Chính sách mới có hiệu lực tháng 02/2026 lĩnh vực tài chính - ngân hàng

1. Ngân hàng muốn mở chi nhánh phải kinh doanh có lãi

Theo Điều 6 Thông tư 61/2025/TT-NHNN, để được thành lập chi nhánh ở trong nước, ngân hàng thương mại phải đáp ứng các điều kiện sau:

- Có giá trị thực của vốn điều lệ tại thời điểm đề nghị không thấp hơn mức vốn pháp định.

- Hoạt động kinh doanh có lãi theo báo cáo tài chính hợp nhất và báo cáo tài chính riêng lẻ được kiểm toán của năm trước liền kề năm đề nghị.

- Tuân thủ các quy định về các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của tổ chức tín dụng liên tục trong thời gian 12 tháng trước thời điểm đề nghị.

- Thực hiện đầy đủ các quy định về phân loại nợ, trích lập dự phòng rủi ro; tỷ lệ nợ xấu nhỏ hơn 3% tại thời điểm 31/12 của năm trước liền kề năm đề nghị.

- Có bộ phận kiểm toán nội bộ và hệ thống kiểm soát nội bộ bảo đảm tuân thủ quy định của pháp luật hiện hành.

- Không thuộc đối tượng đang bị áp dụng biện pháp không được mở rộng mạng lưới theo quy định của pháp luật về xử lý sau thanh tra, giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

- Đáp ứng điều kiện về số lượng chi nhánh được phép thành lập trong năm theo quy định.

2. Ngân hàng Nhà nước siết điều kiện góp vốn, mua cổ phần của tổ chức tín dụng

Ngân hàng nhà nước ban hành Thông tư 60/2025/TT-NHNN quy định điều kiện, hồ sơ, thủ tục góp vốn, mua cổ phần tín dụng, ban hành ngày 30/12/2025.

Theo Điều 5 Thông tư 60/2025/TT-NHNN quy định điều kiện thực hiện góp vốn, mua cổ phần để thành lập, mua lại công ty con, tổ chức tín dụng phải: 

- Đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu và phải đảm bảo tuân thủ giới hạn góp vốn, mua cổ phần theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 138 và Điều 137 Luật Các tổ chức tín dụng trong 24 tháng liền kề trước tháng đề nghị và tại thời điểm hoàn tất việc góp vốn, mua cổ phần.

- Có kết quả kinh doanh có lãi theo báo cáo tài chính của năm liền kề trước năm đề nghị; không bị xử phạt vi phạm hành chính về phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng để xử lý rủi ro, góp vốn, mua cổ phần trong 12 tháng liền kề trước tháng đề nghị.

- Có tỷ lệ nợ xấu nhỏ hơn 3% trong 12 tháng liền kề trước tháng đề nghị.

3. Bãi bỏ 18 quyết định, thông tư do Thống đốc ban hành

Ngân hàng nhà nước ban hành Thông tư 67/2025/TT-NHNN bãi bỏ văn bản pháp luật của Ngân hàng Nhà nước, ban hành ngày 31/12/2025.

Điều 1 Thông tư 67/2025/TT-NHNN bãi bỏ toàn bộ 18 văn bản quy phạm pháp luật do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước  ban hành do không còn phù hợp hoặc không còn được áp dụng trên thực tế. Cụ thể:

- Quyết định số 96/1997/QĐ-NH2 ngày 19 tháng 4 năm 1997 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về việc ban hành mẫu giấy lĩnh tiền mặt.

- Quyết định số 353/1997/QĐ-NHNN2 ngày 22 tháng 10 năm 1997 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành “Quy chế chuyển tiền điện tử”.

- Quyết định số 543/2002/QĐ-NHNN ngày 29 tháng 5 năm 2002 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành quy định về xây dựng, cấp phát, quản lý và sử dụng chữ ký điện tử trên chứng từ điện tử trong thanh toán điện tử liên Ngân hàng.

- Quyết định số 674/2002/QĐ-NHNN ngày 27 tháng 06 năm 2002 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về việc cho phép 06 (sáu) đơn vị Ngân hàng Nhà nước tham gia trực tiếp vào hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng được sử dụng tài khoản thanh toán liên hàng để hạch toán các khoản thanh toán chuyển tiền với nhau thông qua hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng.

- Quyết định số 376/2003/QĐ-NHNN ngày 22 tháng 04 năm 2003 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành quy định về bảo quản, lưu trữ chứng từ điện tử đã sử dụng để hạch toán và thanh toán vốn của các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán.

- Quyết định số 1509/2003/QĐ-NHNN ngày 14 tháng 11 năm 2003 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về việc ban hành quy chế cho vay của Ngân hàng Nhà nước đối với các Ngân hàng thương mại Nhà nước có bảo đảm bằng cầm cố trái phiếu đặc biệt.

- Quyết định số 457/2003/QĐ-NHNN ngày 12 tháng 05 năm 2003 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành quy trình kỹ thuật nghiệp vụ thanh toán bù trừ điện tử liên Ngân hàng.

- Quyết định số 35/2006/QĐ-NHNN ngày 31 tháng 7 năm 2006 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam ban hành quy định về nguyên tắc quản lý rủi ro trong hoạt động ngân hàng điện tử.

- Thông tư số 23/2011/TT-NHNN ngày 31 tháng 08 năm 2011 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về việc thực thi phương án đơn giản hóa thủ tục hành chính lĩnh vực hoạt động thanh toán và các lĩnh vực khác theo Nghị quyết của Chính phủ về đơn giản hóa thủ tục hành chính thuộc phạm vi chức năng quản lý của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

- Thông tư số 03/2015/TT-NHNN ngày 20 tháng 03 năm 2015 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 26/2014/NĐ-CP ngày 07 tháng 4 năm 2014 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của Thanh tra, giám sát ngành ngân hàng.

- Thông tư số 25/2015/TT-NHNN ngày 09 tháng 12 năm 2015 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hướng dẫn cho vay vốn ưu đãi thực hiện chính sách nhà ở xã hội.

- Thông tư số 26/2015/TT-NHNN ngày 09 tháng 12 năm 2015 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hướng dẫn trình tự, thủ tục thế chấp và giải chấp tài sản là dự án đầu tư xây dựng nhà ở, nhà ở hình thành trong tương lai.

- Thông tư số 08/2019/TT-NHNN ngày 04 tháng 7 năm 2019 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 03/2015/TT-NHNN ngày 20 tháng 03 năm 2015 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 26/2014/NĐ- CP ngày 07 tháng 4 năm 2014 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của Thanh tra, giám sát ngành ngân hàng.

- Thông tư số 13/2019/TT-NHNN ngày 21 tháng 8 năm 2019 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sửa đổi, bổ sung một số điều của các Thông tư có liên quan đến việc cấp giấy phép, tổ chức và hoạt động của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

- Thông tư số 21 /2019/TT-NHNN ngày 14 tháng 11 năm 2019 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sửa đổi, bổ sung một số điều của các Thông tư quy định về ngân hàng hợp tác xã, quỹ tín dụng nhân dân và quỹ bảo đảm an toàn hệ thống, quỹ tín dụng nhân dân.

- Thông tư số 05/2020/TT-NHNN ngày 07 tháng 05 năm 2020 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định về tái cấp vốn đối với Ngân hàng Chính sách xã hội theo Quyết định số 15/2020/QĐ-TTg ngày 24 tháng 4 năm 2020 của Thủ tướng Chính phủ quy định về việc thực hiện các chính sách hỗ trợ người dân gặp khó khăn do đại dịch COVID-19.

- Thông tư số 12/2020/TT-NHNN ngày 11 tháng 11 năm 2020 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 05/2020/TT-NHNN ngày 07 tháng 5 năm 2020 quy định về tái cấp vốn đối với Ngân hàng Chính sách xã hội theo Quyết định số 15/2020/QĐ-TTg ngày 24 tháng 4 năm 2020 của Thủ tướng Chính phủ quy định về việc thực hiện các chính sách hỗ trợ người dân gặp khó khăn do đại dịch COVID-19.

- Thông tư số 20/2021/TT-NHNN ngày 30 tháng 11 năm 2021 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 25/2015/TT-NHNN ngày 09 tháng 12 năm 2015 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hướng dẫn cho vay vốn ưu đãi thực hiện chính sách nhà ở xã hội.

4. Tổ chức tín dụng phải gửi báo cáo trạng thái vàng hàng ngày trước 14 giờ hôm sau

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Thông tư 82/2025/TT-NHNN quy định về trạng thái vàng của các tổ chức tín dụng, ban hành ngày 31/12/2025.

Theo đó, theo khoản 2 Điều 2 Thông tư 82/2025/TT-NHNN, trạng thái vàng của tổ chức tín dụng là số dư vàng miếng và vàng nguyên liệu phát sinh từ các hoạt động: sản xuất vàng miếng; kinh doanh mua, bán vàng miếng; mua, bán vàng nguyên liệu; xuất khẩu vàng miếng, nhập khẩu vàng miếng; nhập khẩu vàng nguyên liệu của các tổ chức tín dụng được quy đổi sang đồng Việt Nam theo giá vàng quy đổi trạng thái.

Khoản 1 Điều 3 Thông tư 82/2025/TT-NHNN cũng nêu rõ, trạng thái vàng của tổ chức tín dụng được xác định vào thời điểm cuối ngày làm việc.

Trạng thái vàng của tổ chức tín dụng được tính trên cơ sở: 

- Khối lượng vàng miếng sản xuất; khối lượng vàng nguyên liệu đã sử dụng để sản xuất vàng miếng, bao gồm cả lượng vàng nguyên liệu hao hụt trong quá trình sản xuất (nếu có); 

- Doanh số mua, bán vàng miếng, vàng nguyên liệu giao ngay, bao gồm cả các cam kết mua, bán vàng miếng, vàng nguyên liệu giao ngay; 

- Doanh số xuất khẩu vàng miếng, nhập khẩu vàng miếng, nhập khẩu vàng nguyên liệu, bao gồm cả các cam kết xuất khẩu vàng miếng, nhập khẩu vàng miếng, nhập khẩu vàng nguyên liệu.

Đồng thời, theo Phụ lục ban hành kèm theo Thông tư số 82/2025/TT-NHNN, thời hạn gửi báo cáo: Tổ chức tín dụng gửi báo cáo chậm nhất 14 giờ ngày làm việc tiếp theo ngay sau ngày báo cáo. Ngày báo cáo là ngày xác định trạng thái vàng của tổ chức tín dụng.

5. Tổ chức tín dụng phi ngân hàng phải có nợ xấu không vượt quá 4% mới được thành lập chi nhánh

Ngân hàng nhà nước ban hành Thông tư 69/2025/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của một số Thông tư của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong lĩnh vực quản lý, giám sát ngân hàng liên quan đến cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính, ban hành ngày 31/12/2025.

Theo đó, theo Điều 7 Thông tư 53/2018/TT-NHNN được sửa đổi bởi Điều 16 Thông tư 69/2025/TT-NHNN quy định về điều kiện thành lập chi nhánh của tổ chức tín dụng phi ngân hàng quy định tại như sau:

- Tổ chức tín dụng phi ngân hàng có thời gian hoạt động từ 12 tháng trở lên (tính từ ngày khai trương hoạt động đến thời điểm đề nghị) được phép thành lập không quá 03 chi nhánh trong 01 năm tài chính khi đáp ứng các điều kiện sau:

• Hoạt động kinh doanh có lãi theo báo cáo tài chính hợp nhất và báo cáo tài chính riêng lẻ được kiểm toán của năm trước liền kề năm đề nghị. Điều kiện này không áp dụng đối với tổ chức tín dụng phi ngân hàng nộp hồ sơ đề nghị vào năm thứ hai tính từ ngày khai trương hoạt động;

• Tại thời điểm đề nghị không bị cơ quan có thẩm quyền áp dụng biện pháp không cho mở rộng địa bàn hoạt động;

• Tỷ lệ nợ xấu so với tổng dư nợ tại thời điểm 31 tháng 12 của năm trước liền kề năm đề nghị và tại thời điểm đề nghị không vượt quá 4% hoặc một tỷ lệ khác theo quyết định của Thống đốc trong từng thời kỳ;

• Tại thời điểm đề nghị, tổ chức tín dụng phi ngân hàng có số lượng và cơ cấu Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên, Ban kiểm soát; có bộ phận kiểm toán nội bộ và hệ thống kiểm soát nội bộ phù hợp với quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng và hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước, đồng thời không bị khuyết Tổng Giám đốc;

• Có Quy chế về quản lý mạng lưới theo quy định tại Điều 6 Thông tư này;

• Có Đề án thành lập chi nhánh.

- Tổ chức tín dụng phi ngân hàng có thời gian hoạt động dưới 12 tháng (tính từ ngày khai trương hoạt động đến thời điểm đề nghị) được phép thành lập không quá 02 chi nhánh khi đáp ứng các điều kiện sau:

• Tỷ lệ nợ xấu so với tổng dư nợ tại ngày cuối cùng của tháng liền kề trước tháng đề nghị không vượt quá 4% hoặc một tỷ lệ khác theo quyết định của Thống đốc trong từng thời kỳ;

• Các quy định tại điểm b, d, đ, e khoản 1 Điều này.

6. Bổ sung thời hạn báo cáo khi xét duyệt cấp tín dụng

Ngân hàng nhà nước ban hành Thông tư 57/2025/TT-NHNN quy định hạn chế, tỷ lệ an toàn cho tổ chức tài chính vi mô, ngày 26/12/2025.

Theo đó, Điều 9 Thông tư 57/2025/TT-NHNN, Ngân hàng Nhà nước khi tổ chức tài chính vi mô cấp tín dụng đối với người thẩm định, xét duyệt cấp tín dụng tại tổ chức tài chính vi mô theo quy định nội bộ: Chậm nhất 05 ngày làm việc kể từ ngày quyết định cấp tín dụng.

Đồng thời, tổ chức tài chính vi mô thực hiện cấp tín dụng đối với người thẩm định, xét duyệt cấp tín dụng theo quy định nội bộ của tổ chức tài chính vi mô. Đồng thời, thực hiện báo cáo cho chủ sở hữu, thành viên góp vốn khi phát sinh khoản cấp tín dụng.

7. Nghiêm cấm mua cổ phần ngân hàng dưới tên cá nhân, pháp nhân khác

Ngân hàng Nhà nước  ban hành Thông tư số 50/2025/TT-NHNN quy định về hồ sơ, thủ tục chấp thuận một số nội dung thay đổi của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, ban hành ngày 24/12/2025.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Thông tư liên quan đến mua, nhận chuyển nhượng cổ phần dẫn đến trở thành cổ đông lớn là trong hồ sơ cần có văn bản đề nghị của ngân hàng thương mại quy định tại khoản 1 Điều 17 Thông tư số 50/2025/TT-NHNN, trong đó tối thiểu bao gồm các nội dung sau: 

- Thông tin về số lượng cổ phần, loại cổ phần, tổng mệnh giá cổ phần mua, nhận chuyển nhượng; 

- Thông tin của bên mua, nhận chuyển nhượng cổ phần gồm: thông tin định danh, số lượng và tỷ lệ sở hữu cổ phần có quyền biểu quyết so với vốn cổ phần có quyền biểu quyết, số lượng và tỷ lệ sở hữu cổ phần phổ thông và cổ phần ưu đãi (nếu có) so với vốn điều lệ của ngân hàng thời điểm đề nghị và dự kiến sau khi mua, nhận chuyển nhượng; 

- Tỷ lệ sở hữu cổ phần so với vốn điều lệ của bên mua, nhận chuyển nhượng và người có liên quan dự kiến sau khi mua, nhận chuyển nhượng; 

- Thời gian giao dịch dự kiến.

Ngoài ra, ngân hàng thương mại cũng phải cam kết thông báo cho các tổ chức, cá nhân mua cổ phần về quyền và nghĩa vụ của cổ đông theo quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng và pháp luật có liên quan.

Cụ thể, phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính hợp pháp của nguồn vốn mua; không sử dụng nguồn vốn do tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài cấp tín dụng, nguồn vốn do phát hành trái phiếu doanh nghiệp để mua; không được mua dưới tên của cá nhân, pháp nhân khác dưới mọi hình thức, trừ trường hợp ủy thác theo quy định của pháp luật. Đồng thời, phải chịu trách nhiệm tuân thủ quy định về tỷ lệ sở hữu cổ phần, tỷ lệ sở hữu cổ phần đối với nhà đầu tư nước ngoài, quy định về cổ đông lớn theo quy định của pháp luật. (Theo điểm đ khoản 1 Điều 17 Thông tư số 50/2025/TT-NHNN)

8. Tăng mức phạt đối với hành vi mở tài khoản thanh toán mạo danh 

Trước đây, theo điểm b khoản 7 Điều 26 Nghị định 88/2019/NĐ-CP được sửa đổi bởi điểm đ khoản 15 Điều 1 Nghị định 143/2021/NĐ-CP quy định về hành vi vi phạm quy định về hoạt động thanh toán như sau:

- Phạt tiền từ 100 - 150 triệu đồng đối với hành vi mở hoặc duy trì tài khoản thanh toán nặc danh, mạo danh

Theo điểm b khoản 7, điểm a khoản 10 Điều 30 Nghị định 340/2025/NĐ-CP quy định về hành vi vi phạm quy định về hoạt động thanh toán như sau:

- Phạt tiền từ 200 - 250 triệu đồng đối với hành vi mở hoặc duy trì tài khoản thanh toán nặc danh, mạo danh

Như vậy, Nghị định 340/2025/NĐ-CP đã tăng mạnh mức xử phạt đối với hành vi mở hoặc duy trì tài khoản thanh toán nặc danh, mạo danh, tăng thêm từ 100 triệu đồng so với quy định trước đây (từ mức 100 – 150 triệu đồng lên 200 – 250 triệu đồng).

Trên đây là thông tin về việc Chính sách mới tháng 02/2026 về Tài chính ngân hàng…