vi hành vi bị cấm cũng được mở rộng. Luật cũ quy định cấm người lao động đi làm việc hoặc đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài. Luật mới bổ sung rõ việc tổ chức tuyển chọn và chuẩn bị nguồn lao động cho công việc mát-xa cũng bị nghiêm cấm.

6. Không được tuyển lao động đến khu vực Việt Nam khuyến cáo không đến hoặc hạn chế đến

Điểm đ khoản 4 Điều 1 Luật số 22/2026/QH16 sửa đổi đoạn mở đầu và điểm a khoản 13 Điều 7 Luật số 69/2020/QH14 về các hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng:

“13. Đi làm việc ở nước ngoài hoặc tổ chức tuyển chọn, chuẩn bị nguồn lao động, đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài ở khu vực sau đây:

a) Khu vực có chiến sự, khu vực đã được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam khuyến cáo không đến hoặc hạn chế đến;”.

Theo quy định mới, nghiêm cấm đi làm việc ở nước ngoài hoặc tổ chức tuyển chọn, chuẩn bị nguồn, đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở “khu vực có chiến sự, khu vực đã được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam khuyến cáo không đến hoặc hạn chế đến”.

Theo điểm a khoản 13 Điều 7 Luật số 69/2020/QH14, khu vực bị cấm gồm “khu vực đang có chiến sự hoặc đang có nguy cơ xảy ra chiến sự”.

So với Luật cũ, Luật năm 2026 bổ sung căn cứ là khuyến cáo của cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam. Theo đó, hoạt động tuyển chọn và đưa người lao động đến một khu vực có thể bị cấm khi đã có khuyến cáo không đến hoặc hạn chế đến.

Luật mới cũng bổ sung rõ việc tổ chức tuyển chọn và chuẩn bị nguồn lao động đến các khu vực này là hành vi bị nghiêm cấm. Luật cũ chỉ đề cập việc người lao động đi làm việc hoặc đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài.

Các khu vực đang bị nhiễm xạ, bị nhiễm độc hoặc đang có dịch bệnh đặc biệt nguy hiểm tại các điểm b, c và d khoản 13 Điều 7 vẫn thuộc danh mục bị cấm.

7. Hợp đồng phải ghi điều kiện đơn phương chấm dứt và cách giải quyết tranh chấp

Khoản 9 Điều 1 Luật số 22/2026/QH16 sửa đổi Điều 21 Luật số 69/2020/QH14, quy định cụ thể các nội dung chủ yếu của hợp đồng đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.

Theo đó, hợp đồng phải có các nội dung về quyền, nghĩa vụ của mỗi bên; tiền dịch vụ; các khoản khác doanh nghiệp thu từ người lao động nếu có; tiền ký quỹ nếu có; điều kiện đơn phương chấm dứt hợp đồng; giải quyết tranh chấp và bồi thường thiệt hại.

Luật mới quy định rõ hợp đồng phải có “điều kiện đơn phương chấm dứt hợp đồng” và “việc giải quyết tranh chấp hợp đồng, bồi thường thiệt hại”.

Theo khoản 2 Điều 21 Luật số 69/2020/QH14, hợp đồng phải thỏa thuận rõ quyền, nghĩa vụ của các bên, phù hợp với hợp đồng cung ứng lao động và ghi rõ tiền dịch vụ, chi phí khác của người lao động nếu có.

Như vậy, Luật cũ chưa liệt kê riêng tiền ký quỹ, điều kiện đơn phương chấm dứt, giải quyết tranh chấp và bồi thường thiệt hại trong các nội dung chủ yếu của hợp đồng.

Luật mới cũng giao Bộ trưởng Bộ Nội vụ quy định mẫu hợp đồng và các khoản doanh nghiệp được thu từ người lao động. Luật cũ chỉ giao quy định mẫu hợp đồng.

8. Doanh nghiệp phải có người đại diện ở nước ngoài hỗ trợ người lao động

Điểm b khoản 10 Điều 1 Luật số 22/2026/QH16 sửa đổi điểm e khoản 2 Điều 26 Luật số 69/2020/QH14, quy định doanh nghiệp phải có người đại diện ở nước ngoài để hỗ trợ và giải quyết vấn đề phát sinh liên quan đến người lao động.

Doanh nghiệp phải thông tin, báo cáo cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài ngay sau khi có thông tin về vụ việc ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động hoặc tình huống khẩn cấp liên quan đến an ninh, an toàn tại địa bàn tiếp nhận.

Doanh nghiệp còn phải “tư vấn và hỗ trợ người lao động tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý” khi người lao động có nhu cầu hỗ trợ pháp lý.

Theo điểm e khoản 2 Điều 26 Luật số 69/2020/QH14, doanh nghiệp phải có nhân viên nghiệp vụ đủ năng lực quản lý và hỗ trợ người lao động ở nước ngoài. Luật cũ chưa quy định cụ thể phải có “người đại diện ở nước ngoài”.

Luật cũ yêu cầu cung cấp trợ giúp pháp lý khi người lao động bị lạm dụng, bạo lực hoặc phân biệt đối xử. Luật mới quy định doanh nghiệp tư vấn, hỗ trợ tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý khi người lao động có nhu cầu, không giới hạn trong ba trường hợp nêu trên.

9. Doanh nghiệp bị mở thủ tục phá sản vẫn phải thực hiện hợp đồng đã ký

Khoản 11 Điều 1 Luật số 22/2026/QH16 sửa đổi khoản 2 Điều 29 Luật số 69/2020/QH14 về trách nhiệm của doanh nghiệp dịch vụ khi bị mở thủ tục phá sản. Theo đó:

“2. Kể từ ngày Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản, doanh nghiệp dịch vụ không được ký kết hợp đồng cung ứng lao động, tổ chức chuẩn bị nguồn và tuyển chọn lao động mới để đưa đi làm việc ở nước ngoài; hợp đồng đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài đã ký kết tiếp tục được thực hiện dưới sự giám sát theo quy định của pháp luật về phục hồi, phá sản.”.

Theo khoản 2 Điều 29 Luật số 69/2020/QH14, doanh nghiệp bị mở thủ tục phá sản không được thực hiện các hoạt động tại khoản 1, 2, 3 và 4 Điều 9. Các hoạt động này gồm ký kết và thực hiện hợp đồng; tìm kiếm thị trường, quảng cáo, tư vấn; chuẩn bị nguồn, tuyển chọn; bồi dưỡng kỹ năng nghề, ngoại ngữ và giáo dục định hướng.

So với quy định cũ, Luật mới xác định cụ thể doanh nghiệp không được phát sinh hoạt động tuyển lao động mới, đồng thời khẳng định các hợp đồng đã ký vẫn tiếp tục được thực hiện dưới sự giám sát.

Các trách nhiệm báo cáo, chuyển giao quyền và nghĩa vụ khi doanh nghiệp bị tuyên bố phá sản tại khoản 1 và khoản 3 Điều 29 vẫn được giữ nguyên.

10. Hợp đồng nhận lao động thực tập từ 90 ngày trở lên được đăng ký tại cấp tỉnh

Khoản 18 Điều 1 Luật số 22/2026/QH16 sửa đổi Điều 39 Luật số 69/2020/QH14 theo hướng thống nhất cơ quan tiếp nhận đăng ký hợp đồng nhận lao động thực tập.

Theo quy định mới, doanh nghiệp đưa người lao động Việt Nam đi đào tạo, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề ở nước ngoài phải nộp 01 bộ hồ sơ đến cơ quan chuyên môn về lao động thuộc UBND cấp tỉnh nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính.

Theo Điều 39 Luật số 69/2020/QH14, cơ quan tiếp nhận được xác định theo thời gian đào tạo. Hợp đồng có thời gian dưới 90 ngày được đăng ký tại cơ quan chuyên môn về lao động thuộc UBND cấp tỉnh; hợp đồng có thời gian từ 90 ngày trở lên được đăng ký tại Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

Như vậy, từ ngày 01/3/2027, hợp đồng nhận lao động thực tập từ 90 ngày trở lên không còn đăng ký tại Bộ mà được đăng ký tại cơ quan chuyên môn về lao động thuộc UBND cấp tỉnh nơi doanh nghiệp đặt trụ sở chính.

Khoản 27 Điều 1 Luật số 22/2026/QH16 đồng thời bãi bỏ Điều 40 về hồ sơ đăng ký hợp đồng nhận lao động thực tập. Theo Điều 39 mới, hồ sơ, phương thức, trình tự và thủ tục đăng ký sẽ do Chính phủ quy định.

Trên đây là tổng hợp điểm mới của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài sửa đổi 2026.