1. Đề xuất đưa người chịu áp lực công việc vào diện giám sát nguy cơ rối loạn tâm thần
Theo Điều 43 dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh 2025, đối tượng giám sát trong phòng, chống rối loạn tâm thần gồm 03 đối tượng gồm:
- Người mắc rối loạn tâm thần
- Người tử vong do rối loạn tâm thần
- Người có nguy cơ mắc rối loạn tâm thần.
Trong đó, đáng chú ý, các yếu tố nguy cơ mắc rối loạn tâm thần gồm có yếu tố nguy cơ khác là áp lực cao, kéo dài về học tập, lao động, kinh tế.
Theo định nghĩa tại khoản 19 Điều 2 Luật Phòng bệnh 2025, số 114/2025/QH15, rối loạn tâm thần được định nghĩa là tình trạng bệnh lý đặc trưng bởi sự thay đổi trong tư duy, cảm xúc hoặc hành vi của một người gây ảnh hưởng đến khả năng hoạt động cá nhân, xã hội, học tập và lao động.
Như vậy, có thể thấy, lần đầu tiên, Bộ Y tế đề xuất đưa các yếu tố nguy cơ như áp lực học tập, áp lực công việc, stress kéo dài... vào diện giám sát nguy cơ rối loạn tâm thần bên cạnh một số loại rối loạn tâm thần phổ biến gồm tâm thần phân liệt, động kinh và trầm cảm, rối loạn lo âu, sa sút trí tuệ…

2. Các yếu tố nguy cơ mắc rối loạn tâm thần
Theo khoản 4 Điều 43 dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh 2025, các yếu tố nguy cơ mắc rối loạn tâm thần gồm:
|
Yếu tố |
Nội dung |
|
Yếu tố nguy cơ về sinh học, di truyền |
- Di truyền: Có người thân mắc rối loạn tâm thần làm tăng nguy cơ. - Tổn thương não: Chấn thương sọ não, tai biến mạch máu não. - Bệnh lý mạn tính: Đái tháo đường, tim mạch, ung thư, HIV/AIDS, động kinh. - Giai đoạn sinh lý đặc biệt: Dậy thì, sau sinh, tiền mãn kinh - mãn kinh, người cao tuổi. |
|
Yếu tố nguy cơ về tâm lý |
- Stress kéo dài hoặc sang chấn tâm lý: Mất người thân, ly hôn, thất nghiệp. - Bạo lực gia đình, xâm hại, tai nạn, thảm họa. - Đặc điểm nhân cách: Nhạy cảm, dễ lo âu, tự ti, cầu toàn quá mức. - Kỹ năng đối phó kém: Không biết cách quản lý stress, cảm xúc tiêu cực. - Từng có ý nghĩ tự sát, hành vi tự sát. |
|
Yếu tố nguy cơ về xã hội |
- Cô lập xã hội, thiếu hỗ trợ từ gia đình - cộng đồng. - Kỳ thị, phân biệt đối xử, đặc biệt với người yếu thế. - Môi trường sống không an toàn: Bạo lực, tội phạm, thiên tai. - Lạm dụng chất kích thích như: Nghiện rượu, bia; ma túy, chất kích thích, lạm dụng thuốc an thần. |
Như vậy, theo quy định này, trong giai đoạn dậy thì, sau sinh, stress kéo dài hoặc sang chấn tâm lý do ly hôn, thất nghiệp, bạo lực gia đình… cũng đều có thể là yếu tố nguy cơ dẫn đến rối loạn tâm thần và thuộc nhóm đối tượng phải giám sát trong phòng, chống rối loạn tâm thần.
3. Nội dung giám sát người bị đưa vào diện giám sát nguy cơ rối loạn tâm thần
Để giám sát người có nguy cơ mắc rối loạn tâm thần như chịu áp lực công việc kéo dài… thì khoản 4 Điều 44 dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh 2025 nêu rõ các nội dung gồm:
- Thông tin chung: Họ và tên, giới tính, ngày tháng năm sinh, số điện thoại, nghề nghiệp, dân tộc, nơi cư trú.
- Thông tin nguy cơ mắc rối loạn tâm thần như: Tình trạng sức khỏe và yếu tố nguy cơ mắc rối loạn tâm thần. Trong đó, yếu tố nguy cơ mắc rối loạn tâm thần gồm:
|
Thu thập thông tin |
Nội dung |
|
Yếu tố nguy cơ về sinh học, di truyền |
- Thông tin về tiền sử gia đình có người thân mắc rối loạn tâm thần không? - Các thông tin về tiền sử quá trình mang thai của mẹ như:
- Thu thập thông tin bản thân bị tổn thương não:
- Bất thường về:
|
|
Yếu tố nguy cơ về tâm lý |
- Thông tin tiền sử bản thân mắc rối loạn tâm thần, tự sát. - Thu thập thông tin người có biểu hiện sớm:
|
|
Thu thập thông tin yếu tố nguy cơ về xã hội |
- Thu thập thông tin về số người lạm dụng chất kích thích như:
- Thông tin số hộ gia đình nghèo đói, thất nghiệp, điều kiện sống khó khăn; - Thông tin số người bị bạo lực gia đình, bạo lực học đường, tội phạm. |
|
Yếu tố nguy cơ khác |
Thu thập thông tin về số người chịu áp lực học tập, công việc |
Trên đây là đề xuất đưa người chịu áp lực công việc vào diện giám sát nguy cơ rối loạn tâm thần của Bộ Y tế tại dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng bệnh 2025 đang được lấy ý kiến đóng góp.
RSS