Nghị định 234/2026/NĐ-CP quy định những trường hợp nào viên chức bị buộc thôi việc?

1. Những trường hợp viên chức bị buộc thôi việc

1.1. Tái phạm sau khi đã bị cảnh cáo hoặc cách chức

Trường hợp đầu tiên được quy định tại khoản 1 Điều 11 Nghị định 234/2026/NĐ-CP:

"Đã bị xử lý kỷ luật bằng hình thức cách chức đối với viên chức quản lý hoặc cảnh cáo đối với viên chức không giữ chức vụ quản lý mà tái phạm."

Theo đó, hình thức buộc thôi việc được áp dụng trong hai trường hợp:

• Viên chức quản lý: Đã bị kỷ luật cách chức nhưng tiếp tục thực hiện hành vi vi phạm đã bị xử lý, được xác định là tái phạm.
• Viên chức không giữ chức vụ quản lý: Đã bị kỷ luật cảnh cáo nhưng tái phạm.

Về việc xác định tái phạm, khoản 8 Điều 2 Nghị định quy định viên chức có hành vi vi phạm lần đầu đã bị xử lý kỷ luật mà trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày quyết định kỷ luật có hiệu lực, tiếp tục thực hiện hành vi đã bị kỷ luật thì được coi là tái phạm.

1.2. Vi phạm lần đầu, gây hậu quả rất nghiêm trọng và có tình tiết tăng nặng

Không chỉ tái phạm, viên chức có thể bị buộc thôi việc ngay trong lần vi phạm đầu tiên nếu đáp ứng các điều kiện tại khoản 2 Điều 11 Nghị định 234/2026/NĐ-CP.

Cụ thể, hình thức buộc thôi việc áp dụng khi viên chức:

• Vi phạm lần đầu, gây hậu quả rất nghiêm trọng đối với một trong các hành vi quy định tại Điều 8 hoặc khoản 3 Điều 9.
• Không có thái độ tiếp thu, sửa chữa, chủ động khắc phục hậu quả.
• Thuộc một trong các trường hợp có tình tiết tăng nặng tại khoản 3 Điều 4.

Trong đó, các hành vi được dẫn chiếu tại Điều 8 bao gồm những nhóm vi phạm như:

• Không tuân thủ quy trình, quy định chuyên môn, nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp và quy tắc ứng xử trong khi thực hiện nhiệm vụ, đã được nhắc nhở bằng văn bản.
• Vi phạm quy định về thực hiện chức trách, nhiệm vụ, kỷ luật lao động, nội quy, quy chế làm việc, đã được nhắc nhở bằng văn bản.
• Lợi dụng vị trí công tác nhằm mục đích vụ lợi; hách dịch, cửa quyền hoặc gây khó khăn, phiền hà đối với Nhân dân.
• Xác nhận hoặc cấp giấy tờ pháp lý cho người không đủ điều kiện; xúc phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác khi thực hiện nhiệm vụ.
• Né tránh, đùn đẩy trách nhiệm; không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ nhiệm vụ mà không có lý do chính đáng.
• Vi phạm các quy định về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí; bảo vệ bí mật nhà nước; khiếu nại, tố cáo và các lĩnh vực khác được liệt kê tại Điều 8.

Đối với khoản 3 Điều 9 Nghị định, hai hành vi được dẫn chiếu là viên chức quản lý không thực hiện đúng trách nhiệm, để người thuộc quyền quản lý vi phạm pháp luật gây hậu quả nghiêm trọng khi thực hiện nhiệm vụ hoặc không hoàn thành nhiệm vụ quản lý, điều hành theo phân công mà không có lý do chính đáng.

Về tình tiết tăng nặng, khoản 3 Điều 4 Nghị định 234/2026/NĐ-CP quy định những trường hợp như:

• Đã được yêu cầu kiểm điểm nhưng không thực hiện, không sửa chữa vi phạm; không tự giác nhận khuyết điểm hoặc không khắc phục, bồi hoàn hậu quả theo yêu cầu.
• Đối phó, quanh co, cản trở hoạt động kiểm tra, thanh tra, điều tra; bao che cho người vi phạm hoặc đe dọa, trù dập người tố cáo, người làm chứng.
• Vi phạm có tổ chức, là người chủ mưu; cung cấp thông tin sai sự thật, che giấu, sửa chữa, tiêu hủy chứng cứ hoặc tạo lập tài liệu, hồ sơ giả.
• Lợi dụng chức vụ, quyền hạn, tình trạng khẩn cấp, thiên tai, dịch bệnh hoặc việc thực hiện chính sách để trục lợi; ép buộc, tổ chức, tiếp tay cho người khác cùng vi phạm.

1.3. Sử dụng văn bằng, chứng chỉ giả hoặc không hợp pháp để được tuyển dụng

Một trường hợp bị buộc thôi việc khác được quy định tại khoản 3 Điều 11 Nghị định 234/2026/NĐ-CP như sau:

"Sử dụng văn bằng, chứng chỉ, giấy chứng nhận, xác nhận giả hoặc không hợp pháp để được tuyển dụng vào cơ quan, tổ chức, đơn vị."

Theo quy định, viên chức thuộc trường hợp bị buộc thôi việc nếu sử dụng một trong các loại giấy tờ giả hoặc không hợp pháp sau đây để được tuyển dụng:

• Văn bằng;
• Chứng chỉ;
• Giấy chứng nhận;
• Giấy xác nhận.

Trương hợp 1: Nếu viên chức sử dụng những giấy tờ này để được tuyển dụng, hình thức áp dụng là buộc thôi việc. 

Trường hợp 2: Nếu viên chức quản lý sử dụng văn bằng, chứng chỉ, giấy chứng nhận hoặc xác nhận giả, không hợp pháp để được bổ nhiệm chức vụ thì bị cách chức.

Ngoài ra, điểm d khoản 4 Điều 5 Nghị định xác định hành vi sử dụng văn bằng, chứng chỉ, giấy chứng nhận, xác nhận giả hoặc không hợp pháp thuộc trường hợp không áp dụng thời hiệu xử lý kỷ luật.

1.4. Viên chức nghiện ma túy

Trường hợp bị buộc thôi việc được quy định theo khoản 4 Điều 11 Nghị định 234/2026/NĐ-CP như sau:

"Nghiện ma túy; đối với trường hợp này phải có kết luận của cơ sở y tế hoặc thông báo của cơ quan có thẩm quyền."

Như vậy, viên chức nghiện ma túy thuộc trường hợp áp dụng hình thức kỷ luật buộc thôi việc. Nghị định yêu cầu phải có kết luận của cơ sở y tế hoặc thông báo của cơ quan có thẩm quyền để xác định trường hợp này.

2. Viên chức bị kết án tù có đương nhiên bị buộc thôi việc không?

Ngoài 04 trường hợp được nêu trong mục 1, thì khoản 3 Điều 7 Nghị định 234/2026/NĐ-CP còn quy định về trường hợp viên chức đương nhiên bị buộc thôi việc khi có bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật.

Cụ thể, viên chức đương nhiên bị buộc thôi việc nếu thuộc một trong hai trường hợp:

• Bị Tòa án kết án phạt tù mà không được hưởng án treo.
• Bị Tòa án kết án về tội phạm tham nhũng.

Đối với hai trường hợp này, viên chức đương nhiên bị buộc thôi việc kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật.

Riêng viên chức quản lý phạm tội bị Tòa án kết án và bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật thì đương nhiên thôi giữ chức vụ được bổ nhiệm.

Về việc ban hành quyết định kỷ luật, khoản 2 Điều 18 Nghị định này quy định:

"Trường hợp viên chức có hành vi vi phạm bị Tòa án kết án phạt tù mà không được hưởng án treo hoặc bị Tòa án kết án về tội tham nhũng, trong thời hạn 15 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được quyết định, bản án có hiệu lực pháp luật của Tòa án, cấp có thẩm quyền xử lý ra quyết định buộc thôi việc."

Trong hai trường hợp này, thời điểm đương nhiên bị buộc thôi việc được xác định theo hiệu lực của bản án, quyết định của Tòa án. Đồng thời, cấp có thẩm quyền phải ban hành quyết định buộc thôi việc trong thời hạn được quy định.

3. Viên chức bị buộc thôi việc có được hưởng chế độ thôi việc không?

3.1. Không được hưởng chế độ thôi việc nhưng được xác nhận thời gian đóng bảo hiểm

Căn cứ điểm a khoản 1 Điều 22 Nghị định 234/2026/NĐ-CP quy định:

"Viên chức bị xử lý kỷ luật buộc thôi việc thì không được hưởng chế độ thôi việc nhưng được cơ quan bảo hiểm xã hội xác nhận thời gian làm việc đã đóng bảo hiểm xã hội để thực hiện chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp theo quy định của pháp luật."

Theo nội dung trên, viên chức bị buộc thôi việc không được hưởng chế độ thôi việc.

Tuy nhiên, thời gian làm việc đã đóng bảo hiểm xã hội vẫn được cơ quan bảo hiểm xã hội xác nhận để thực hiện chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp theo quy định.

Ngoài ra, điểm b khoản 1 Điều 22 Nghị định yêu cầu đơn vị sự nghiệp công lập có thẩm quyền quản lý, lưu giữ hồ sơ viên chức bị buộc thôi việc phải cung cấp bản sao hồ sơ lý lịch và nhận xét quá trình công tác có xác nhận khi viên chức có yêu cầu.

3.2. Sau bao lâu viên chức bị buộc thôi việc được dự tuyển trở lại?

Về việc đăng ký dự tuyển vào cơ quan nhà nước sau khi bị buộc thôi việc, điểm c khoản 1 Điều 22 Nghị định 234/2026/NĐ-CP quy định:

"Sau 12 tháng, kể từ ngày quyết định kỷ luật buộc thôi việc có hiệu lực, viên chức bị xử lý kỷ luật buộc thôi việc được quyền đăng ký dự tuyển vào các cơ quan, tổ chức, đơn vị của Nhà nước."

Như vậy, sau 12 tháng kể từ ngày quyết định buộc thôi việc có hiệu lực, viên chức được quyền đăng ký dự tuyển vào các cơ quan, tổ chức, đơn vị của Nhà nước.

Tuy nhiên, quy định này có ngoại lệ đối với viên chức bị buộc thôi việc do tham nhũng, tham ô hoặc vi phạm đạo đức nghề nghiệp. Những trường hợp này không được đăng ký dự tuyển vào vị trí công tác có liên quan đến nhiệm vụ đã đảm nhiệm.

Trên đây là nội dung về những trường hợp viên chức bị buộc thôi việc theo Nghị định 234/2026/NĐ-CP. Có thể tra cứu toàn văn Nghị định trên LuatVietnam.vn để xem chi tiết quy định về hành vi vi phạm, trình tự xử lý kỷ luật, quyền lợi của viên chức và tình trạng hiệu lực của văn bản.