Quyết định 40/2026/QĐ-TTg quy định về tiêu chí phân loại doanh nghiệp để cơ cấu lại vốn nhà nước như thế nào?

1. Quyết định 40/2026/QĐ-TTg quy định về tiêu chí phân loại doanh nghiệp để cơ cấu lại vốn nhà nước như thế nào?

Quyết định 40/2026/QĐ-TTg quy định tiêu chí phân loại doanh nghiệp theo ngành, lĩnh vực hoạt động và khung tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ tại doanh nghiệp. Đây là căn cứ để xây dựng kế hoạch sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước, bao gồm việc giữ nguyên tỷ lệ vốn đang nắm giữ hoặc thực hiện các hình thức cơ cấu lại vốn theo quy định.

Căn cứ khoản 1 Điều 3 Quyết định 40/2026/QĐ-TTg, tiêu chí phân loại theo ngành, lĩnh vực đối với doanh nghiệp nhà nước và khung tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ được quy định tại Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định.

Theo đó, doanh nghiệp được phân loại thành 03 nhóm chính dựa trên tỷ lệ vốn điều lệ mà Nhà nước nắm giữ:

• Nhóm 1: Doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.
• Nhóm 2: Doanh nghiệp thực hiện sắp xếp, cơ cấu lại vốn, Nhà nước nắm giữ từ 65% vốn điều lệ trở lên.
• Nhóm 3: Doanh nghiệp thực hiện sắp xếp, cơ cấu lại vốn, Nhà nước nắm giữ trên 50% đến dưới 65% vốn điều lệ.

Bên cạnh các ngành, lĩnh vực được liệt kê trong Phụ lục, khoản 2 Điều 3 Quyết định này còn quy định tiêu chí phân loại đối với một số doanh nghiệp hoạt động trong ngành, lĩnh vực không thuộc danh mục nêu trên.

Cụ thể, các tiêu chí bổ sung bao gồm:

• Sản xuất xi măng chiếm thị phần từ 30% trở lên, trong đó có khai thác các mỏ nguyên liệu thuộc địa bàn trọng yếu về an ninh quốc phòng;
• Các doanh nghiệp sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích có tỷ trọng doanh thu từ hoạt động công ích trên tổng doanh thu của doanh nghiệp 03 năm liên tiếp liền kề trước thời điểm thực hiện cơ cấu lại đạt từ 50% trở lên;
• Các doanh nghiệp có giá trị văn hóa; giá trị lịch sử; giá trị kiến trúc; giá trị thương hiệu quốc gia; có vai trò quan trọng đối với quốc phòng, an ninh; thực hiện nhiệm vụ chính trị hoặc phát triển kinh tế - xã hội của ngành, địa phương trong từng thời kỳ;
• Các doanh nghiệp thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải; chiếu sáng công cộng; trồng cây, chăm sóc và duy trì.

2. Những ngành, lĩnh vực nào thuộc diện Nhà nước nắm giữ 100%, từ 65% trở lên hoặc trên 50% đến dưới 65% vốn điều lệ?

Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định 40/2026/QĐ-TTg xác định cụ thể ngành, lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp tương ứng với từng khung tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ.

2.1. Doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ

Mục I Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định 40/2026/QĐ-TTg quy định 06 nhóm ngành, lĩnh vực có doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Thứ nhất, doanh nghiệp cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích thiết yếu cho xã hội quy định tại khoản 1 Điều 6 Nghị định 366/2025/NĐ-CP về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Thứ hai, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực độc quyền tự nhiên quy định tại khoản 3 Điều 6 Nghị định 366/2025/NĐ-CP.

Thứ ba, doanh nghiệp hoạt động trong ngành, lĩnh vực quy định tại khoản 4 và khoản 6 Điều 6 Nghị định 366/2025/NĐ-CP.

Thứ tư, các doanh nghiệp thuộc những trường hợp sau:

• Doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao theo quy định của pháp luật về công nghệ cao hoặc có dự án đầu tư với quy mô vốn đầu tư tối thiểu 12.000 tỷ đồng;
• Doanh nghiệp sản xuất thuốc lá điếu;
• Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam.

Thứ năm, doanh nghiệp hoạt động tại những địa bàn trọng yếu về quốc phòng, an ninh, bao gồm:

• Cung ứng sản phẩm dịch vụ hậu cần nghề cá, quản lý vận hành trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá tại các đảo, vị trí trọng yếu, địa bàn chiến lược;
• Theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ trên cơ sở đề nghị của cơ quan đại diện chủ sở hữu.

Thứ sáu, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực then chốt, thiết yếu của nền kinh tế, gồm:

• Năng lượng; lương thực; khai thác, chế biến khoáng sản chiến lược; hóa chất cơ bản;
• Xây dựng, phát triển và vận hành hạ tầng dữ liệu, hạ tầng số chuyên ngành, quốc gia, nền tảng nội dung số quốc gia, bảo đảm chủ quyền quốc gia trên nền tảng số, chủ quyền an ninh dữ liệu quốc gia;
• Xây dựng và phát triển nền tảng số, sản xuất phim khoa học, thời sự, nội dung trên môi trường số phục vụ nhiệm vụ tuyên truyền, thông tin đối ngoại và nhiệm vụ an ninh tư tưởng, văn hóa, dân tộc;
• Các trường hợp khác do Thủ tướng Chính phủ quyết định trên cơ sở đề nghị của cơ quan đại diện chủ sở hữu, phù hợp với chủ trương, định hướng của Đảng, Nhà nước về các đột phá chiến lược, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ.

2.2. Doanh nghiệp thực hiện cơ cấu lại vốn, Nhà nước nắm giữ từ 65% vốn điều lệ trở lên

Mục II Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định 40/2026/QĐ-TTg quy định 07 nhóm ngành, lĩnh vực thuộc diện thực hiện sắp xếp, cơ cấu lại vốn với tỷ lệ Nhà nước nắm giữ từ 65% vốn điều lệ trở lên.

Cụ thể:

1. Quản lý khai thác các cảng hàng không, sân bay; dịch vụ khai thác khu bay; dịch vụ thông tin dẫn đường, giám sát, dịch vụ khí tượng hàng không; vận chuyển hàng không.

2. Quản lý, khai thác các bến cảng tại cảng biển đặc biệt theo quy định về phân loại cảng biển Việt Nam.

3. Khai thác khoáng sản quy mô lớn theo quy định hiện hành về phân loại quy mô mỏ khoáng hoặc theo tiêu chí do cơ quan có thẩm quyền quy định.

4. Sản xuất phim hoạt hình phục vụ thiếu nhi do Nhà nước đặt hàng hoặc tài trợ.

5. Tài chính, ngân hàng (không bao gồm, bảo hiểm, chứng khoán, công ty quản lý quỹ, công ty tài chính, công ty cho thuê tài chính và Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam).

6. Cơ khí chế tạo; sản xuất, kinh doanh phân bón, phân bón chứa lân.

7. Những doanh nghiệp đảm bảo nhu cầu thiết yếu cho phát triển sản xuất và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào dân tộc ở miền núi, vùng sâu, vùng xa; khai thác, sản xuất, cung cấp nước sạch và thoát nước đô thị, nông thôn.

Riêng đối với doanh nghiệp khai thác, sản xuất, cung cấp nước sạch và thoát nước đô thị, nông thôn đang hoạt động dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, khoản 2 Điều 9 Quyết định 40/2026/QĐ-TTg có quy định chuyển tiếp. Theo đó, cơ quan đại diện chủ sở hữu xem xét, quyết định tiếp tục duy trì mô hình công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên hoặc thực hiện cơ cấu lại vốn nhà nước theo tiêu chí phân loại, trên cơ sở đề xuất của Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty, phù hợp với thực tế hoạt động và nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

2.3. Doanh nghiệp thực hiện cơ cấu lại vốn, Nhà nước nắm giữ trên 50% đến dưới 65% vốn điều lệ

Mục III Phụ lục ban hành kèm theo Quyết định 40/2026/QĐ-TTg quy định 03 nhóm ngành, lĩnh vực sau:

• Đầu mối nhập khẩu xăng dầu chiếm thị phần từ 30% trở lên, có vai trò đảm bảo các cân đối lớn của nền kinh tế, bình ổn thị trường.
• Cung cấp dịch vụ viễn thông có hạ tầng mạng có tầm quan trọng đặc biệt đối với hoạt động của toàn bộ cơ sở hạ tầng viễn thông quốc gia và ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
• Tìm kiếm, thăm dò, đánh giá trữ lượng các loại khoáng sản (trừ dầu khí).

Đối với những doanh nghiệp thuộc nhóm này, khung tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ khi thực hiện sắp xếp, cơ cấu lại vốn là trên 50% đến dưới 65% vốn điều lệ.

3. Doanh nghiệp không thuộc danh mục ngành, lĩnh vực phân loại được cơ cấu lại vốn nhà nước như thế nào?

Khoản 2 Điều 4 Quyết định 40/2026/QĐ-TTg quy định việc xác định tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ đối với doanh nghiệp thuộc và không thuộc tiêu chí phân loại.

3.1. Doanh nghiệp không thuộc Phụ lục nhưng đáp ứng tiêu chí bổ sung

Đối với doanh nghiệp không thuộc danh mục ngành, lĩnh vực tại Phụ lục nhưng đáp ứng một trong các tiêu chí tại khoản 2 Điều 3 Quyết định 40/2026/QĐ-TTg, điểm b khoản 2 Điều 4 quy định:

Trường hợp Nhà nước đang nắm giữ trên 50% vốn điều lệ:

Tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ tại doanh nghiệp phải bảo đảm trong khung tỷ lệ trên 50% vốn điều lệ.

Trường hợp Nhà nước đang nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống:

Việc cơ cấu lại được thực hiện theo hướng chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu phần vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp cho:

• Doanh nghiệp có chức năng đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước;
• Doanh nghiệp nhà nước cùng ngành nghề.

Việc chuyển giao thực hiện theo Nghị định 57/2026/NĐ-CP để quản lý, đầu tư phát triển, thực hiện tái cơ cấu, bổ sung vốn hoặc thoái vốn theo quy định, bảo đảm hiệu quả.

3.2. Doanh nghiệp không đáp ứng tiêu chí phân loại

Điểm c khoản 2 Điều 4 Quyết định 40/2026/QĐ-TTg quy định:

Đối với doanh nghiệp có ngành, lĩnh vực không thuộc tiêu chí phân loại quy định tại Điều 3 Quyết định này, việc sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước được thực hiện theo hướng Nhà nước không tiếp tục nắm giữ vốn tại doanh nghiệp.

Quy định này loại trừ trường hợp thực hiện theo pháp luật chuyên ngành.

Ngoài ra, điểm d khoản 2 Điều 4 quy định cơ quan đại diện chủ sở hữu phải báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định đối với các trường hợp:

• Sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp khác về khung tỷ lệ vốn nhà nước theo tiêu chí phân loại tại khoản 1 Điều 3, trừ trường hợp về nước sạch và thoát nước được quy định riêng tại khoản 2 Điều 9;
• Nhà nước không tiếp tục nắm giữ trên 50% vốn điều lệ đối với doanh nghiệp thuộc trường hợp quy định tại điểm b1 khoản 2 Điều 4;
• Nhà nước tiếp tục nắm giữ vốn tại doanh nghiệp có ngành, lĩnh vực không thuộc tiêu chí phân loại quy định tại Điều 3, trừ trường hợp thực hiện theo pháp luật chuyên ngành.

4. Doanh nghiệp hoạt động trong nhiều ngành, lĩnh vực được xác định tiêu chí phân loại thế nào?

Điểm đ khoản 2 Điều 4 Quyết định 40/2026/QĐ-TTg quy định việc xác định khung tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ đối với doanh nghiệp hoạt động trong nhiều ngành, lĩnh vực.

Theo đó, việc phân loại căn cứ vào ngành, lĩnh vực có tỷ trọng lớn nhất trong tổng sản lượng hoặc tổng doanh thu của 03 năm liên tiếp liền kề theo báo cáo tài chính hoặc báo cáo tài chính hợp nhất đối với doanh nghiệp hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con.

Thời gian xác định là trước thời điểm phê duyệt kế hoạch 05 năm cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Trường hợp tại thời điểm thực hiện sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước theo kế hoạch đã được phê duyệt có sự thay đổi về tỷ trọng trong tổng sản lượng hoặc tổng doanh thu thì cấp có thẩm quyền quyết định điều chỉnh kế hoạch 05 năm cơ cấu lại vốn nhà nước cho phù hợp với thực tế hoạt động của doanh nghiệp.

5. Kế hoạch 05 năm cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp phải có những nội dung gì?

Khoản 3 Điều 4 Quyết định 40/2026/QĐ-TTg quy định kế hoạch 05 năm cơ cấu lại vốn theo Điều 101 Nghị định 57/2026/NĐ-CP gồm các nội dung sau:

• Danh mục doanh nghiệp nhà nước tiếp tục giữ nguyên tỷ lệ vốn nhà nước đang nắm giữ tại doanh nghiệp;
• Danh mục doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn nhà nước thực hiện các hình thức sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Trong đó xác định cụ thể: Hình thức sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp, tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ, thời gian hoàn thành đối với từng doanh nghiệp;
• Các giải pháp tổ chức triển khai (nếu có) và trách nhiệm thực hiện;
• Các nội dung khác do cơ quan đại diện chủ sở hữu quyết định phù hợp với tình hình thực tế và kế hoạch thực hiện.

Về thời hạn lập và phê duyệt kế hoạch, khoản 1 và khoản 2 Điều 5 Quyết định 40/2026/QĐ-TTg quy định trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ ngày Quyết định có hiệu lực thi hành:

• Đối với doanh nghiệp quy định tại Phụ lục III Nghị định 57/2026/NĐ-CP (trừ Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội) và 03 ngân hàng thương mại cổ phần gồm Đầu tư và Phát triển Việt Nam, Công Thương Việt Nam, Ngoại thương Việt Nam: Cơ quan đại diện chủ sở hữu đề xuất kế hoạch 05 năm cơ cấu lại vốn nhà nước và gửi Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định.
• Đối với doanh nghiệp thuộc phạm vi quản lý và không thuộc nhóm nêu trên: Cơ quan đại diện chủ sở hữu phê duyệt kế hoạch 05 năm cơ cấu lại vốn nhà nước, gửi Bộ Tài chính để tổng hợp, theo dõi.

Riêng kế hoạch cơ cấu lại vốn nhà nước tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Công Thương Việt Nam, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chỉ đạo người đại diện phần vốn nhà nước xây dựng phương án nâng tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ, bảo đảm tối thiểu 65% vốn điều lệ.

Đồng thời, khoản 2 Điều 8 Quyết định 40/2026/QĐ-TTg quy định Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành kế hoạch 05 năm cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp trên phạm vi toàn quốc trong quý IV/2026 đối với giai đoạn 2026 - 2030.

Quyết định 40/2026/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành từ ngày 05/8/2026, theo khoản 1 Điều 10 của Quyết định.

Trên đây là nội dung giải đáp về “Quyết định 40/2026/QĐ-TTg quy định về tiêu chí phân loại doanh nghiệp để cơ cấu lại vốn nhà nước như thế nào?” Việc xác định khung tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ được thực hiện theo danh mục ngành, lĩnh vực tại Phụ lục và các tiêu chí bổ sung, trường hợp đặc thù quy định tại Quyết định này.