4 điểm mới của Nghị định 234/2026/NĐ-CP về xử lý kỷ luật viên chức từ 01/7/2026

So với quy định trước đây, Nghị định 234 2026 NĐ CP có nhiều điểm mới đáng chú ý sau:

1. Bổ sung trường hợp miễn trách nhiệm kỷ luật khi đổi mới sáng tạo vì lợi ích chung

Điểm mới nổi bật nhất của Nghị định 234 là bổ sung trường hợp được miễn trách nhiệm kỷ luật đối với viên chức thực hiện hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo vì lợi ích chung.

Theo điểm a khoản 2 Điều 4 Nghị định 234/2026/NĐ-CP, viên chức sẽ được miễn trách nhiệm kỷ luật nếu thực hiện đề xuất về nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo đã được cơ quan có thẩm quyền cho phép; được cấp có thẩm quyền xác định đã thực hiện đúng chủ trương, không tham nhũng, không tiêu cực, không có hành vi gian lận, cố ý vi phạm pháp luật, có động cơ trong sáng vì lợi ích chung nhưng vẫn phát sinh thiệt hại.

Đồng thời, điểm b khoản 2 Điều 4 cũng quy định miễn trách nhiệm kỷ luật đối với trường hợp viên chức đã thực hiện đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục, không vụ lợi nhưng thiệt hại phát sinh do nguyên nhân khách quan.

Trong khi đó, Điều 4 Nghị định 112/2020/NĐ-CP chỉ quy định các trường hợp được loại trừ hoặc miễn trách nhiệm kỷ luật như mất năng lực hành vi dân sự, bất khả kháng, tình thế cấp thiết hoặc người vi phạm đã qua đời mà chưa có quy định riêng đối với hoạt động đổi mới sáng tạo vì lợi ích chung. 

2. Quy định cụ thể các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ mức kỷ luật

Nghị định 234 năm 2026 đã lần đầu tiên liệt kê cụ thể các tình tiết làm tăng nặng và giảm nhẹ mức kỷ luật.

Theo khoản 3 Điều 4, các tình tiết tăng nặng bao gồm việc không tự giác nhận khuyết điểm, không khắc phục hậu quả, cản trở hoạt động thanh tra, kiểm tra, điều tra, bao che người vi phạm, che giấu hoặc tiêu hủy chứng cứ, lợi dụng chức vụ, quyền hạn hoặc tình trạng khẩn cấp để trục lợi...

Ngược lại, khoản 4 Điều 4 quy định các tình tiết giảm nhẹ như chủ động báo cáo vi phạm, tự giác nhận trách nhiệm, chủ động cung cấp thông tin về người cùng vi phạm, chủ động chấm dứt hành vi vi phạm, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả.

Trong khi đó, khoản 4 Điều 2 Nghị định 112/2020/NĐ-CP chỉ quy định khi xem xét xử lý kỷ luật phải căn cứ vào các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ mà chưa quy định cụ thể từng tình tiết như Nghị định 234.

3. Thay đổi cách xác định thời hiệu xử lý kỷ luật

Điều 5 Nghị định 234/2026/NĐ-CP đã thay đổi cách xác định thời hiệu xử lý kỷ luật so với quy định trước đây.

Theo đó, thời hiệu xử lý kỷ luật được thực hiện theo Điều 36 Luật Viên chức 2025 và được tính từ thời điểm có hành vi vi phạm đến thời điểm cấp có thẩm quyền kết luận hành vi vi phạm đến mức phải thi hành kỷ luật.

Trường hợp có hành vi vi phạm mới trong thời hiệu thì thời hiệu đối với hành vi cũ được tính lại kể từ thời điểm xảy ra hành vi mới. Nghị định cũng tiếp tục quy định thời hiệu là 05 năm đối với hành vi đến mức khiển trách và 10 năm đối với các hành vi còn lại; đồng thời làm rõ các trường hợp không áp dụng thời hiệu xử lý kỷ luật.

Trước đó, Nghị định 112/2020/NĐ-CP chưa quy định rõ mốc kết thúc của thời hiệu xử lý kỷ luật.

4. Tinh gọn Hội đồng kỷ luật viên chức còn 3 thành viên

Một điểm mới khác là Nghị định 234 tinh gọn Hội đồng kỷ luật viên chức chỉ còn 03 thành viên.

Theo Điều 16 Nghị định 234, đối với viên chức quản lý, Hội đồng kỷ luật gồm Chủ tịch Hội đồng là người đứng đầu hoặc cấp phó của cơ quan có thẩm quyền xử lý kỷ luật, một Ủy viên là người đứng đầu hoặc cấp phó đơn vị trực tiếp sử dụng viên chức và một Ủy viên là đại diện cơ quan tham mưu về tổ chức, cán bộ.

Đối với viên chức không giữ chức vụ quản lý, Hội đồng cũng chỉ gồm 03 thành viên, trong đó có đại diện công đoàn hoặc đại diện viên chức nếu đơn vị không có tổ chức công đoàn.

Quy định cũ tại Điều 35 Nghị định 112/2020/NĐ-CP, Hội đồng kỷ luật đối với viên chức quản lý gồm 05 thành viên, có thêm đại diện tổ chức Đảng và đại diện Công đoàn. 

Trên đây là 4 điểm mới của Nghị định 234/2026/NĐ-CP về xử lý kỷ luật viên chức.