Thi tuyển và xét tuyển viên chức khác nhau như thế nào?

1. Khi nào được thi tuyển, khi nào được xét tuyển viên chức?

Theo Điều 5 Nghị định 259 2026 NĐ CP, ngay từ khi xây dựng kế hoạch tuyển dụng, cơ quan, đơn vị có thẩm quyền phải xác định rõ phương thức tuyển dụng là thi tuyển hay xét tuyển, đồng thời xác định số lượng vị trí việc làm áp dụng xét tuyển đối với từng nhóm đối tượng.

Đối với thi tuyển, đây là phương thức tuyển dụng áp dụng phổ biến đối với các vị trí việc làm không thuộc trường hợp được xét tuyển.

Trong khi đó, Điều 7 Nghị định 259/2026/NĐ-CP quy định việc xét tuyển viên chức chỉ được thực hiện riêng đối với từng nhóm đối tượng, bao gồm:

- Người cam kết tình nguyện làm việc từ đủ 03 năm trở lên tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn trong lĩnh vực y tế, giáo dục và các lĩnh vực cơ bản, thiết yếu khác theo quy định của pháp luật;

- Người học theo chế độ cử tuyển theo quy định của Luật Giáo dục sau khi tốt nghiệp trở về công tác tại địa phương nơi cử đi học;

- Sinh viên tốt nghiệp xuất sắc, người có tài năng thuộc đối tượng thực hiện chính sách thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao theo quy định của Chính phủ hoặc của cơ quan quản lý viên chức;

Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật về ngành, lĩnh vực.

Như vậy, không phải mọi người đăng ký tuyển dụng viên chức đều có thể lựa chọn xét tuyển. Việc áp dụng xét tuyển phụ thuộc vào nhóm đối tượng và quyết định của cơ quan, đơn vị có thẩm quyền tuyển dụng theo đúng kế hoạch tuyển dụng đã được ban hành.

2. Thi tuyển và xét tuyển viên chức khác nhau như thế nào?

Mặc dù đều nhằm mục đích lựa chọn người đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm nhưng hai hình thức tuyển dụng có nhiều điểm khác biệt về đối tượng áp dụng, quy trình và nội dung đánh giá. Cụ thể như sau:

Cụ thể, theo Điều 11 Nghị định 259/2026/NĐ-CP, thi tuyển viên chức được tổ chức qua 02 vòng.

Ở vòng 1, người dự tuyển phải làm bài trắc nghiệm trên máy tính về kiến thức chung gồm 60 câu hỏi liên quan đến pháp luật về viên chức, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của ngành, lĩnh vực tuyển dụng; đồng thời thực hiện phần thi ngoại ngữ theo thông báo tuyển dụng nếu không thuộc diện được miễn. Chỉ những người trả lời đúng từ 50% số câu hỏi trở lên ở từng phần mới được tham gia vòng 2.

Vòng 2 là thi môn nghiệp vụ chuyên ngành bằng hình thức thực hành hoặc kết hợp viết và phỏng vấn nhằm đánh giá kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp theo yêu cầu của vị trí việc làm. Người trúng tuyển phải đạt từ 50 điểm trở lên ở môn nghiệp vụ chuyên ngành và có tổng điểm cao hơn trong phạm vi chỉ tiêu tuyển dụng.

- Đối với xét tuyển viên chức, Điều 13 Nghị định 259/2026/NĐ-CP cũng quy định quy trình gồm 02 vòng, tuy nhiên đơn giản hơn.

• Vòng 1 chỉ kiểm tra điều kiện dự tuyển thông qua Phiếu đăng ký dự tuyển. Nếu đáp ứng yêu cầu của vị trí việc làm thì người dự tuyển được tham gia vòng 2.
• Vòng 2 được thực hiện bằng vấn đáp hoặc thực hành, tập trung đánh giá kiến thức, kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ và các năng lực như tư duy, giao tiếp, xử lý tình huống, khả năng học hỏi, thái độ, tính cách phù hợp với vị trí việc làm.

Đáng chú ý, không thực hiện kiểm tra ngoại ngữ đối với xét tuyển, trừ trường hợp cơ quan tuyển dụng có quy định khác. Người trúng tuyển phải đạt từ 50 điểm trở lên ở vòng 2 và có tổng điểm cao hơn trong phạm vi chỉ tiêu tuyển dụng.

3. Điểm giống nhau giữa thi tuyển và xét tuyển viên chức

Mặc dù có sự khác biệt về quy trình và đối tượng áp dụng, hai hình thức tuyển dụng vẫn có nhiều nguyên tắc chung. Cụ thể:

- Cả thi tuyển và xét tuyển đều phải được thực hiện trên cơ sở kế hoạch tuyển dụng do cơ quan có thẩm quyền ban hành, căn cứ vào nhu cầu thực tế, vị trí việc làm, biên chế và quỹ tiền lương của đơn vị sự nghiệp công lập.

- Cả hai hình thức đều áp dụng chính sách ưu tiên trong tuyển dụng theo Điều 8 Nghị định 259/2026/NĐ-CP. Các đối tượng như Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, thương binh, người dân tộc thiểu số, sĩ quan quân đội phục viên, con liệt sĩ, người hoàn thành nghĩa vụ quân sự… được cộng điểm ưu tiên vào kết quả vòng 2 theo từng mức điểm quy định; nếu thuộc nhiều diện ưu tiên thì chỉ được hưởng mức điểm cao nhất.

- Cả thi tuyển và xét tuyển đều được tổ chức thông qua Hội đồng tuyển dụng viên chức, có nhiệm vụ kiểm tra hồ sơ, tổ chức thi hoặc xét tuyển, chấm điểm, giải quyết khiếu nại, tố cáo và trình người có thẩm quyền công nhận kết quả tuyển dụng.

Hội đồng phải hoạt động theo nguyên tắc tập thể, bảo đảm khách quan và không bố trí những người có quan hệ thân thích với người dự tuyển tham gia công tác tuyển dụng.

Trên đây là thông tin giải đáp cho thi tuyển và xét tuyển viên chức khác nhau như thế nào?