Người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh được phân loại, bố trí điều trị theo những tiêu chí nào?

1. Người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh được phân loại, bố trí điều trị theo những tiêu chí nào?

Khoản 3 Điều 7 Nghị định 257/2026/NĐ-CP quy định việc phân loại căn cứ vào tình trạng tâm thần, mức độ nguy hiểm cho bản thân và những người xung quanh, cùng yêu cầu chuyên môn trong quá trình điều trị. Người được bàn giao phải được bố trí vào khu vực điều trị phù hợp với tình trạng bệnh. Đồng thời, khoản 2 Điều 5 yêu cầu khu điều trị nội trú phân khu theo giới tính, mức độ nguy hiểm và tình trạng bệnh lý. 

1.1. Tiêu chí phân loại khi tiếp nhận bàn giao

Căn cứ quy định tại điểm a và điểm b khoản 3 Điều 7 Nghị định 257/2026/NĐ-CP xác định hai nhóm tiêu chí phân loại:

• Tình trạng tâm thần, mức độ nguy hiểm cho bản thân người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh và những người xung quanh.
• Yêu cầu chuyên môn trong quá trình điều trị.

Cơ sở điều trị bắt buộc được giao chủ trì, phối hợp với cơ quan đưa người đến bàn giao vào khu vực điều trị phù hợp với tình trạng bệnh. Việc bàn giao được thực hiện khi đầy đủ hồ sơ và đã loại trừ trường hợp người mắc bệnh khác đang trong tình trạng cấp cứu, không thuộc chuyên khoa tâm thần.

Về hồ sơ bàn giao, khoản 1 Điều 7 Nghị định 257/2026/NĐ-CP và khoản 2 Điều 134 Luật Thi hành án hình sự 2025 quy định các thành phần gồm:

• Quyết định của Viện kiểm sát hoặc Tòa án về áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh.
• Kết luận giám định pháp y; kết luận giám định pháp y lâm sàng.
• Lý lịch cá nhân, lý lịch bị can hoặc lý lịch phạm nhân của người chấp hành biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh.
• Tài liệu khác có liên quan.
• Biên bản giao, nhận người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh theo Mẫu số 01 tại Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định 257/2026/NĐ-CP.
• Biên bản giao, nhận hồ sơ, tài liệu của người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh theo Mẫu số 02 tại Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định này.

1.2. Tiêu chí phân khu điều trị nội trú

Về tổ chức khu vực điều trị, khoản 2 Điều 5 yêu cầu khu điều trị nội trú phải thực hiện phân khu theo:

• Giới tính.
• Mức độ nguy hiểm.
• Tình trạng bệnh lý của người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh.

Bên cạnh việc phân khu, cơ sở phải bố trí các khu vực phù hợp, thuận lợi để thực hiện những chức năng: tiếp nhận, điều trị nội trú, theo dõi đặc biệt, sinh hoạt chung, thăm gặp, làm việc và nghỉ ngơi của nhân viên.

2. Người cần giám sát thường xuyên được bố trí điều trị như thế nào?

Khoản 3 Điều 7 Nghị định 257/2026/NĐ-CP quy định trường hợp cần thiết thì bố trí người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh vào buồng bệnh có lực lượng bảo vệ giám sát thường xuyên.

2.1. Bố trí lực lượng bảo vệ kết hợp theo dõi chuyên môn

Theo quy định này, lực lượng bảo vệ thực hiện giám sát thường xuyên tại khu vực buồng bệnh hoặc trước cửa buồng bệnh để:

• Kiểm soát việc ra, vào.
• Kịp thời xử lý các tình huống phát sinh.

Hoạt động giám sát được thực hiện kết hợp với việc theo dõi chuyên môn của nhân viên y tế. Việc bố trí người vào khu vực điều trị phải phù hợp với tình trạng bệnh, căn cứ tình trạng tâm thần, mức độ nguy hiểm và yêu cầu chuyên môn trong quá trình điều trị.

Về thời điểm kết thúc bàn giao, khoản 4 Điều 7 xác định việc bàn giao hoàn thành khi đã thực hiện xong việc tiếp nhận, bố trí người vào khu vực điều trị phù hợp và bố trí giám sát thường xuyên kết hợp theo dõi chuyên môn nếu cần thiết.

2.2. Buồng bệnh phải đáp ứng yêu cầu an toàn

Đối với nơi bố trí điều trị, khoản 3 Điều 5 quy định:

• Buồng bệnh được thiết kế không có vật dụng có thể gây nguy hiểm.
• Nội thất được cố định hoặc hạn chế di chuyển.
• Cửa ra, vào buồng bệnh và các khu chức năng có khóa an toàn, có khả năng kiểm soát từ bên ngoài.
• Cửa sổ bảo đảm an toàn, phòng ngừa việc bỏ trốn hoặc tự gây thương tích.

Ngoài ra, khoản 1 Điều 5 yêu cầu khu điều trị nội trú có lối ra, vào riêng hoặc kiểm soát tập trung, hạn chế việc đi lại không cần thiết giữa các khu vực. Hành lang, lối đi phải thông thoáng, dễ quan sát và không có điểm khuất.

3. Trường hợp đang cấp cứu bệnh khác được bố trí xử lý ra sao?

Theo khoản 2 Điều 7 Nghị định 257/2026/NĐ-CP quy định: Nếu tại thời điểm bàn giao, người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh mắc bệnh khác đang trong tình trạng cấp cứu và không thuộc chuyên khoa tâm thần thì cơ sở điều trị bắt buộc tạm thời chưa nhận bàn giao.

Cách xử lý được phân biệt theo loại hình cơ sở điều trị bắt buộc.

3.1. Cơ sở điều trị bắt buộc là bệnh viện chuyên khoa tâm thần

Điểm a khoản 2 Điều 7 yêu cầu cơ sở đề nghị cơ quan đưa người đến chuyển người đang cấp cứu đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phù hợp để khám, điều trị.

Trong thời gian chưa bàn giao cho cơ sở điều trị bắt buộc, cơ quan đưa người đến có trách nhiệm quản lý người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh.

Nếu cần, cơ sở điều trị bắt buộc phối hợp với cơ quan đưa người đến liên hệ với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phù hợp với tình trạng cấp cứu.

3.2. Cơ sở điều trị bắt buộc là bệnh viện đa khoa

Đối với bệnh viện đa khoa, điểm b khoản 2 Điều 7 yêu cầu hướng dẫn cơ quan đưa người đến chuyển người đang cấp cứu đến khoa, phòng phù hợp với tình trạng cấp cứu.

Trường hợp vượt khả năng chuyên môn của cơ sở điều trị bắt buộc thì chuyển đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh khác.

Trong thời gian điều trị cấp cứu trước khi hoàn thành bàn giao, trách nhiệm quản lý người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh vẫn thuộc cơ quan đưa người đến.

4. Trong quá trình điều trị, việc giám sát, cách ly được áp dụng theo căn cứ nào?

Sau khi tiếp nhận, việc quản lý người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh được thực hiện theo Điều 8 Nghị định 257/2026/NĐ-CP.

Khoản 1 Điều này quy định trong trường hợp thông thường, việc bảo đảm an ninh, an toàn đối với người đang điều trị, nhân viên y tế và những người liên quan trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh thực hiện theo pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh.

4.1. Biện pháp quản lý khi cần thiết

Căn cứ theo khoản 2 Điều 8, khoa điều trị nội trú áp dụng một hoặc đồng thời các biện pháp sau:

• Yêu cầu chấm dứt hành vi vi phạm nội quy, quy chế của cơ sở điều trị bắt buộc: Áp dụng nếu người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh có khả năng nhận thức và thực hiện.
• Bố trí lực lượng bảo vệ phối hợp với nhân viên y tế: Giám sát, kiểm soát việc di chuyển, tiếp xúc trước, trong và sau quá trình khám bệnh, chữa bệnh; hỗ trợ nhân viên y tế xử lý khi người đang điều trị có hành vi kích động, chống đối hoặc có nguy cơ gây nguy hiểm cho bản thân hoặc người khác.
• Cách ly với những người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh khác: Áp dụng khi có nguy cơ gây mất an ninh, an toàn.

4.2. Đưa người ra khỏi khu điều trị nội trú theo yêu cầu chuyên môn

Về trường hợp cần đưa người ra khỏi khu vực điều trị nội trú theo yêu cầu chuyên môn, khoản 3 Điều 8 giao người đứng đầu cơ sở điều trị bắt buộc quyết định bố trí lực lượng bảo vệ tham gia hỗ trợ, căn cứ vào:

• Tình trạng bệnh của người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh.
• Mức độ nguy cơ.
• Yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn.

Trường hợp cần thiết, cơ sở điều trị bắt buộc đề nghị cơ quan công an cấp xã hoặc cơ quan, đơn vị có liên quan phối hợp hỗ trợ theo quy định của pháp luật. 

Trên đây là thông tin về tiêu chí phân loại, bố trí điều trị đối với người bị áp dụng biện pháp tư pháp bắt buộc chữa bệnh. Bạn đọc có thể truy cập LuatVietnam.vn để tra cứu toàn văn Nghị định 257/2026/NĐ-CP, thông tin hiệu lực, lược đồ và các văn bản liên quan.