Các chức danh giảng viên đại học theo Luật Giáo dục đại học 2025

1. Luật Giáo dục đại học 2025 phân loại giảng viên như thế nào?

Tại khoản 2 Điều 29 Luật Giáo dục đại học 2025 quy định bốn loại vị trí giảng viên phổ biến như sau:

- Giảng viên cơ hữu: làm việc chính thức tại trường đại học, vừa giảng dạy vừa nghiên cứu

- Giảng viên đồng cơ hữu: là các tiến sĩ làm việc tại viện nghiên cứu công lập khác ngoài trường đại học, nhưng được phân công giảng dạy và nghiên cứu tại trường đại học giống giảng viên cơ hữu

- Giảng viên hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu: tham gia giảng dạy theo hợp đồng, không phải nhân viên cơ hữu của trường.

- Giảng viên thỉnh giảng: tham gia giảng dạy theo hợp đồng, không phải nhân viên cơ hữu của trường.

So với tại Điều 54 Luật Giáo dục đại học 2012 được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 29 Điều 1 Luật Giáo dục đại học 2018 quy định theo phân loại giảng viên theo chức danh nghề nghiệp, gồm trợ giảng, giảng viên, giảng viên chính, phó giáo sư, giáo sư. Luật cũ chú trọng vào cấp bậc nghề nghiệp, quyền lợi, lương, phụ cấp và vai trò học thuật, không quan tâm nhiều đến hình thức hợp đồng hay nguồn gốc nhân sự.

Còn ở Luật mới, phân loại giảng viên theo hình thức làm việc, gồm giảng viên cơ hữu, giảng viên đồng cơ hữu, giảng viên thỉnh giảng và giảng viên hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu. Luật mới chú trọng vào mối quan hệ với trường và cách thức làm việc, ai là nhân sự chính thức, ai hợp tác từ nơi khác, ai làm việc theo hợp đồng.

2. Các chức danh giảng viên đại học gồm những chức danh nào?

Căn cứ tại khoản 3 Điều 29 Luật Giáo dục đại học 2025 quy định chức danh giảng viên đại học, gồm:

3. Chức danh giảng viên đại học bao gồm giáo sư, phó giáo sư và các chức danh khác, cụ thể như sau:

a) Giáo sư là chức danh cao nhất, thể hiện năng lực, uy tín khoa học và vai trò dẫn dắt chuyên môn, khai phá, sáng tạo tri thức mới;

b) Phó giáo sư là chức danh kế cận giáo sư, có chuyên môn sâu về một lĩnh vực khoa học cụ thể;

c) Các chức danh khác theo quy định của Chính phủ.

Vậy theo Luật Giáo dục đại học 2025, các chức danh giảng viên đại học gồm giáo sư, phó giáo sư và các chức danh khác do Chính phủ quy định. Trong đó, giáo sư là chức danh cao nhất, thể hiện uy tín và vai trò dẫn dắt khoa học; phó giáo sư là chức danh kế cận, có chuyên môn sâu trong lĩnh vực giảng dạy, nghiên cứu.

So với quy định tại khoản 2 Điều 54 Luật Giáo dục đại học 2012, được sửa đổi khoản 29 Điều 1 Luật Giáo dục đại học sửa đổi 2018 thì Luật mới đã đơn giản hệ thống chức danh giảng viên, không còn liệt kê chi tiết như trước; trợ giảng không còn là chức danh giảng viên riêng, mà được sắp xếp theo vị trí việc làm phù hợp, trong khi giáo sư và phó giáo sư vẫn là hai chức danh trung tâm, thể hiện vai trò chuyên môn và học thuật cao nhất trong đại học.

3. Nhiệm vụ và quyền hạn của giảng viên được quy định như thế nào?

Tại Điều 30 Luật GDĐH quy định:

Điều 30. Quyền và nghĩa vụ của giảng viên đại học

1. Giảng viên cơ hữu thực hiện quyền và nghĩa vụ theo quy định của Luật Nhà giáo và quy định khác của pháp luật có liên quan.

2. Giảng viên đồng cơ hữu thực hiện quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật có liên quan và quy định của cơ sở đào tạo.

3. Giảng viên thỉnh giảng và giảng viên hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu thực hiện quyền và nghĩa vụ theo quy định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo và của cơ sở đào tạo.

Ngoài ra, tại Điều 8 và Điều 9 Luật Nhà giáo quy định về quyền và nghĩa vụ của giảng viên, như :

- Về nghĩa vụ, giảng viên phải giảng dạy đúng mục tiêu giáo dục, bảo đảm chất lượng đào tạo; giữ gìn đạo đức, uy tín, nêu gương và liêm chính học thuật; tôn trọng, bảo vệ quyền lợi người học; phát hiện, bồi dưỡng năng lực của người học; thường xuyên nghiên cứu, cập nhật kiến thức, kỹ năng và tham gia xây dựng môi trường giáo dục an toàn, dân chủ, sáng tạo.

Như vậy:
- Giảng viên cơ hữu thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ theo Luật Nhà giáo và các quy định pháp luật có liên quan. Giảng viên cơ hữu được giảng dạy đúng chuyên môn, chủ động trong việc tổ chức nội dung và phương pháp giảng dạy, lựa chọn tài liệu học tập; được tham gia đánh giá, khen thưởng và xử lý kỷ luật người học theo quy định; được nghiên cứu khoa học, chuyển giao kết quả nghiên cứu, hưởng các chính sách ưu đãi trong hoạt động nghiên cứu; được bảo vệ uy tín, danh dự, nhân phẩm và được đối xử bình đẳng trong hoạt động nghề nghiệp.

- Giảng viên đồng cơ hữu thực hiện quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật có liên quan và theo quy định của cơ sở đào tạo. Các quyền và nghĩa vụ cụ thể của giảng viên đồng cơ hữu do cơ sở giáo dục đại học quy định trên cơ sở bảo đảm phù hợp với pháp luật hiện hành.

- Giảng viên thỉnh giảng và giảng viên hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu thực hiện quyền và nghĩa vụ theo quy định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo và theo quy định của cơ sở đào tạo. Việc giảng dạy, nghiên cứu và các quyền lợi liên quan của nhóm giảng viên này được xác định cụ thể trong hợp đồng và quy chế của cơ sở giáo dục đại học.

Trên đây là nội dung bài viết "Các chức danh giảng viên đại học theo Luật Giáo dục đại học 2025".