Tiêu chí hộ nghèo 2026 và các chính sách dành cho hộ nghèo

1. Tiêu chí hộ nghèo

Theo khoản 1 Điều 2 Nghị định 351/2025/NĐ-CP, tiếp tục thực hiện chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2022 - 2025 theo quy định tại Điều 3 Nghị định số 07/2021/NĐ-CP từ ngày 01 tháng 01 năm 2026 đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2026.

Theo đó, theo điểm a khoản 2 Điều 3 Nghị định 07/2021/NĐ-CP, tiêu chuẩn để xã định hộ nghèo 2026 được quy định như sau:

- Khu vực nông thôn: Là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ 1,5 triệu đồng trở xuống và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản trở lên.

- Khu vực thành thị: Là hộ gia đình có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ 02 triệu đồng trở xuống và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản trở lên.

Trong đó, các chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản sẽ được đánh giá theo phụ lục ban hành kèm Nghị định 07/2021/NĐ-CP:

 

2.1. Chính sách về y tế với hộ nghèo

(1) Cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí cho người thuộc hộ nghèo

Theo điểm o khoản 3 Điều 12 Luật Bảo hiểm y tế 2008, số 25/2008/QH12 được sửa đổi bổ sung bởi khoản 10 Điều 1 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024, số 51/2024/QH15, người thuộc hộ gia đình nghèo thuộc nhóm do ngân sách nhà nước đóng bảo hiểm y tế.

(2) Người thuộc hộ nghèo đi khám, chữa bệnh trái tuyến được hưởng 100% mức hưởng của bảo hiểm y tế

Theo điểm b khoản 4 Điều 22 Luật Bảo hiểm y tế 2008, số 25/2008/QH12 được sửa đổi bổ sung bởi khoản 17 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024, số 51/2024/QH15 quy định: 

- Người thuộc hộ nghèo tham gia bảo hiểm y tế tự đi khám bệnh, chữa bệnh không đúng cơ sở đăng ký khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế ban đầu, không đúng quy định về chuyển người bệnh, sẽ được quỹ bảo hiểm y tế thanh toán 100% mức hưởng của bảo hiểm y tế nếu đang sinh sống tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, người đang sinh sống tại xã đảo, đặc khu…

2.2. Chính sách về trợ cấp xã hội với hộ nghèo

Chính sách về trợ cấp xã hội với hộ nghèo theo quy định tại khoản 3, khoản 4, điểm a, điểm d khoản 5, khoản 7, khoản 8 Điều 5 và Điều 6 Nghị định 20/2021/NĐ-CP với các đối tượng như sau:

(1) Trẻ em nhiễm HIV/AIDS thuộc hộ nghèo.

(2) Người thuộc diện hộ nghèo, hộ cận nghèo chưa có chồng hoặc chưa có vợ; đã có chồng hoặc vợ nhưng đã chết hoặc mất tích theo quy định của pháp luật và đang nuôi con dưới 16 tuổi hoặc đang nuôi con từ 16 đến 22 tuổi và người con đó đang học văn hóa, học nghề, trung học chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học văn bằng thứ nhất.

(3) Người cao tuổi thuộc diện hộ nghèo, không có người có nghĩa vụ và quyền phụng dưỡng hoặc có người có nghĩa vụ và quyền phụng dưỡng nhưng người này đang hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng;

(4) Người cao tuổi thuộc diện hộ nghèo, không có người có nghĩa vụ và quyền phụng dưỡng, không có điều kiện sống ở cộng đồng, đủ điều kiện tiếp nhận vào cơ sở trợ giúp xã hội nhưng có người nhận nuôi dưỡng, chăm sóc tại cộng đồng.

(5) Trẻ em dưới 3 tuổi thuộc diện hộ nghèo, hộ cận nghèo đang sống tại địa bàn các xã, thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đặc biệt khó khăn và không thuộc đối tượng sau:

• Trẻ em dưới 16 tuổi không có nguồn nuôi dưỡng;

• Trẻ em nhiễm HIV/AIDS thuộc hộ nghèo

• Người khuyết tật nặng, người khuyết tật đặc biệt nặng theo quy định pháp luật về người khuyết tật.

(6) Người nhiễm HIV/AIDS thuộc diện hộ nghèo không có nguồn thu nhập ổn định hàng tháng như tiền lương, tiền công, lương hưu, trợ cấp bảo bảo hiểm xã hội, trợ cấp xã hội hàng tháng.

Bên cạnh đó, theo khoản 2 Điều 4 Nghị định 20/2021/NĐ-CP, mức chuẩn trợ giúp xã hội áp dụng từ ngày 01 tháng 7 năm 2024 là 500.000 đồng/tháng.

Theo đó, mức hưởng trợ cấp xã hội với các đối tượng trên như sau:

- Đối tượng (1): 

• Dưới 4 tuổi: 1.250.000 đồng/tháng

• Đủ 4 tuổi đến dưới 16 tuổi: 1.000.000 đồng/tháng

- Đối tượng (2): 500.000 đồng/tháng/con;

- Đối tượng (3):

• Từ đủ 60 tuổi đến 80 tuổi: 750.000 đồng/tháng.

• Từ đủ 80 tuổi trở lên: 1.000.000 đồng/tháng.

- Đối tượng (4): 1.500 .000 đồng/tháng.

- Đối tượng (5): 750.000 đồng/tháng.

- Đối tượng (6): 750.000 đồng/tháng.

2.3. Chính sách về hỗ trợ làm nhà, sửa chữa nhà với hộ nghèo

Theo khoản 1 và khoản 3 Điều 15 Nghị định 20/2021/NĐ-CP, chính sách về hỗ trợ làm nhà, sửa chữa nhà ở với hộ nghèo được quy định như sau:

-  Hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn có nhà ở bị đổ, sập, trôi, cháy hoàn toàn do thiên tai, hỏa hoạn hoặc lý do bất khả kháng khác mà không còn nơi ở thì được xem xét hỗ trợ chi phí làm nhà ở với mức tối thiểu 40 triệu đồng/hộ.

- Hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn có nhà ở bị hư hỏng nặng do thiên tai, hỏa hoạn hoặc lý do bất khả kháng khác mà không ở được thì được xem xét hỗ trợ chi phí sửa chữa nhà ở với mức tối thiểu 20 triệu đồng/hộ.

2.4. Chính sách miễn, giảm học phí với học sinh, sinh viên thuộc hộ nghèo

Theo khoản 2 Điều 85 Luật Giáo dục 2019, số 43/2019/QH14 được sửa đổi bổ sung bởi khoản 23 Điều 1 Luật Giáo dục sửa đổi 2025, số 123/2025/QH15, nhà nước có chính sách trợ cấp và miễn, giảm học phí cho người học là đối tượng như sau:

- Đối tượng được hưởng chính sách xã hội

- Người dân tộc thiểu số

- Người học thường trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn

- Vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã biên giới 

- Trẻ mồ côi

- Trẻ em không nơi nương tựa

- Người khuyết tật

- Người thuộc hộ nghèo và hộ cận nghèo.

*Miễn học phí

Theo khoản 7 Điều 15 Nghị định 238/2025/NĐ-CP học sinh, sinh viên thuộc hộ nghèo thuộc đối tượng được miễn học phí. 

Theo đó, miễn học phí đối với học sinh, sinh viên học tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học là người dân tộc thiểu số có cha hoặc mẹ hoặc cả cha và mẹ hoặc ông, bà (trong trường hợp ở với ông, bà) thuộc hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo theo quy định của Thủ tướng Chính phủ.

*Hỗ trợ học phí

Theo khoản 3 Điều 17 Nghị định 238/2025/NĐ-CP, hỗ trợ chi phí học tập đối với trẻ em mầm non, học sinh phổ thông, học viên học tại cơ sở giáo dục thường xuyên theo chương trình giáo dục phổ thông có cha hoặc mẹ hoặc cả cha và mẹ hoặc ông bà (trong trường hợp ở với ông bà) thuộc diện hộ nghèo theo quy định của Thủ tướng Chính phủ.

2.5. Chính sách hỗ trợ điện sinh hoạt hàng tháng với hộ nghèo

Theo Điều 2 Thông tư 190/2014/TT-BTC , mỗi hộ nghèo sẽ được hưởng mức hỗ trợ tiền điện cho mục đích sinh hoạt hàng tháng tương đương tiền điện sử dụng 30 kWh tính theo mức giá bán lẻ điện sinh hoạt bậc 1 hiện hành bằng 46.000 đồng/hộ/tháng.

Phương thức hỗ trợ tiền điện cho hộ nghèo và hộ chính sách xã hội: Chi trả trực tiếp theo hình thức hỗ trợ bằng tiền từng quý đến hộ nghèo.

Trên đây là thông tin về việc Tiêu chí hộ nghèo 2026 và các chính sách dành cho hộ nghèo...