Các khoản thu nhập nào từ kinh doanh phải chịu thuế thu nhập cá nhân?

1. Các khoản thu nhập nào từ kinh doanh phải chịu thuế thu nhập cá nhân?

Tại Điều 7 Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định thu nhập từ kinh doanh thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân gồm 06 nhóm thu nhập.

Cụ thể, các khoản thu nhập từ kinh doanh phải chịu thuế thu nhập cá nhân bao gồm:

- Thứ nhất, thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ

Căn cứ khoản 1 Điều 7 xác định thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ theo quy định của pháp luật là thu nhập từ kinh doanh phải chịu thuế thu nhập cá nhân.

Riêng đối với hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, đánh bắt chưa qua chế biến thành sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường và sản xuất muối, khoản thu nhập này chỉ thuộc diện chịu thuế khi không đáp ứng điều kiện được miễn thuế theo quy định.

- Thứ hai, thu nhập từ hoạt động hành nghề độc lập

Khoản 2 Điều 7 quy định thu nhập từ hoạt động hành nghề độc lập của cá nhân được xác định là thu nhập từ kinh doanh khi tính thuế thu nhập cá nhân nếu:

• Có giấy phép hoặc chứng chỉ hành nghề; 
• Đồng thời có đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật.

- Thứ ba, thu nhập từ hoạt động đại lý

Theo khoản 3 Điều 7, thu nhập từ hoạt động đại lý cũng thuộc thu nhập từ kinh doanh.

Một số hoạt động đại lý gồm:

• Đại lý bảo hiểm;
• Đại lý xổ số;
• Đại lý bán hàng đa cấp.

- Thứ tư, thu nhập từ hoạt động môi giới theo quy định của pháp luật.
- Thứ năm, thu nhập từ hoạt động hợp tác kinh doanh với tổ chức, doanh nghiệp
- Cuối cùng, thu nhập từ kinh doanh thương mại điện tử, kinh doanh dựa trên nền tảng số

2. Thu nhập từ sản xuất nông nghiệp, thủy sản, sản xuất muối khi nào được miễn thuế?

Như đã nêu ở trên, khi xác định thu nhập từ kinh doanh phải chịu thuế thu nhập cá nhân, khoản 1 Điều 7 Nghị định 253/2026/NĐ-CP có quy định loại trừ đối với thu nhập của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất một số sản phẩm nông nghiệp, lâm nghiệp, chăn nuôi, thủy sản và sản xuất muối.

Cụ thể, khoản 1 Điều 21 Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định miễn thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, đánh bắt chưa qua chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường; sản xuất muối.

Tuy nhiên, việc miễn thuế đối với thu nhập từ sản xuất nông nghiệp, thủy sản, sản xuất muối phải đáp ứng các điều kiện tại khoản 2 Điều 21, cụ thể như sau:

Thứ nhất, có quyền sử dụng hoặc thuê đất, mặt nước hợp pháp và trực tiếp tham gia sản xuất

Hộ gia đình, cá nhân phải có quyền sử dụng đất, quyền thuê đất trong hợp đồng thuê đất (bao gồm cả đất có mặt nước), quyền sử dụng mặt nước, quyền thuê mặt nước hợp pháp để sản xuất và trực tiếp tham gia lao động sản xuất sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, đánh bắt, sản xuất muối.

Trường hợp đi thuê lại đất, mặt nước của tổ chức, cá nhân khác thì phải có văn bản thuê đất, mặt nước theo quy định của pháp luật (trừ trường hợp hộ gia đình, cá nhân nhận khoán trồng rừng, chăm sóc, quản lý và bảo vệ rừng theo quy định pháp luật). 

Đối với hoạt động đánh bắt thủy sản phải có giấy chứng nhận quyền sở hữu hoặc hợp đồng thuê tàu, thuyền sử dụng vào mục đích đánh bắt và trực tiếp tham gia hoạt động đánh bắt thủy sản (trừ trường hợp đánh bắt thủy sản trên sông bằng hình thức đáy sông (đáy cá) và không thuộc những hoạt động khai thác thủy sản bị cấm theo quy định của pháp luật).

Thứ hai, có nơi cư trú tại địa phương nơi diễn ra hoạt động sản xuất

Hộ gia đình, cá nhân thực tế có nơi cư trú tại địa phương nơi diễn ra hoạt động sản xuất cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, đánh bắt hoặc sản xuất muối.

Địa phương nơi diễn ra hoạt động sản xuất sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, sản xuất muối quy định tại điểm này tính theo đơn vị hành chính cấp xã, kể cả xã giáp ranh với xã diễn ra hoạt động sản xuất.

Riêng hoạt động đánh bắt thủy sản không phụ thuộc nơi cư trú.

3. Thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú có được thực hiện khấu trừ thuế, khai thuế thay không?

Theo điểm a khoản 4 Điều 67 Nghị định 253/2026/NĐ-CP thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú thuộc trường hợp không thực hiện khấu trừ thuế, khai thuế thay, nộp thuế thay, trừ một số trường hợp cụ thể.

Các trường hợp ngoại lệ gồm:

• Thu nhập từ hoạt động kinh doanh thông qua chủ quản nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số có chức năng đặt hàng trực tuyến và chức năng thanh toán;
• Thu nhập từ hoạt động hợp tác kinh doanh với tổ chức;
• Thu nhập từ hoạt động làm đại lý bán đúng giá đối với hoạt động bảo hiểm, xổ số, bán hàng đa cấp;
• Thu nhập từ thực hiện hoạt động môi giới có ký hợp đồng với tổ chức.

Trên đây là thông tin về “Các khoản thu nhập nào từ kinh doanh phải chịu thuế thu nhập cá nhân?” theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Bạn đọc có thể tra cứu toàn văn Nghị định trên LuatVietnam.vn để tìm hiểu thêm các quy định liên quan.