Quỹ tín dụng nhân dân phải duy trì tỷ lệ khả năng chi trả tối thiểu bao nhiêu?

1. Tỷ lệ khả năng chi trả tối thiểu của quỹ tín dụng nhân dân 

1.1. Phải duy trì tỷ lệ khả năng chi trả tối thiểu 100% ở cả hai khoảng thời gian

Khoản 2 Điều 9 Thông tư 40/2026/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định:

“Kết thúc ngày làm việc, quỹ tín dụng nhân dân phải duy trì tỷ lệ khả năng chi trả trong ngày làm việc tiếp theo và tỷ lệ khả năng chi trả trong khoảng thời gian 7 (bảy) ngày làm việc tiếp theo tối thiểu bằng 100%.”

Như vậy, quỹ tín dụng nhân dân phải bảo đảm đồng thời hai yêu cầu:

• Tỷ lệ khả năng chi trả trong ngày làm việc tiếp theo: Tối thiểu 100%.
• Tỷ lệ khả năng chi trả trong khoảng thời gian 07 ngày làm việc tiếp theo: Tối thiểu 100%.

Thông tư yêu cầu duy trì cả hai tỷ lệ khi kết thúc ngày làm việc, không chỉ tính toán khả năng chi trả tại một thời điểm riêng lẻ.

Việc xác định tỷ lệ được thực hiện trên cơ sở các khoản tài sản có thể thanh toán ngay và các nghĩa vụ phải thanh toán trong từng khoảng thời gian tương ứng.

1.2. Công thức tính tỷ lệ khả năng chi trả

Khoản 1 Điều 9 Thông tư 40/2026/TT-NHNN quy định tỷ lệ khả năng chi trả được xác định theo công thức:

Tỷ lệ khả năng chi trả (%) = (Tài sản “Có” có thể thanh toán ngay / Tài sản “Nợ” phải thanh toán) × 100

Trong đó:

• Tài sản “Có” có thể thanh toán ngay: Được xác định theo các khoản mục và cách tính tại Phụ lục III ban hành kèm Thông tư.
• Tài sản “Nợ” phải thanh toán: Được xác định theo các nghĩa vụ thanh toán tương ứng quy định tại Phụ lục III.

Để xác định tỷ lệ khả năng chi trả, quỹ tín dụng nhân dân phải tính toán giá trị tài sản có thể dùng để thanh toán và các khoản nợ phải thanh toán theo đúng phương pháp được quy định.

2. Cách xác định tài sản để tính tỷ lệ khả năng chi trả

2.1. Các khoản tài sản “Có” có thể thanh toán ngay

Theo Phần II Phụ lục III Thông tư 40/2026/TT-NHNN, tài sản “Có” có thể thanh toán ngay bao gồm các nhóm khoản mục sau:

Thứ nhất, tiền mặt và tiền gửi tại các tổ chức tín dụng.

Các khoản được tính gồm:

• Tiền mặt tại quỹ;
• Tiền gửi tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam;
• Tiền gửi không kỳ hạn tại ngân hàng hợp tác xã;
• Tiền gửi có kỳ hạn tại ngân hàng hợp tác xã;
• Số dư trên tài khoản thanh toán mở tại ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, trừ các khoản đã cam kết cho mục đích thanh toán cụ thể.

Đối với tiền gửi tại ngân hàng hợp tác xã, Phụ lục III loại trừ số dư tiền gửi được sử dụng để bảo đảm khoản vay của quỹ tín dụng nhân dân tại ngân hàng hợp tác xã theo quy định.

Thứ hai, các khoản dư nợ đến hạn thanh toán.

Phụ lục III quy định một số khoản dư nợ đến hạn được tính vào tài sản “Có” có thể thanh toán ngay theo tỷ lệ xác định cụ thể:

• Dư nợ đến hạn thanh toán của các khoản cho vay không phải nợ xấu, có bảo đảm bằng tài sản: 80%.
• Dư nợ đến hạn thanh toán của các khoản cho vay không phải nợ xấu, không có bảo đảm bằng tài sản: 75%.
• Dư nợ đến hạn của các khoản nợ khác phải thu: 70%.

Các khoản mục được tính theo thời điểm và phương pháp xác định tương ứng tại Phụ lục III.

Như vậy, khi tính tỷ lệ khả năng chi trả, không phải toàn bộ giá trị các khoản cho vay đến hạn đều được tính bằng 100%. Thông tư đã quy định tỷ lệ xác định riêng đối với từng nhóm khoản phải thu.

2.2. Các khoản tài sản “Nợ” phải thanh toán

Cũng theo Phần II Phụ lục III Thông tư 40/2026/TT-NHNN, tài sản “Nợ” phải thanh toán bao gồm:

• Tiền gửi có kỳ hạn của khách hàng đến hạn thanh toán;
• Tiền gửi không kỳ hạn của khách hàng;
• Các khoản vay từ tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoặc tổ chức khác theo quy định pháp luật đến hạn thanh toán;
• Các khoản nợ khác đến hạn thanh toán.

Đối với tiền gửi có kỳ hạn đến hạn thanh toán, các khoản vay và khoản nợ khác đến hạn thuộc phạm vi quy định, tỷ lệ xác định là 100%.

Riêng đối với tiền gửi không kỳ hạn của khách hàng, Phụ lục III quy định tỷ lệ xác định 15% trên số dư bình quân trong thời gian 30 ngày liền kề trước, theo hướng dẫn tại Phụ lục. Đối với các khoản vay đến hạn, Phụ lục cũng loại trừ dư nợ vay của ngân hàng hợp tác xã được bảo đảm bằng tiền gửi của quỹ tín dụng nhân dân tại ngân hàng hợp tác xã.

Các khoản tài sản “Nợ” phải thanh toán được xác định theo thời điểm đến hạn và phương pháp tính tương ứng, làm cơ sở để quỹ tín dụng nhân dân tính tỷ lệ khả năng chi trả trong ngày làm việc tiếp theo và 07 ngày làm việc tiếp theo.

3. Trách nhiệm duy trì tỷ lệ khả năng chi trả của quỹ tín dụng nhân dân

3.1. Phải có quy định nội bộ về quản lý thanh khoản

Khoản 1 Điều 5 Thông tư 40/2026/TT-NHNN yêu cầu quỹ tín dụng nhân dân phải có quy định nội bộ về quản lý thanh khoản, trong đó bao gồm việc quản lý tỷ lệ khả năng chi trả.

Cụ thể, khoản 4 Điều 5 quy định những nội dung tối thiểu phải có trong quy định nội bộ về quản lý thanh khoản, gồm:

• Cơ cấu tổ chức, phân cấp, ủy quyền, chức năng và nhiệm vụ của các cá nhân, bộ phận liên quan đến việc duy trì tỷ lệ khả năng chi trả;
• Quy trình, phương pháp theo dõi các giới hạn quản lý thanh khoản;
• Quy định về quản lý ngân quỹ, thu, chi và nguồn vốn hằng ngày;
• Phương pháp cảnh báo sớm về rủi ro thiếu hụt khả năng chi trả, thanh khoản;
• Phương án xử lý khi tỷ lệ khả năng chi trả và các tỷ lệ quản lý thanh khoản khác vi phạm quy định;
• Giải pháp duy trì tài sản “Có” có thể thanh toán ngay;
• Hoạt động hướng dẫn, kiểm tra, kiểm soát và kiểm toán nội bộ đối với việc duy trì các tỷ lệ quản lý thanh khoản.

Trong đó, đối với phương án xử lý khi vi phạm tỷ lệ khả năng chi trả, quỹ tín dụng nhân dân phải xác định các biện pháp khắc phục cũng như trách nhiệm, quyền hạn và sự phối hợp giữa các bộ phận, cá nhân thực hiện. Theo khoản 2 Điều 5, các quy định nội bộ này phải do Hội đồng quản trị quỹ tín dụng nhân dân ban hành.

3.2. Phải có hệ thống công nghệ thông tin để theo dõi tỷ lệ an toàn

Điều 4 Thông tư 40/2026/TT-NHNN quy định:

“Quỹ tín dụng nhân dân phải có hệ thống công nghệ thông tin để thực hiện các quy định tại Thông tư này”

Hệ thống công nghệ thông tin phải đáp ứng các yêu cầu tối thiểu như:

• Lưu giữ, truy cập và bổ sung cơ sở dữ liệu về khách hàng;
• Thống kê, theo dõi các khoản mục vốn, tài sản và nợ phải trả;
• Tính toán, quản lý và giám sát các hạn chế, giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn;
• Đáp ứng yêu cầu cung cấp thông tin, báo cáo của Ngân hàng Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực.

Như vậy, việc theo dõi tỷ lệ khả năng chi trả phải được thực hiện trong hệ thống quản lý, giám sát các chỉ tiêu an toàn của quỹ tín dụng nhân dân.

4. Xử lý trường hợp quỹ tín dụng nhân dân mất khả năng chi trả hoặc có nguy cơ mất khả năng chi trả

4.1. Các trường hợp được xác định là mất khả năng chi trả hoặc có nguy cơ mất khả năng chi trả

Điều 13 Thông tư 40/2026/TT-NHNN quy định về tình trạng mất khả năng chi trả và nguy cơ mất khả năng chi trả của quỹ tín dụng nhân dân.

Theo khoản 1 Điều 13:

“Quỹ tín dụng nhân dân có nguy cơ mất khả năng chi trả khi thiếu hụt Tài sản ‘Có’ có thể thanh toán ngay ở mức 20% trở lên tại thời điểm tính toán tỷ lệ khả năng chi trả so với Tài sản ‘Có’ có thể thanh toán ngay tối thiểu để tuân thủ tỷ lệ khả năng chi trả theo quy định tại Thông tư này trong thời gian 30 ngày liên tục.”

Như vậy, trường hợp có nguy cơ mất khả năng chi trả được xác định khi đồng thời có tình trạng thiếu hụt tài sản “Có” có thể thanh toán ngay ở mức từ 20% trở lên theo cách xác định của Thông tư và tình trạng này kéo dài 30 ngày liên tục.

Đối với trường hợp mất khả năng chi trả, khoản 2 Điều 13 quy định:

“Quỹ tín dụng nhân dân mất khả năng chi trả khi không thực hiện thanh toán nghĩa vụ nợ trong thời gian 01 tháng kể từ ngày đến hạn thanh toán.”

Như vậy, Thông tư phân biệt tình trạng có nguy cơ mất khả năng chi trả với tình trạng đã mất khả năng chi trả, dựa trên điều kiện cụ thể của từng trường hợp.

4.2. Trách nhiệm báo cáo khi có nguy cơ mất khả năng chi trả

Khoản 3 Điều 13 Thông tư 40/2026/TT-NHNN quy định:

“Khi mất khả năng chi trả, có nguy cơ mất khả năng chi trả hoặc trường hợp quỹ tín dụng nhân dân tự đánh giá không có khả năng chi trả, quỹ tín dụng nhân dân phải kịp thời báo cáo với Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực và thông báo cho Ngân hàng Hợp tác xã chi nhánh về thực trạng, nguyên nhân, các biện pháp đã áp dụng, các biện pháp dự kiến áp dụng để khắc phục và các đề xuất, kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực (nếu có).”

Theo đó, khi phát sinh một trong các trường hợp trên, quỹ tín dụng nhân dân phải:

• Kịp thời báo cáo Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực;
• Thông báo cho Ngân hàng Hợp tác xã chi nhánh;
• Nêu rõ thực trạng và nguyên nhân;
• Thông tin về các biện pháp đã áp dụng, dự kiến áp dụng để khắc phục;
• Đề xuất, kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực nếu có.

Trên đây là thông tin về  khả năng chi trả tối thiểu mà quỹ tín dụng nhân dân phải duy trì. Vui lòng xem chi tiết Thông tư 40/2026/TT-NHNN trên LuatVietnam.vn và các tính năng liên quan như: Tình trạng hiệu lực, Lược đồ..