Các trường hợp thôi việc đối với viên chức [theo Nghị định 259]

1. Các trường hợp thôi việc đối với viên chức

Theo quy định của Nghị định 259 2026 NĐ CP, viên chức được xem xét giải quyết thôi việc trong các trường hợp sau:

- Theo nguyện vọng của viên chức và được cấp có thẩm quyền đồng ý.

- Bị xử lý kỷ luật bằng hình thức buộc thôi việc hoặc thuộc trường hợp đương nhiên bị buộc thôi việc theo khoản 3 Điều 35 Luật Viên chức 2025, cụ thể:

3. Viên chức bị Tòa án kết án phạt tù mà không được hưởng án treo hoặc bị kết án về tội phạm tham nhũng thì đương nhiên bị buộc thôi việc kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật; viên chức quản lý phạm tội bị Tòa án kết án và bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật thì đương nhiên thôi giữ chức vụ được bổ nhiệm.

- Không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ theo kết quả theo dõi, đánh giá thường xuyên mà không còn vị trí việc làm ở trình độ thấp hơn để tiếp tục bố trí; hoặc bị xếp loại chất lượng hằng năm ở mức không hoàn thành nhiệm vụ vì lý do chuyên môn, nghiệp vụ và thuộc trường hợp phải cho thôi việc theo quy định.

- Do sắp xếp, tổ chức lại cơ quan, tổ chức, đơn vị mà không còn vị trí việc làm phù hợp hoặc đơn vị sự nghiệp công lập bị giải thể theo quy định của pháp luật hoặc theo quyết định của cấp có thẩm quyền.

- Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.

2. Những trường hợp viên chức chưa được giải quyết thôi việc

Không phải mọi trường hợp có đơn xin thôi việc đều được giải quyết ngay. Để bảo đảm việc xử lý trách nhiệm của viên chức và duy trì hoạt động bình thường của đơn vị sự nghiệp công lập, Nghị định 259/2026 quy định một số trường hợp chưa giải quyết cho thôi việc, gồm:

Thứ nhất, viên chức đang trong thời gian xem xét xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Trường hợp này chỉ được xem xét nếu theo nguyện vọng cá nhân và được cấp có thẩm quyền cho phép hoặc theo quyết định của cấp có thẩm quyền.

Thứ hai, viên chức đang trong thời gian giải quyết khiếu nại, tố cáo (đã có quyết định thành lập Tổ xác minh), đang bị kiểm tra khi có dấu hiệu vi phạm hoặc bị kiến nghị xử lý theo kết luận thanh tra, kiểm toán. Tương tự, chỉ trong trường hợp được cấp có thẩm quyền chấp thuận hoặc quyết định thì mới được giải quyết thôi việc.

Thứ ba, do yêu cầu công tác của cơ quan, tổ chức hoặc đơn vị, hoặc chưa bố trí được người thay thế.

Thứ tư, các lý do khác theo quy định của pháp luật hoặc theo quyết định của cấp có thẩm quyền.

Những quy định này nhằm tránh tình trạng viên chức lợi dụng việc xin thôi việc để né tránh trách nhiệm hoặc gây ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ của đơn vị.

3. Ưu tiên bố trí viên chức vào vị trí việc làm thấp hơn trước khi cho thôi việc

Nghị định 259 2026 NĐ CP gắn việc giải quyết thôi việc với kết quả theo dõi, đánh giá và khả năng tiếp tục bố trí, sử dụng viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập.

Theo điểm c khoản 1 Điều 39 Nghị định 259, viên chức không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ theo kết quả theo dõi, đánh giá thường xuyên chỉ thuộc trường hợp cho thôi việc khi không có vị trí việc làm thấp hơn để tiếp tục bố trí. Viên chức bị xếp loại chất lượng hằng năm ở mức không hoàn thành nhiệm vụ vì lý do chuyên môn, nghiệp vụ cũng chỉ bị cho thôi việc nếu thuộc trường hợp phải chấm dứt quan hệ làm việc theo quy định.

Quy định này cụ thể hóa điểm c khoản 2 Điều 26 Luật Viên chức năm 2025. Theo đó, căn cứ kết quả đánh giá, xếp loại chất lượng, cấp có thẩm quyền có thể xem xét bố trí viên chức vào vị trí việc làm phù hợp ở trình độ thấp hơn hoặc cho thôi việc nếu viên chức không hoàn thành nhiệm vụ, không đáp ứng yêu cầu công việc.

Như vậy, việc cho thôi việc không mặc nhiên được áp dụng ngay khi viên chức không đáp ứng vị trí đang đảm nhiệm. Trước hết, đơn vị phải xem xét khả năng tiếp tục sử dụng viên chức tại một vị trí phù hợp hơn; chỉ khi không còn vị trí để bố trí hoặc viên chức thuộc trường hợp phải cho thôi việc theo quy định thì mới chấm dứt quan hệ làm việc.

Bên cạnh đó, cần phân biệt trường hợp cho thôi việc với trường hợp viên chức chuyển công tác sang đơn vị sự nghiệp công lập khác. Theo khoản 4 Điều 23 Nghị định 259/2026, nếu được cấp có thẩm quyền đồng ý chuyển đến đơn vị sự nghiệp công lập khác, viên chức không phải thực hiện tuyển dụng mới và không được giải quyết chế độ thôi việc.

Viên chức sẽ ký hợp đồng làm việc mới với đơn vị tiếp nhận; trường hợp là người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập thì hợp đồng được ký với cơ quan có thẩm quyền quản lý đơn vị.

4. Trình tự, thủ tục giải quyết thôi việc đối với viên chức từ ngày 01/7/2026

Căn cứ Điều 52 và Điều 53 Nghị định 259/2026/NĐ-CP, trình tự, thủ tục giải quyết thôi việc đối với viên chức như sau:

Bước 1. Viên chức gửi đơn xin thôi việc

Viên chức có nguyện vọng thôi việc phải có đơn gửi người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập hoặc cơ quan, tổ chức có thẩm quyền quản lý viên chức để xem xét, giải quyết theo quy định.

Bước 2. Đơn vị sự nghiệp công lập xem xét hồ sơ và điều kiện thôi việc

Sau khi tiếp nhận đơn, đơn vị có trách nhiệm xem xét việc viên chức có thuộc trường hợp được giải quyết thôi việc hay thuộc trường hợp chưa được giải quyết thôi việc theo Điều 39 Nghị định 259/2026/NĐ-CP; đồng thời rà soát việc thực hiện nghĩa vụ của viên chức, tình hình bố trí nhân sự thay thế và các điều kiện khác theo quy định.

Bước 3. Cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định

Trên cơ sở kết quả xem xét, người có thẩm quyền quản lý viên chức quyết định chấp thuận hoặc không chấp thuận việc thôi việc.

Nếu đủ điều kiện thì ban hành quyết định thôi việc; trường hợp chưa đủ điều kiện thì thông báo rõ lý do để viên chức biết và tiếp tục thực hiện nhiệm vụ.

Bước 4. Thực hiện bàn giao công việc, tài sản và thanh toán các nghĩa vụ

Trước khi nghỉ việc, viên chức phải hoàn thành việc bàn giao hồ sơ, tài liệu, công việc, tài sản được giao quản lý và thanh toán đầy đủ các khoản tiền, tài sản thuộc trách nhiệm của mình đối với cơ quan, tổ chức (nếu có).

Trường hợp chưa hoàn thành nghĩa vụ thanh toán thì cơ quan có thẩm quyền vẫn có thể ban hành quyết định cho thôi việc nhưng không giải quyết chế độ thôi việc, trợ cấp mất việc làm, trợ cấp thất nghiệp; việc xử lý các khoản chưa thanh toán được thực hiện theo quy định của pháp luật.

Bước 5. Giải quyết chế độ thôi việc

Sau khi hoàn tất việc thôi việc, viên chức được xem xét hưởng trợ cấp thôi việc, trợ cấp thất nghiệp và các chế độ liên quan theo quy định của pháp luật về lao động, bảo hiểm xã hội và quy định khác có liên quan. Tuy nhiên, các trường hợp bị buộc thôi việc, chưa phục vụ đủ thời gian theo cam kết hoặc thuộc các trường hợp pháp luật quy định thì không được hưởng trợ cấp thôi việc.

Lưu ý: Theo khoản 3 Điều 52 Nghị định 259/2026/NĐ-CP, việc hoàn thành nghĩa vụ thanh toán tiền, tài sản với cơ quan là điều kiện quan trọng khi giải quyết chế độ thôi việc; nếu chưa hoàn thành nghĩa vụ này thì chỉ được ban hành quyết định thôi việc, còn các chế độ liên quan sẽ chưa được giải quyết.

Trên đây là thông tin các trường hợp thôi việc đối với viên chức [theo Nghị định 259].