English
RSS
Việc phân cấp, phân công kiểm tra chuyên ngành của Bộ Tài chính được xác định theo từng lĩnh vực và phạm vi quản lý của đơn vị. Bài viết dưới đây sẽ làm rõ các chức danh có thẩm quyền, trường hợp ngoại lệ và trách nhiệm thực hiện.
- 1. Phân cấp thẩm quyền các lĩnh vực thuộc quản lý của Bộ Tài chính theo quy định mới nhất như thế nào?
- 2. Thẩm quyền kiểm tra chuyên ngành được phân cấp cho những chức danh nào?
- 2.1. Thẩm quyền của người đứng đầu đơn vị thuộc Bộ
- 2.2. Thẩm quyền tại địa bàn, khu vực
- 2.3. Quy định riêng về hải quan, ngân sách và bảo hiểm
- 3. Những lĩnh vực nào do Bộ trưởng Bộ Tài chính phân công kiểm tra?
- 4. Thẩm quyền ban hành kế hoạch và trách nhiệm thực hiện được quy định ra sao?
- 4.1. Xây dựng, phê duyệt và ban hành kế hoạch kiểm tra chuyên đề
- 4.2. Trách nhiệm của đơn vị được phân cấp, phân công
1. Phân cấp thẩm quyền các lĩnh vực thuộc quản lý của Bộ Tài chính theo quy định mới nhất như thế nào?
Theo Điều 4 Thông tư 104/2026/TT-BTC, Bộ trưởng Bộ Tài chính có thẩm quyền kiểm tra chuyên ngành trong các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ. Thủ trưởng đơn vị thuộc Bộ, Chi cục trưởng và tương đương thực hiện kiểm tra trong phạm vi được phân cấp; Thủ trưởng đơn vị thuộc Bộ còn thực hiện kiểm tra theo phân công của Bộ trưởng.
Về phạm vi điều chỉnh, điểm a khoản 1 Điều 1 xác định nội dung phân cấp tại Thông tư này là thẩm quyền kiểm tra chuyên ngành cho các đơn vị thuộc Bộ Tài chính.
Đối với cuộc kiểm tra gồm nhiều lĩnh vực khác nhau trong phạm vi quản lý của Bộ, Bộ trưởng phân công người đứng đầu một đơn vị thuộc Bộ làm trưởng đoàn kiểm tra.
Theo khoản 2 Điều 1, hoạt động kiểm tra đối với lĩnh vực không thuộc phạm vi áp dụng quy trình của Thông tư được thực hiện theo văn bản quy phạm pháp luật trong từng lĩnh vực. Nếu văn bản chưa quy định cụ thể quy trình kiểm tra thì có thể áp dụng quy trình tại Thông tư này.
2. Thẩm quyền kiểm tra chuyên ngành được phân cấp cho những chức danh nào?
2.1. Thẩm quyền của người đứng đầu đơn vị thuộc Bộ
Căn cứ Điều 5 đến Điều 16 Thông tư 104/2026/TT-BTC, thẩm quyền kiểm tra chuyên ngành được phân cấp như sau:
| Căn cứ | Lĩnh vực | Chức danh được phân cấp |
| Điểm a khoản 1 Điều 5 | Hải quan | Cục trưởng Cục Hải quan |
| Khoản 1 Điều 6 | Dự trữ quốc gia | Cục trưởng Cục Dự trữ Nhà nước |
| Khoản 1 Điều 7 | Quản lý, sử dụng tài sản công | Cục trưởng Cục Quản lý công sản |
| Khoản 1 Điều 8 | Kế toán, kiểm toán | Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán |
| Khoản 1 Điều 9 | Phát triển kinh tế tư nhân và kinh tế tập thể | Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể |
| Khoản 1 Điều 10 | Kinh doanh bảo hiểm | Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm |
| Khoản 1 Điều 11 | Đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, đầu tư của Việt Nam ra nước ngoài, xúc tiến đầu tư, quản lý khu công nghiệp và khu kinh tế | Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài |
| Khoản 1 Điều 12 | Viện trợ của nước ngoài cho Việt Nam | Cục trưởng Cục Quản lý nợ và kinh tế đối ngoại |
| Điều 13 | Đấu thầu, đầu tư theo phương thức đối tác công tư | Cục trưởng Cục Quản lý đấu thầu |
| Điểm a khoản 1 Điều 14 | Thống kê | Cục trưởng Cục Thống kê |
| Điểm a khoản 1 Điều 15 | Ngân sách nhà nước | Giám đốc Kho bạc Nhà nước |
| Khoản 1 Điều 16 | Chứng khoán và thị trường chứng khoán | Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước |
Về phạm vi nội dung, khoản 2 Điều 8 quy định kiểm tra việc chấp hành pháp luật về kế toán và pháp luật liên quan, dù tên điều và thẩm quyền được phân cấp đề cập lĩnh vực kế toán, kiểm toán.
Đối với viện trợ nước ngoài, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về quản lý, sử dụng viện trợ không hoàn lại không thuộc hỗ trợ phát triển chính thức của cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài dành cho Việt Nam và pháp luật liên quan. (Căn cứ khoản 2 Điều 12 Thông tư 104/2026/TT-BTC)
2.2. Thẩm quyền tại địa bàn, khu vực
Ngoài người đứng đầu đơn vị thuộc Bộ, Thông tư còn phân cấp cho các chức danh quản lý địa bàn, khu vực.
Theo điểm b khoản 1 Điều 5, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực có thẩm quyền kiểm tra chuyên ngành hải quan trong phạm vi địa bàn được giao quản lý; thực hiện kiểm tra theo kế hoạch chuyên đề được Cục trưởng Cục Hải quan phê duyệt.
Thông tư này nêu rõ Trưởng Thống kê tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có thẩm quyền kiểm tra chuyên ngành thống kê trong phạm vi địa bàn được giao; thực hiện kiểm tra theo kế hoạch chuyên đề được Cục trưởng Cục Thống kê phê duyệt.
Về ngân sách nhà nước, điểm b khoản 1 Điều 15 giao Giám đốc Kho bạc Nhà nước khu vực thực hiện kiểm tra chuyên ngành trên địa bàn khu vực; thực hiện kiểm tra theo kế hoạch chuyên đề được Giám đốc Kho bạc Nhà nước phê duyệt.
2.3. Quy định riêng về hải quan, ngân sách và bảo hiểm
Về hải quan, khoản 2 Điều 5 Thông tư 104/2026/TT-BTC quy định kiểm tra chuyên ngành khi có dấu hiệu vi phạm ngoài phạm vi kiểm tra sau thông quan. Về mốc thời gian, khoản 3 Điều 77 Luật Hải quan 2014 quy định thời hạn kiểm tra sau thông quan là 05 năm kể từ ngày đăng ký tờ khai hải quan. Hoạt động kiểm tra thuế, kiểm tra hải quan đã có quy trình riêng thì thực hiện theo pháp luật về quản lý thuế, hải quan.
Về ngân sách nhà nước, Thông tư 104 quy định Kho bạc Nhà nước kiểm tra việc chấp hành pháp luật về ngân sách, trừ nội dung lập, phân bổ, giao dự toán. Theo khoản 1 và điểm a khoản 2 Điều 18, Bộ trưởng Bộ Tài chính phân công Thủ trưởng đơn vị thuộc Bộ kiểm tra riêng các nội dung lập, phân bổ, giao dự toán này.
Về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế, Điều 17 và điểm b khoản 4 Điều 19 Thông tư 104/2026/TT-BTC quy định Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam ban hành kế hoạch kiểm tra chuyên đề sau khi Bộ trưởng Bộ Tài chính phê duyệt nội dung, chậm nhất ngày 31/12 của năm trước năm kế hoạch.
Về xây dựng kế hoạch, Giám đốc Bảo hiểm xã hội Việt Nam tổng hợp, xây dựng và trình Bộ Tài chính phê duyệt khi cần thiết theo yêu cầu quản lý hoặc đề xuất của Bảo hiểm xã hội tỉnh.
3. Những lĩnh vực nào do Bộ trưởng Bộ Tài chính phân công kiểm tra?
Theo khoản 1 Điều 18 Thông tư 104/2026/TT-BTC, Bộ trưởng phân công Thủ trưởng đơn vị thuộc Bộ thực hiện kiểm tra chuyên ngành phù hợp với phạm vi quản lý, chức năng, nhiệm vụ của đơn vị.
Các nội dung kiểm tra được phân công gồm:
- Lập, phân bổ, giao dự toán ngân sách nhà nước: Kiểm tra việc chấp hành pháp luật về lập, phân bổ, giao dự toán ngân sách nhà nước và pháp luật liên quan;
- Phí, lệ phí: Kiểm tra việc chấp hành pháp luật về phí, lệ phí và pháp luật liên quan;
- Quy hoạch: Kiểm tra việc chấp hành pháp luật về quy hoạch và pháp luật liên quan;
- Quản lý tài chính các tổ chức tài chính và dịch vụ tài chính: Kiểm tra việc chấp hành pháp luật về tài chính các tổ chức tài chính và dịch vụ tài chính trong các hoạt động được liệt kê tại điểm d khoản này.
Cụ thể, điểm d khoản 2 Điều 18 liệt kê các hoạt động liên quan đến cung cấp dịch vụ xếp hạng tín nhiệm của doanh nghiệp xếp hạng tín nhiệm; bảo hiểm xã hội; kinh doanh dịch vụ quản lý quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung; quản lý dự trữ ngoại hối; in, đúc, tiêu hủy tiền; bảo hiểm tiền gửi Việt Nam; kinh doanh xổ số; trò chơi điện tử có thưởng dành cho người nước ngoài; casino; đặt cược đua ngựa, đua chó và bóng đá quốc tế.
Đối với lĩnh vực khác được Bộ trưởng phân công, nội dung kiểm tra thực hiện theo pháp luật từng lĩnh vực tương ứng và pháp luật liên quan.
4. Thẩm quyền ban hành kế hoạch và trách nhiệm thực hiện được quy định ra sao?
4.1. Xây dựng, phê duyệt và ban hành kế hoạch kiểm tra chuyên đề
Theo quy định khoản 2 Điều 19 Thông tư 104/2026/TT-BTC, trước ngày 20/11 của năm trước năm kế hoạch, Thủ trưởng đơn vị có thẩm quyền kiểm tra xây dựng dự thảo kế hoạch chuyên đề, nếu có, cùng thuyết minh căn cứ và gửi Vụ Pháp chế.
Khoản 3 Điều này giao Vụ Pháp chế rà soát, tổng hợp dự thảo. Khi cần thiết, Vụ lấy ý kiến cơ quan, đơn vị liên quan để xử lý chồng chéo, trùng lặp về đối tượng, nội dung, phạm vi, thời gian kiểm tra; hoàn thiện và trình Bộ trưởng xem xét, phê duyệt.
Về thẩm quyền và thời hạn ban hành, Thông tư 104 quy định:
- Kế hoạch thuộc thẩm quyền Bộ trưởng: Bộ trưởng ban hành chậm nhất ngày 25/12 của năm trước năm kế hoạch;
- Kế hoạch thuộc thẩm quyền Thủ trưởng đơn vị được phân cấp: Sau khi Bộ trưởng phê duyệt nội dung và Vụ Pháp chế thông báo, Thủ trưởng đơn vị ban hành chậm nhất ngày 31/12 của năm trước năm kế hoạch.
Riêng năm 2026, khoản 5 Điều 19 yêu cầu đơn vị chưa xây dựng kế hoạch chuyên đề thì xây dựng kế hoạch năm 2026, nếu có, trong 20 ngày kể từ ngày Thông tư có hiệu lực, gửi Vụ Pháp chế tổng hợp, trình Bộ trưởng phê duyệt.
4.2. Trách nhiệm của đơn vị được phân cấp, phân công
Căn cứ khoản 2 Điều 34, Thủ trưởng đơn vị chịu trách nhiệm trước pháp luật và Bộ trưởng về việc thực hiện nhiệm vụ kiểm tra chuyên ngành.
Đơn vị được phân cấp, phân công có trách nhiệm xây dựng kế hoạch, thực hiện nhiệm vụ về kế hoạch được phân cấp và giám sát đoàn kiểm tra. Trước ngày 15/12 hằng năm, đơn vị báo cáo Bộ kết quả kiểm tra, đồng thời gửi Vụ Pháp chế theo dõi, tổng hợp; phối hợp xây dựng báo cáo về hoạt động kiểm tra theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền.
Về hiệu lực, khoản 1 và khoản 2 Điều 32 quy định Thông tư 104/2026/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 17/7/2026; Thông tư 05/2026/TT-BTC về phân cấp trong hoạt động kiểm tra chuyên ngành hết hiệu lực từ thời điểm này.
Đối với cuộc kiểm tra đã có quyết định trước ngày Thông tư có hiệu lực, Điều 33 quy định tiếp tục thực hiện theo quyết định kiểm tra đã ban hành.
Trên đây là thông tin về “Phân cấp thẩm quyền các lĩnh vực thuộc quản lý của Bộ Tài chính theo quy định mới nhất như thế nào ?”. Bạn đọc có thể tham khảo chi tiết Thông tư 104/2026/TT-BTC, tình trạng hiệu lực, lược đồ và các văn bản liên quan trên LuatVietnam.vn.
