Tuyến metro phải đáp ứng những yêu cầu kỹ thuật cơ bản nào?

1. Tuyến metro phải đáp ứng những yêu cầu kỹ thuật cơ bản nào?

Theo mục 2.1.2 QCVN 32:2026/BXD ban hành kèm theo Thông tư 62/2026/TT-BXD, tuyến metro phải đáp ứng các yêu cầu về kết cấu hạ tầng, khổ đường, năng lực vận tải, an toàn hành khách, hệ thống thiết bị và điều kiện vận hành, khai thác.

Cụ thể, các yêu cầu kỹ thuật cơ bản đối với tuyến metro gồm:

1.1. Yêu cầu về kết cấu hạ tầng, khổ đường và năng lực vận tải

Tuyến metro phải đáp ứng các yêu cầu sau:

• Kết cấu hạ tầng: Vận hành trên hệ thống đường sắt dẫn hướng chuyên dụng, cách ly hoàn toàn về mặt vật lý với giao thông đường bộ và các phương tiện khác.
• Khổ đường: Sử dụng khổ đường tiêu chuẩn 1.435 mm, được điện khí hóa; đường chính tuyến thiết kế đường đôi, hướng chạy tàu chính theo bên phải.
• Năng lực vận tải: Đáp ứng nhu cầu vận tải hành khách theo dự báo, mục tiêu khai thác và yêu cầu vận hành; bảo đảm quy hoạch, sử dụng tài nguyên có hệ thống, cấu hình tổng thể theo mạng, khả năng kết nối và vận hành thuận tiện.

Như vậy, tuyến metro phải được thiết kế trên hạ tầng chuyên dụng, bảo đảm các thông số kỹ thuật của đường sắt và đáp ứng nhu cầu vận tải hành khách.

1.2. Yêu cầu về an toàn hành khách, phòng cháy, chữa cháy và kiểm soát môi trường

Bên cạnh kết cấu hạ tầng, tuyến metro phải đáp ứng các yêu cầu về an toàn và môi trường:

• Thoát nạn và cứu hộ: Bố trí đầy đủ không gian, lối tiếp cận, lối thoát nạn và cơ sở vật chất phục vụ cứu nạn, cứu hộ, sơ tán hành khách, ứng phó tình huống khẩn cấp.
• Giám sát chất lượng không khí: Lắp đặt thiết bị giám sát, ghi lại các chỉ số nhiệt độ, độ ẩm, nồng độ khí carbon dioxide và nồng độ bụi tại khu vực công cộng, khu vực sau cổng soát vé trong nhà ga và bên trong toa tàu.
• Trang bị thiết bị an toàn: Có đầy đủ thiết bị chiếu sáng; thiết bị, phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và cảnh báo thiên tai theo quy định.
• Ngăn ngừa xâm nhập trái phép: Có giải pháp thiết kế phù hợp tại những khu vực có nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn chạy tàu, thiết bị hoặc công trình nhằm ngăn ngừa hành vi xâm nhập trái phép gây mất an toàn.

Các yêu cầu này áp dụng đối với những khu vực và hệ thống tương ứng của tuyến metro nhằm bảo đảm an toàn trong quá trình vận hành, khai thác.

1.3. Yêu cầu về vận hành thử tuyến metro

Đối với tuyến metro xây dựng mới, việc vận hành thử phải được thực hiện trước khi đưa vào khai thác thương mại, đáp ứng các điều kiện:

• Vận hành thử trong điều kiện không có hành khách và trong điều kiện có chất tải đủ tải trọng thiết kế.
• Đáp ứng tần suất thiết kế và số giờ vận hành trong ngày.
• Thời gian vận hành thử tối thiểu 90 ngày hoặc do chủ đầu tư dự án quyết định nhưng không nhỏ hơn 5.000 km.
• Đối với tuyến được nâng cấp, cải tạo, chủ đầu tư dự án quyết định điều kiện và thời gian vận hành thử.

Ngoài ra, việc vận hành thử phải thực hiện theo kịch bản kiểm tra điều kiện làm việc riêng biệt của từng hệ thống, khả năng tích hợp giữa các hệ thống và điều kiện vận hành của toàn tuyến.

1.4. Yêu cầu về tính đồng bộ thiết bị và chứng nhận an toàn hệ thống

Trước khi đưa vào khai thác, tuyến metro còn phải đáp ứng các yêu cầu:

• Tương thích điện từ: Thiết bị thông tin, tín hiệu, cung cấp điện sức kéo và thu soát vé tự động (AFC) phải đáp ứng yêu cầu về tương thích điện từ trước khi đưa vào sử dụng.
• Tính đồng bộ và khả năng tích hợp: Các yêu cầu kỹ thuật đối với kết cấu hạ tầng, phương tiện, hệ thống cung cấp điện, tín hiệu, thông tin và các hệ thống liên quan phải bảo đảm thống nhất, đồng bộ, có khả năng kiểm chứng với yêu cầu vận hành ở cấp hệ thống. Các hệ thống con phải có giao diện phù hợp để tích hợp và vận hành toàn tuyến.
• Chứng nhận an toàn hệ thống: Tuyến metro xây dựng mới hoặc nâng cấp phải được đánh giá, chứng nhận an toàn hệ thống theo quy định của Luật Đường sắt trước khi đưa vào khai thác.
• Bên cạnh đó, quy chuẩn khuyến khích sự tham gia của tư vấn an toàn hệ thống và tư vấn chuẩn bị vận hành (nếu có) ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án.

Như vậy, tuyến metro phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật tương ứng từ khâu thiết kế đến vận hành thử và đánh giá an toàn trước khi khai thác, theo QCVN 32:2026/BXD.

2. Tuyến metro phải đáp ứng những yêu cầu nào về quy hoạch và tốc độ khai thác?

Ngoài điều kiện kỹ thuật đối với toàn tuyến, QCVN 32:2026/BXD còn quy định các yêu cầu về quy hoạch mạng lưới đường sắt đô thị và giới hạn tốc độ khai thác.

2.1. Yêu cầu về quy hoạch mạng lưới metro

Căn cứ quy định tại mục 2.1.1 QCVN 32:2026/BXD ban hành kèm theo Thông tư 62/2026/TT-BXD, việc quy hoạch mạng lưới đường sắt đô thị phải đáp ứng yêu cầu vận tải hành khách và mức độ dịch vụ.

Đồng thời, việc quy hoạch phải bảo đảm sử dụng tài nguyên hợp lý, hiệu quả và phân định rõ chức năng của từng tuyến trong mạng lưới.

Đối với bố trí các nhà ga, quy chuẩn yêu cầu:

• Bố trí các ga dọc tuyến, xác định ga trung chuyển để kết nối giữa các tuyến và với hệ thống giao thông ngoại vi.
• Bảo đảm vị trí nhà ga phù hợp với đặc điểm phân bố lưu lượng hành khách đô thị.
• Tổ chức tích hợp với hệ thống giao thông đô thị tổng thể và hạ tầng kỹ thuật liên quan.
• Ưu tiên bố trí nhà ga tại trung tâm dịch vụ công cộng, trung tâm hành chính, khu dân cư mật độ cao và các trung tâm vận tải chính.

Bên cạnh đó, metro phải được xem xét khả năng kết nối, liên thông giữa các tuyến phù hợp với điều kiện thực tế của đô thị.

• Trong đó, liên thông kỹ thuật là khả năng tương thích giữa các tuyến để sử dụng chung hoặc phối hợp khai thác công trình, phương tiện, trang thiết bị, cơ sở bảo trì theo yêu cầu dự án.
• Còn liên thông xuyên tuyến là khả năng cho phép tàu vận hành chở khách liên tục từ tuyến này sang tuyến khác, kết nối các khu vực theo hành lang vận tải xác định.

2.2. Tốc độ khai thác của tuyến metro được quy định thế nào?

Mục 2.1.3 QCVN 32:2026/BXD quy định tốc độ khai thác được xác định phù hợp với điều kiện hạ tầng, phương tiện, hệ thống điều khiển chạy tàu và quy định vận hành của tuyến.

Theo đó, tốc độ khai thác không được lớn hơn tốc độ thiết kế của tuyến đường.

Đặc biệt, mục 2.1.3.3 quy định giới hạn tốc độ tại một số vị trí như sau:

Vị trí	Yêu cầu về tốc độ khai thác
Ke ga, đường cong bán kính nhỏ, ghi, đề-pô và các vị trí đặc biệt khác	Không vượt quá tốc độ giới hạn cho phép tại từng khu vực
Phạm vi chiều dài ke ga không có cửa chắn ke ga	Không quá 40 km/h
Phạm vi chiều dài ke ga có cửa chắn ke ga	Giới hạn tốc độ phù hợp với thiết kế khả năng chịu lực khí động học của cửa chắn ke ga

Như vậy, tàu metro đi qua phạm vi chiều dài ke ga không có cửa chắn ke ga phải bảo đảm tốc độ không vượt quá 40 km/h.

Trong khi đó, nếu có cửa chắn ke ga, tốc độ được giới hạn theo khả năng chịu lực khí động học của hệ thống cửa chắn.

3. Tuyến metro phải vận hành thử và đáp ứng điều kiện an toàn nào trước khi khai thác?

Một trong những nội dung quan trọng của QCVN 32:2026/BXD là yêu cầu vận hành thử đối với tuyến metro trước khi đưa vào khai thác thương mại.

3.1. Yêu cầu vận hành thử đối với tuyến metro xây dựng mới

Tuyến metro xây dựng mới phải được vận hành thử trước khi đưa vào vận hành, khai thác thương mại được quy định tại mục 2.1.2.8 QCVN

32:2026/BXD. Cụ thể, việc vận hành thử phải đáp ứng các điều kiện:

• Thực hiện trong điều kiện không có hành khách.
• Thực hiện trong điều kiện có chất tải đủ tải trọng thiết kế.
• Đáp ứng tần suất thiết kế và số giờ vận hành trong ngày.
• Thời gian vận hành thử tối thiểu 90 ngày hoặc do chủ đầu tư dự án quyết định nhưng không nhỏ hơn 5.000 km.

Đối với tuyến metro được nâng cấp, cải tạo, chủ đầu tư dự án quyết định điều kiện và thời gian vận hành thử theo quy định tại mục này.

Bên cạnh đó, việc vận hành thử nghiệm phải tuân thủ yêu cầu về thực hiện theo kịch bản đáp ứng yêu cầu kiểm tra:

• Điều kiện làm việc riêng biệt của từng hệ thống.
• Điều kiện làm việc tích hợp giữa các hệ thống.
• Điều kiện vận hành của toàn tuyến.

Như vậy, việc vận hành thử phải đáp ứng cả yêu cầu về điều kiện thử nghiệm, thời gian hoặc quãng đường vận hành và kịch bản kiểm tra hệ thống.

3.2. Yêu cầu đánh giá, chứng nhận an toàn hệ thống

Ngoài vận hành thử, mục 2.1.2.12 Quy chuẩn 32 còn quy định:

“Tuyến đường sắt đô thị xây dựng mới hoặc nâng cấp trước khi đưa vào khai thác phải được đánh giá, chứng nhận an toàn hệ thống theo quy định của Luật Đường sắt.”

Theo đó, tuyến metro xây dựng mới hoặc nâng cấp phải được đánh giá, chứng nhận an toàn hệ thống trước khi đưa vào khai thác.

Quy chuẩn cũng khuyến khích tư vấn an toàn hệ thống và tư vấn chuẩn bị vận hành, nếu có, tham gia từ giai đoạn chuẩn bị dự án.

Như vậy, đối với tuyến xây dựng mới, việc vận hành thử và đánh giá, chứng nhận an toàn hệ thống là những yêu cầu cần được thực hiện trước khi đưa tuyến vào khai thác theo phạm vi quy định tương ứng.

4. Tuyến metro phải đáp ứng yêu cầu gì về an ninh, thông tin hành khách và bảo vệ môi trường?

Bên cạnh yêu cầu vận hành an toàn, QCVN 32:2026/BXD còn quy định các điều kiện về kiểm soát an ninh công cộng, cung cấp thông tin và bảo vệ môi trường.

4.1. Yêu cầu đối với hệ thống kiểm soát an ninh công cộng

Tuyến metro phải được trang bị hệ thống kiểm soát an ninh công cộng theo mục 2.1.6 QCVN 32:2026/BXD. Hệ thống này bao gồm nhưng không giới hạn ở các thiết bị:

• Camera giám sát;
• Thiết bị cảnh báo xâm nhập;
• Thiết bị kiểm tra và phát hiện an ninh;
• Thiết bị kiểm soát lối vào, lối ra.

Đặc biệt, khả năng lưu trữ dữ liệu giám sát của hệ thống kiểm soát an ninh công cộng phải đạt ít nhất 30 ngày.

Ngoài ra, hệ thống phải được thiết kế, xây dựng, kiểm tra và đưa vào sử dụng đồng bộ với tuyến metro, đồng thời đáp ứng nhu cầu sử dụng trong giờ cao điểm.

Đối với các phân hệ kiểm soát an ninh, phải đáp ứng yêu cầu tích hợp thành hệ thống tổng thể và quản lý thống nhất bằng một nền tảng tích hợp an ninh độc lập.

Hạ tầng mạng và hệ thống thông tin phục vụ kiểm soát an ninh cũng phải tuân thủ pháp luật về bảo đảm an toàn hệ thống thông tin theo cấp độ.

4.2. Yêu cầu đối với hệ thống thông tin hành khách

Hệ thống thông tin hành khách phải cung cấp thông tin chính xác theo thời gian thực về hành trình, dịch vụ, cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, sự cố, an ninh và ứng phó khẩn cấp. Trong đó, thông tin cung cấp cho hành khách bao gồm:

• Thời gian khởi hành, thời gian đến.
• Các ga dọc tuyến.
• Thông tin hướng dẫn, hỗ trợ trong tình huống khẩn cấp.

Lưu ý, thông tin chỉ dẫn phải rõ ràng, dễ nhìn, dễ hiểu bằng tiếng Việt và tiếng Anh.

Đồng thời, hệ thống phải tuân thủ các yêu cầu về biển báo, dấu hiệu cảnh báo và chỉ dẫn dành cho người có khả năng vận động hạn chế.

4.3. Yêu cầu về bảo vệ môi trường và tiết kiệm năng lượng

Đối với hoạt động thiết kế, xây dựng và khai thác, tuyến metro phải có các biện pháp bảo vệ môi trường. Cụ thể, khi thiết kế tuyến phải có phương án phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường; giải pháp giảm tác động đến môi trường sinh thái, giảm tiếng ồn và rung động.

Các công trình bảo vệ môi trường cần thiết phải được thiết kế, xây dựng và đưa vào sử dụng đồng bộ với tuyến đường sắt đô thị.

Bên cạnh đó, trong quá trình xây dựng và khai thác phải có biện pháp kiểm soát các yếu tố tác động đến môi trường như:

• Tiếng ồn, độ rung;
• Bức xạ điện từ, bức xạ quang học;
• Nước thải, chất thải rắn;
• Khí thải, bụi, khí mùi;
• Các chất phóng xạ có thể được tạo ra.

Đồng thời, phải có phương án thu gom, vận chuyển và xử lý các loại chất thải phát sinh theo quy định pháp luật.

Trong quá trình vận hành, khai thác, đơn vị liên quan phải duy trì kiểm tra hoạt động của công trình bảo vệ môi trường, kịp thời phát hiện và khắc phục những tác động xấu đến môi trường.

Trên đây là nội dung giải đáp về “Tuyến metro phải đáp ứng những yêu cầu kỹ thuật cơ bản nào?”. Các yêu cầu được quy định cụ thể tại QCVN 32:2026/BXD ban hành kèm theo Thông tư 62/2026/TT-BXD. Bạn đọc có thể tra cứu toàn văn quy chuẩn, tình trạng hiệu lực và các văn bản liên quan trên LuatVietnam.vn để xác định quy định áp dụng đối với từng tuyến metro.