[Tổng hợp] 8 điểm mới Luật Giám định tư pháp 2025

1. Thêm nhiều trường hợp bị cấm trong giám định tư pháp

Các trường hợp bị nghiêm cấm tại Luật Giám định tư pháp năm 2025 đã bổ sung thêm nhiều trường hợp so với Điều 6 Luật Giám định tư pháp 2012, sửa đổi, bổ sung bởi khoản 3 Điều 1 Luật năm 2020.

Cụ thể:

- Các hành vi bị nghiêm cấm được bổ sung gồm:

• Từ chối tiếp nhận, thực hiện giám định tư pháp mà không có lý do chính đáng.
• Từ chối kết luận giám định tư pháp mà không do trở ngại khách quan.
• Nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích khác từ đơn vị, tổ chức, cá nhân để làm sai lệch việc trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp hoặc để làm sai lệch kết quả, kết luận giám định tư pháp.
• Lợi dụng việc trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp để gây khó khăn, cản trở hoạt động tố tụng.
• Lạm dụng việc trưng cầu giám định tư pháp trong hoạt động tố tụng hình sự để thay thế công tác điều tra, thực hiện nghĩa vụ chứng minh của cơ quan tiến hành tố tụng.
• Đe dọa người giám định tư pháp đưa ra kết luận giám định tư pháp sai sự thật.

Đồng thời, các hành vi bị nghiêm cấm được sửa đổi như sau:

• Cố ý kéo dài thời gian thực hiện giám định tư pháp, thời gian ban hành kết luận giám định tư pháp (quy định cũ tại Điều 6 Luật Giám định tư pháp 2012: Cố ý kéo dài thời gian thực hiện giám định tư pháp)
• Lợi dụng việc trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp để gây khó khăn, cản trở hoạt động tố tụng (quy định cũ: Lợi dụng việc trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp để gây khó khăn, cản trở hoạt động tố tụng).
• Tiết lộ thông tin trong quá trình thực hiện giám định tư pháp gây ảnh hưởng đến hoạt động tố tụng (quy định cũ: Tiết lộ bí mật thông tin mà mình biết được khi tiến hành giám định tư pháp).
• Lợi dụng danh nghĩa người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp để trục lợi (quy định cũ: Lợi dụng việc thực hiện giám định tư pháp để trục lợi).

2. Bổ sung người không được công nhận giám định viên tư pháp theo vụ việc

Đây là một trong những điểm mới Luật Giám định tư pháp 2025 đáng chú ý. Cụ thể, khoản 5 Điều 11 Luật Giám định tư pháp 2025 quy định việc bổ nhiệm, miễn nhiệm giám định viên tư pháp như sau:

• Người không đủ tiêu chuẩn được công nhận là người giám định tư pháp theo vụ việc: Có phẩm chất đạo đức tốt, có trình độ đại học trở lên và đã qua thực tế hoạt động chuyên môn ở lĩnh vực được đào tạo từ đủ 05 năm trở lên…
• Người thuộc trường hợp bị mất/hạn chế năng lực hành vi dân sự; có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi; bị truy cứu trách nhiệm hình sự... cán bộ bị bãi nhiệm; công chức, viên chức bị buộc thôi việc…; người đang trong thời gian chấp hành quyết định kỷ luật từ cảnh cáo trở lên.

Đồng thời, người giám định tư pháp theo vụ việc bị hủy bỏ công nhận trong các trường hợp sau đây:

• Không được công nhận giám định viên tư pháp theo vụ việc;
• Bị cảnh cáo trở lên hoặc bị xử phạt vi phạm hành chính do vi phạm hành vi bị nghiêm cấm;
• Có quyết định nghỉ hưu/thôi việc có hiệu lực;
• Chuyển đổi vị trí công tác/chuyển công tác sang cơ quan, đơn vị, tổ chức khác mà không còn làm việc ở lĩnh vực chuyên môn đã được công nhận.

3. 7 lĩnh vực hoạt động của Văn phòng giám định tư pháp

Nội dung này được bổ sung tại khoản 2 Điều 20 Luật Giám định tư pháp 2025. Cụ thể, các lĩnh vực, chuyên ngành thành lập và đăng ký hoạt động của Văn phòng giám định tư pháp gồm:

• Lĩnh vực kỹ thuật hình sự gồm các chuyên ngành tài liệu, kỹ thuật số và điện tử, dấu vết đường vân;
• Lĩnh vực pháp y gồm chuyên ngành ADN;
• Lĩnh vực văn hóa gồm các chuyên ngành cổ vật, di vật, bản quyền tác giả;
• Lĩnh vực tài chính;
• Lĩnh vực ngân hàng;
• Lĩnh vực xây dựng;
• Lĩnh vực tài nguyên.

Tuy nhiên, Văn phòng giám định tư pháp không được giám định với chuyên ngành ADN, tài liệu, kỹ thuật số và điện tử, dấu vết đường vân trong tố tụng hình sự, trừ trường hợp được người trưng cầu giám định tư pháp trưng cầu trong trường hợp đặc biệt.

Tên của văn phòng giám định tư pháp bao gồm cụm từ “Văn phòng giám định tư pháp” và tên riêng bằng tiếng Việt.

4. Giảm thời hạn giám định tư pháp từ 01/5/2026

Không giống quy định khoản 16 Điều 1 Luật Giám định tư pháp sửa đổi 2020 nêu thời hạn giám định tư pháp trong trường hợp trung cầu giám định, Điều 30 Luật Giám định tư pháp 2025 quy định về thời hạn giám định tư pháp như sau:

- Trường hợp bắt buộc phải trưng cầu giám định tư pháp: Thực hiện theo quy định của pháp luật về tố tụng hình sự.

- Trường hợp còn lại:

• Thời hạn giám định tư pháp tối đa 02 tháng (quy định cũ là 03 tháng);
• Nếu có tính chất phức tạp hoặc khối lượng công việc thì thời hạn tối đa 03 tháng (quy định cũ là 04 tháng);
• Nếu vụ việc có tính chất đặc biệt phức tạp/khối lượng công việc đặc biệt lớn thì thời hạn tối đa là 04 tháng (quy định được bổ sung).

Trong đó, thời điểm tính thời hạn giám định tư pháp là ngày người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp nhận được đầy đủ hồ sơ trưng cầu, yêu cầu giám định.

Đồng thời, Luật Giám định tư pháp 2025 bổ sung quy định về việc bổ sung thông tin, tài liệu và trường hợp không thể hoàn thành đúng thời hạn giám định như sau:

- Trường hợp bổ sung thông tin, tài liệu, mẫu vật: Có văn bản đề nghị người trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp bổ sung trong 24 giờ kể từ thời điểm phát hiện/xác định được nội dung cần bổ sung. Sau đó, trong 05 ngày, người trung cầu, yêu cầu phải bổ sung kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị.

- Trường hợp không thể hoàn thành đúng thời hạn giám định: Người giám định phải có văn bản đề nghị gia hạn chậm nhất 24 giờ trước thời hạn trả kết luận.

5. Bổ sung văn bản điện tử ghi lại quá trình giám định tư pháp

Điều 34 Luật Giám định tư pháp 2025 đã bổ sung quy định về văn bản, dữ liệu điện tử ghi nhận quá trình thực hiện giám định tư pháp.

Trong đó, văn bản điện tử phải ghi nhận quá trình gồm các nội dung: Tình trạng của đối tượng giám định, thông tin, tài liệu, mẫu vật có liên quan, thời gian, địa điểm, nội dung công việc, tiến độ, phương pháp thực hiện giám định, kết quả thực hiện, có chữ ký của người thực hiện và được lưu trong hồ sơ giám định.

6. Bổ sung trường hợp đình chỉ việc thực hiện giám định

Tiếp tục là một điểm mới Luật Giám định tư pháp 2025 đáng chú ý. Theo đó, Điều 36 Luật Giám định tư pháp 2025 quy định trường hợp không cần đến kết luận giám định tư pháp cho việc giải quyết vụ việc, vụ án thì người yêu cầu thông báo ngay bằng văn bản về việc đình chỉ và nêu rõ lý do.

Ngay sau khi nhận được văn bản thông báo thì người giám định tư pháp chấm dứt việc thực hiện giám định, ghi nhận trong văn bản/dữ liệu điện tử.

7. Bổ sung trường hợp từ chối thực hiện giám định tư pháp

Điểm e khoản 1 Điều 38 Luật Giám định tư pháp 2025 đã bổ sung "trường hợp khác theo quy định của pháp luật" là một trong những trường hợp từ chối thực hiện giám định tư pháp, không được thực hiện giám định tư pháp so với khoản 3 Điều 11 Luật Giám định tư pháp sửa đổi 2020.

Đồng thời, Điều 38 Luật Giám định tư pháp 2025 đã gộp chung các trường hợp không được thực hiện giám định tư pháp áp dụng cho tổ chức, cá nhân. Cụ thể:

• Pháp luật về tố tụng quy định không được giám định (quy định mới).
• Được trưng cầu giám định lại về cùng một nội dung trong vụ việc, vụ án mà mình đã thực hiện giám định, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. (Trước đây là trường hợp cá nhân không được thực hiện giámd định tư pháp).
• Có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đến vụ việc, vụ án theo quy định của pháp luật về tố tụng. (Trước đây là trường hợp tổ chức không được thực hiện giámd định tư pháp).
• Có căn cứ rõ ràng cho rằng tổ chức, cá nhân không khách quan, vô tư trong khi thực hiện giám định. (Trước đây là trường hợp tổ chức không được thực hiện giámd định tư pháp).
• Trường hợp khác theo quy định của pháp luật (quy định mới).

8. Có hỗ trợ đặc thù, vượt trội cho người giám định tư pháp

Cụ thể, Điều 41 Luật Giám định tư pháp 2025 đã bổ sung chế độ, chính sách trong hoạt động giám định tư pháp gồm:

• Được hưởng chính sách hỗ trợ đặc thù, vượt trội: Người hưởng lương từ ngân sách Nhà nước trong lĩnh vực, chuyên ngành có tính chất nguy hiểm, độc hại, khó thu hút tham gia giám định tư pháp.
• Tổ chức giám định tư pháp công lập được áp dụng chế độ thuê khoán tương xứng để thu hút chuyên gia giỏi, tổ chức chuyên môn có năng lực tốt ở ngoài khu vực nhà nước tham gia hoạt động giám định.

Trên đây là tổng hợp 08 điểm mới Luật Giám định tư pháp 2025, có hiệu lực từ 01/5/2026.