Nghị định 142/2026/NĐ-CP quy định điều kiện tham gia sandbox AI như thế nào?

1. Những điều kiện bắt buộc để tham gia sandbox AI

Theo khoản 1 Điều 24 Nghị định 142/2026/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân đăng ký tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát phải đáp ứng 04 nhóm điều kiện về tính đổi mới của giải pháp, đề án thử nghiệm, bảo vệ người chịu tác động và bảo đảm tài chính trong trường hợp có nguy cơ gây thiệt hại lớn. 

1.1. Hệ thống AI phải có yếu tố đổi mới sáng tạo

Theo điểm a khoản 1 Điều 24, tổ chức, cá nhân phải có hệ thống AI hoặc giải pháp AI dự kiến thử nghiệm có yếu tố đổi mới sáng tạo, ứng dụng công nghệ mới hoặc mô hình triển khai mới. 

Như vậy, sandbox được thiết kế để thử nghiệm những hệ thống, giải pháp có yếu tố mới, thay vì áp dụng cho mọi hoạt động triển khai AI thông thường.

1.2. Phải có đề án thử nghiệm cụ thể

Theo điểm b khoản 1 Điều 24, tổ chức, cá nhân phải có đề án thử nghiệm, trong đó xác định rõ:

• Mục tiêu thử nghiệm;
• Phạm vi thử nghiệm;
• Thời gian thử nghiệm;
• Đối tượng tham gia;
• Biện pháp kiểm soát rủi ro phù hợp với cấp độ thử nghiệm. 

Việc xác định rõ các nội dung này nhằm giới hạn hoạt động thử nghiệm trong phạm vi có thể theo dõi, giám sát và kiểm soát rủi ro.

1.3. Phải có biện pháp bảo vệ người chịu tác động

Theo điểm c khoản 1 Điều 24, tổ chức, cá nhân phải có biện pháp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân chịu tác động trong quá trình thử nghiệm. 

Yêu cầu này phù hợp với nguyên tắc chung của sandbox AI tại Điều 21 Nghị định 142/2026/NĐ-CP, theo đó tổ chức, cá nhân tham gia thử nghiệm phải bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia và bảo đảm minh bạch về mục tiêu, phạm vi, điều kiện cũng như các rủi ro có thể phát sinh. 

1.4. Một số trường hợp phải có bảo hiểm hoặc bảo đảm tài chính

Theo điểm d khoản 1 Điều 24, nếu hệ thống AI có khả năng: Trực tiếp gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe con người hoặc gây thiệt hại tài sản quy mô lớn, thì tổ chức, cá nhân tham gia thử nghiệm phải áp dụng bảo hiểm trách nhiệm dân sự hoặc biện pháp bảo đảm tài chính tương đương phù hợp với phạm vi thử nghiệm. 

Đây không phải điều kiện áp dụng cho mọi sandbox AI mà chỉ đặt ra đối với những hệ thống có khả năng gây ra các thiệt hại nêu trên.

2. Hồ sơ đăng ký tham gia sandbox AI gồm những gì?

Ngoài việc đáp ứng điều kiện, tổ chức, cá nhân còn phải chuẩn bị hồ sơ đăng ký theo khoản 2 Điều 24 Nghị định 142/2026/NĐ-CP.

2.1. Hồ sơ đăng ký thông thường

Hồ sơ gồm:

• Đơn đề nghị tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát theo Mẫu AI03a đối với tổ chức hoặc Mẫu AI03b đối với cá nhân;
• Đề án thử nghiệm, mô tả hệ thống AI dự kiến thử nghiệm, mục tiêu, phạm vi, thời gian và phương án quản lý rủi ro;
• Tài liệu mô tả biện pháp bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân chịu tác động;
• Tài liệu mô tả năng lực kỹ thuật, nhân sự hoặc hạ tầng phục vụ triển khai thử nghiệm có liên quan trực tiếp đến phạm vi thử nghiệm đề xuất. 

2.2. Trường hợp nào được áp dụng hồ sơ rút gọn?

Theo khoản 3 Điều 24, các chủ thể sau được áp dụng hồ sơ rút gọn nếu đăng ký thử nghiệm hệ thống AI thuộc cấp độ thử nghiệm 1:

• Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo;
• Doanh nghiệp nhỏ và vừa;
• Tổ chức khoa học và công nghệ;
• Nhóm nghiên cứu.

Hồ sơ rút gọn chỉ gồm đơn đề nghị và tài liệu mô tả khái quát hệ thống AI, các rủi ro chính có thể phát sinh cùng biện pháp giảm thiểu rủi ro trong quá trình thử nghiệm. 

Ngoài ra, cơ quan nhà nước có thẩm quyền không được yêu cầu cung cấp thêm thành phần hồ sơ ngoài quy định tại Điều 24, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành trực tiếp quy định thành phần hồ sơ đối với hoạt động thử nghiệm tương ứng. 

3. Việc tham gia sandbox AI được thực hiện theo nguyên tắc nào?

Theo khoản 2 Điều 21 Nghị định 142/2026/NĐ-CP, việc tham gia cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với hệ thống AI được thực hiện trên cơ sở tự nguyện. 

Trong quá trình thử nghiệm, tổ chức, cá nhân phải:

• Tuân thủ phạm vi, quy mô, đối tượng, thời hạn, điều kiện thử nghiệm và biện pháp quản lý rủi ro;
• Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia;
• Minh bạch thông tin về mục tiêu, phạm vi, điều kiện và rủi ro;
• Tuân thủ quy định về an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân và an ninh mạng;
• Chịu sự theo dõi, giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong suốt quá trình thử nghiệm. 

Ngoài ra, tổ chức, cá nhân tham gia thử nghiệm còn phải xây dựng và thực hiện phương án quản lý rủi ro; công bố các rủi ro có thể phát sinh và thiết lập cơ chế tiếp nhận, xử lý khiếu nại của người tham gia thử nghiệm. 

4. Hồ sơ tham gia sandbox AI được nộp ở đâu?

Theo khoản 2 Điều 23 Nghị định 142/2026/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân nộp 01 bộ hồ sơ bằng phương thức điện tử thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia. Sau đó, hồ sơ được liên thông, đồng bộ về Cổng thông tin điện tử một cửa về trí tuệ nhân tạo để phục vụ hoạt động quản lý nhà nước theo quy định. 

Cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét, thẩm định hồ sơ và cấp Giấy xác nhận tham gia thử nghiệm có kiểm soát. Giấy xác nhận là căn cứ để tổ chức, cá nhân triển khai thử nghiệm trong phạm vi được chấp thuận. 

Như vậy, để tham gia sandbox AI theo Nghị định 142/2026/NĐ-CP, tổ chức, cá nhân phải có giải pháp mang yếu tố đổi mới, đề án thử nghiệm rõ ràng, biện pháp bảo vệ người chịu tác động và trong một số trường hợp phải có bảo hiểm hoặc bảo đảm tài chính. Đồng thời, việc thử nghiệm phải được triển khai trong phạm vi được chấp thuận và chịu sự giám sát của cơ quan có thẩm quyền.

Trên đây là thông tin về điều kiện tham gia sandbox AI theo Nghị định 142/2026/NĐ-CP. Vui lòng xem chi tiết Nghị định 142/2026/NĐ-CP trên LuatVietnam.vn và các tính năng liên quan như: Tình trạng hiệu lực, Lược đồ...