Thời hiệu, thời hạn xử lý kỷ luật viên chức được quy định như thế nào?

1. Thời hiệu xử lý kỷ luật viên chức là bao lâu?

1.1. Các mức thời hiệu xử lý kỷ luật viên chức

Căn cứ khoản 3 Điều 5 Nghị định 234/2026/NĐ-CP quy định:

"3. Trừ trường hợp quy định tại khoản 4 Điều này, thời hiệu xử lý kỷ luật được quy định như sau:

a) 05 năm (60 tháng) đối với hành vi vi phạm đến mức phải kỷ luật bằng hình thức khiển trách;

b) 10 năm (120 tháng) đối với hành vi vi phạm không thuộc trường hợp quy định tại điểm a khoản này."

Theo đó, thời hiệu xử lý kỷ luật viên chức được chia thành hai mức:

Đối với mức thời hiệu 10 năm, phạm vi áp dụng bao gồm những hành vi vi phạm đến mức bị cảnh cáo, cách chức hoặc buộc thôi việc.

Như vậy, để xác định thời hiệu 05 năm hay 10 năm, cần căn cứ vào hình thức kỷ luật tương ứng với hành vi vi phạm, thay vì chỉ dựa vào thời điểm phát hiện hành vi.

1.2. Thời điểm bắt đầu tính thời hiệu xử lý kỷ luật

Việc xác định thời hiệu xử lý kỷ luật được hướng dẫn tại khoản 1 và khoản 2 Điều 5 Nghị định 234/2026/NĐ-CP. Theo đó, thời hiệu được tính từ thời điểm có hành vi vi phạm cho đến thời điểm cấp có thẩm quyền kết luận vi phạm đến mức phải thi hành kỷ luật.

Trong đó, khoản 2 Điều 5 xác định thời điểm có hành vi vi phạm theo hai trường hợp:

• Đối với hành vi xác định được thời điểm chấm dứt: Thời điểm có hành vi vi phạm được tính từ thời điểm hành vi chấm dứt.
• Đối với hành vi không xác định được thời điểm chấm dứt: Thời điểm có hành vi vi phạm được tính từ thời điểm có kết luận của cấp có thẩm quyền.

Ngoài ra, khoản 1 Điều 5 còn quy định trường hợp viên chức có hành vi vi phạm mới trong thời hạn tính thời hiệu xử lý kỷ luật thì thời hiệu đối với hành vi vi phạm cũ được tính lại kể từ thời điểm xảy ra hành vi vi phạm mới.

2. Những hành vi nào không áp dụng thời hiệu xử lý kỷ luật?

Không phải mọi hành vi vi phạm của viên chức đều áp dụng thời hiệu 05 năm hoặc 10 năm. Khoản 4 Điều 5 Nghị định 234/2026/NĐ-CP quy định 04 nhóm hành vi không áp dụng thời hiệu xử lý kỷ luật, cụ thể như sau:

2.1. Vi phạm liên quan đến kỷ luật Đảng, bảo vệ chính trị nội bộ và lợi ích quốc gia

Ba nhóm hành vi đầu tiên không áp dụng thời hiệu xử lý kỷ luật bao gồm:

• Thứ nhất, viên chức là đảng viên có hành vi vi phạm đến mức phải kỷ luật bằng hình thức khai trừ.
• Thứ hai, viên chức có hành vi vi phạm quy định về công tác bảo vệ chính trị nội bộ.
• Thứ ba, viên chức có hành vi xâm hại đến lợi ích quốc gia, dân tộc trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại.

Những hành vi này được quy định lần lượt tại điểm a, điểm b và điểm c khoản 4 Điều 5 Nghị định 234/2026/NĐ-CP. 

2.2. Sử dụng văn bằng, chứng chỉ, giấy tờ giả hoặc không hợp pháp

Theo điểm d khoản 4 Điều 5 Nghị định 234/2026/NĐ-CP quy định, viên chức có hành vi sử dụng một trong các loại giấy tờ giả hoặc không hợp pháp sau đây thì không áp dụng thời hiệu xử lý kỷ luật:

• Văn bằng;
• Chứng chỉ;
• Giấy chứng nhận;
• Giấy xác nhận.

Bên cạnh quy định về thời hiệu, Nghị định còn xác định hình thức kỷ luật đối với một số hành vi sử dụng giấy tờ giả hoặc không hợp pháp. Cụ thể, khoản 3 Điều 10 quy định viên chức quản lý sử dụng các giấy tờ này để được bổ nhiệm chức vụ thì bị cách chức.

Viên chức sử dụng văn bằng, chứng chỉ, giấy chứng nhận, xác nhận giả hoặc không hợp pháp để được tuyển dụng vào cơ quan, tổ chức, đơn vị thì bị buộc thôi việc.

3. Thời hạn xử lý kỷ luật viên chức tối đa bao nhiêu ngày?

Căn cứ khoản 5 Điều 5 Nghị định 234/2026/NĐ-CP, thời hạn xử lý kỷ luật đối với viên chức là khoảng thời gian từ khi phát hiện hành vi vi phạm đến khi có quyết định xử lý kỷ luật của cấp có thẩm quyền.

Trong đó, Nghị định quy định:

"Thời hạn xử lý kỷ luật không quá 90 ngày; trường hợp vụ việc có tình tiết phức tạp cần có thời gian thanh tra, kiểm tra để xác minh làm rõ thêm thì thời hạn xử lý kỷ luật có thể kéo dài nhưng không quá 150 ngày."

Theo đó, thời hạn xử lý kỷ luật thông thường không quá 90 ngày. Thời hạn này bao gồm quá trình xem xét, xử lý để cấp có thẩm quyền ban hành quyết định kỷ luật theo quy định.

Đối với vụ việc có tình tiết phức tạp, cần thêm thời gian thanh tra, kiểm tra nhằm xác minh, làm rõ hành vi vi phạm, thời hạn xử lý kỷ luật có thể kéo dài nhưng không quá 150 ngày.

Đồng thời, khoản 5 Điều 5 Nghị định yêu cầu cấp có thẩm quyền phải bảo đảm việc xử lý kỷ luật trong thời hạn quy định. Trường hợp hết thời hạn mà chưa ban hành quyết định xử lý kỷ luật thì cấp có thẩm quyền phải chịu trách nhiệm về việc chậm ban hành quyết định theo quy định của Đảng và pháp luật có liên quan. 

Tuy nhiên, nếu hành vi vi phạm vẫn còn trong thời hiệu xử lý kỷ luật thì cấp có thẩm quyền vẫn phải ban hành quyết định xử lý kỷ luật.

4. Những khoảng thời gian nào không tính vào thời hiệu, thời hạn xử lý kỷ luật?

Trong một số trường hợp, quá trình xem xét, xử lý kỷ luật viên chức có thể bị gián đoạn do tình trạng của người vi phạm hoặc do các thủ tục pháp lý liên quan. Khoản 6 Điều 5 Nghị định 234/2026/NĐ-CP quy định ba nhóm thời gian không tính vào thời hiệu và thời hạn xử lý kỷ luật.

4.1. Thời gian chưa xem xét xử lý kỷ luật

Theo điểm a khoản 6 Điều 5, thời gian chưa xem xét xử lý kỷ luật đối với các trường hợp tại Điều 3 không được tính vào thời hiệu, thời hạn xử lý kỷ luật.

Những trường hợp này gồm:

• Viên chức đang điều trị bệnh hiểm nghèo hoặc đang mất khả năng nhận thức; bị ốm nặng đang điều trị nội trú tại bệnh viện, có xác nhận của cơ quan y tế có thẩm quyền.
• Viên chức nữ đang mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
• Viên chức nam đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi trong trường hợp vợ chết hoặc vợ không thể nuôi con vì sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan theo quy định.
• Viên chức đang bị khởi tố, tạm giữ, tạm giam, chờ kết luận của cơ quan có thẩm quyền điều tra, truy tố, xét xử về hành vi vi phạm pháp luật, trừ trường hợp theo quyết định của cấp có thẩm quyền.
• Các trường hợp chưa xem xét xử lý kỷ luật khác.

Đối với viên chức mang thai, nghỉ thai sản hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi, Nghị định quy định ngoại lệ khi người có hành vi vi phạm có văn bản đề nghị xem xét xử lý kỷ luật.

4.2. Thời gian điều tra, truy tố, xét xử hoặc giải quyết khiếu nại, khởi kiện

Ngoài thời gian chưa xem xét xử lý kỷ luật, điểm b và điểm c khoản 6 Điều 5 Nghị định còn quy định không tính vào thời hiệu, thời hạn xử lý kỷ luật đối với:

• Thời gian điều tra, truy tố, xét xử theo thủ tục tố tụng hình sự, nếu có.
• Thời gian thực hiện khiếu nại hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án về quyết định xử lý kỷ luật, cho đến khi ra quyết định xử lý kỷ luật thay thế.

Như vậy, khi xác định thời hiệu 05 năm, 10 năm hoặc thời hạn xử lý 90 ngày, 150 ngày, cần loại trừ những khoảng thời gian thuộc các trường hợp nêu trên theo đúng quy định.

Trên đây là nội dung về thời hiệu, thời hạn xử lý kỷ luật viên chức được quy định như thế nào theo Nghị định 234/2026/NĐ-CP. Bạn đọc có thể tra cứu toàn văn Nghị định trên LuatVietnam.vn, đồng thời sử dụng các tiện ích như tình trạng hiệu lực và lược đồ văn bản để theo dõi những quy định pháp luật liên quan.