Những trường hợp nào bị chấm dứt tư cách thành viên Hệ sinh thái FTA?

1. Các trường hợp thành viên Hệ sinh thái FTA có thể bị chấm dứt tư cách

1.1. Cung cấp thông tin, hồ sơ, tài liệu không trung thực

Điểm a khoản 1 Điều 12 Nghị định 240/2026/NĐ-CP quy định trường hợp:

"Cung cấp thông tin, hồ sơ, tài liệu không trung thực trong quá trình đăng ký tham gia Hệ sinh thái hoặc đề nghị hưởng cơ chế hỗ trợ;"

Theo đó, hành vi cung cấp thông tin không trung thực có thể phát sinh trong hai giai đoạn:

• Khi doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc hộ kinh doanh đăng ký để được công nhận thành viên Hệ sinh thái.
• Khi thành viên lập hồ sơ đề nghị hưởng các cơ chế hỗ trợ.

Quy định này áp dụng đối với thông tin, hồ sơ, tài liệu được cung cấp trong quá trình đăng ký và đề nghị hỗ trợ. Tùy tính chất, mức độ vi phạm, thành viên có thể bị áp dụng các biện pháp xử lý trong đó có chấm dứt tư cách thành viên.

1.2. Sử dụng kinh phí, nguồn lực hỗ trợ sai mục đích hoặc trục lợi chính sách

Điểm b khoản 1 Điều 12 Nghị định 240/2026/NĐ-CP quy định trường hợp:

"Sử dụng kinh phí, nguồn lực hỗ trợ không đúng mục đích, không đúng nội dung đã được phê duyệt hoặc để trục lợi chính sách;"

Do đó, thành viên có thể bị xử lý khi:

• Sử dụng kinh phí hỗ trợ không đúng mục đích;
• Sử dụng nguồn lực hỗ trợ không đúng nội dung đã được phê duyệt;
• Có hành vi trục lợi chính sách hỗ trợ.

Đối với hành vi vi phạm liên quan đến kinh phí, khoản 3 Điều 12 Nghị định còn quy định nguyên tắc thu hồi toàn bộ hoặc một phần kinh phí hỗ trợ đã cấp. Vì vậy, bên cạnh nguy cơ bị chấm dứt tư cách thành viên, chủ thể vi phạm còn có thể phải hoàn trả khoản hỗ trợ theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

1.3. Không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ cam kết đã đăng ký

Điểm c khoản 1 Điều 12 Nghị định 240/2026/NĐ-CP quy định:

"Không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ cam kết đã đăng ký khi tham gia Hệ sinh thái hoặc khi đề nghị hưởng cơ chế hỗ trợ mà không có lý do chính đáng;"

Thành viên có thể bị xử lý nếu không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ những cam kết đã đăng ký trong quá trình tham gia Hệ sinh thái hoặc đề nghị hỗ trợ, đồng thời không có lý do chính đáng.

Các cam kết liên quan đến việc tham gia Hệ sinh thái được thể hiện trong hồ sơ đăng ký theo Phụ lục I và Mẫu số 01 Phụ lục III.

Đối với thành viên đề nghị hưởng hỗ trợ, Phụ lục II yêu cầu các cam kết về sử dụng hỗ trợ đúng nội dung, thực hiện báo cáo, hậu kiểm và hoàn trả khi có vi phạm.

1.4. Không chấp hành chế độ báo cáo, kiểm tra, giám sát và hậu kiểm

Điểm d khoản 1 Điều 12 Nghị định 240/2026/NĐ-CP quy định trường hợp:

"Không chấp hành chế độ báo cáo, kiểm tra, giám sát, hậu kiểm theo quy định sau khi đã được nhắc nhở bằng văn bản;"

Theo đó, thành viên có thể bị xử lý khi không chấp hành các yêu cầu về:

• Báo cáo theo quy định;
• Kiểm tra;
• Giám sát;
• Hậu kiểm.

Đối với trường hợp này, Nghị định xác định điều kiện đã được nhắc nhở bằng văn bản nhưng thành viên vẫn không chấp hành. Ngoài ra, khoản 7 Điều 7 Nghị định 240/2026/NĐ-CP cũng yêu cầu chủ thể được hưởng hỗ trợ thực hiện đầy đủ các cam kết, tuân thủ quy chế Hệ sinh thái và chấp hành chế độ báo cáo, kiểm tra, giám sát, hậu kiểm.

1.5. Vi phạm nội quy, quy chế hoạt động của Hệ sinh thái

Điểm đ khoản 1 Điều 12 Nghị định 240/2026/NĐ-CP quy định trường hợp:

"Vi phạm nội quy, quy chế hoạt động của Hệ sinh thái gây ảnh hưởng đến uy tín, hiệu quả vận hành hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của các thành viên khác;"

Thành viên có thể bị xử lý khi hành vi vi phạm nội quy, quy chế gây ảnh hưởng đến một trong các nội dung:

• Uy tín của Hệ sinh thái;
• Hiệu quả vận hành của Hệ sinh thái;
• Quyền, lợi ích hợp pháp của các thành viên khác.

1.6. Bị xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh

Điểm e khoản 1 Điều 12 Nghị định 240/2026/NĐ-CP quy định trường hợp thành viên bị xử lý vi phạm pháp luật trong các lĩnh vực:

• Sản xuất, kinh doanh;
• Thương mại, đầu tư;
• Thuế;
• Môi trường;
• Lao động;
• Sở hữu trí tuệ;
• Gian lận thương mại;
• Xuất xứ hàng hóa;
• Lĩnh vực pháp luật khác có liên quan.

Tuy nhiên, Nghị định yêu cầu mức độ vi phạm phải ảnh hưởng đến điều kiện trở thành thành viên Hệ sinh thái hoặc điều kiện hưởng cơ chế hỗ trợ. Do đó, việc bị xử lý vi phạm pháp luật chỉ được xem xét theo trường hợp này khi đáp ứng yêu cầu về mức độ ảnh hưởng nêu trên.

1.7. Ngừng hoạt động hoặc không còn đáp ứng tiêu chí bắt buộc

Điểm g khoản 1 Điều 12 Nghị định 240/2026/NĐ-CP quy định trường hợp:

"Ngừng hoạt động, giải thể, phá sản, chấm dứt hoạt động hoặc không còn đáp ứng tiêu chí bắt buộc theo quy định tại Nghị định này;"

Như vậy, thành viên có thể bị xử lý khi thuộc một trong những trường hợp:

• Ngừng hoạt động;
• Giải thể;
• Phá sản;
• Chấm dứt hoạt động;
• Không còn đáp ứng tiêu chí bắt buộc.

Đối với tiêu chí bắt buộc, Điều 6 và Phụ lục I ban hành kèm Nghị định 240/2026/NĐ-CP quy định các yêu cầu về tư cách pháp lý, hoạt động sản xuất, kinh doanh, năng lực cung ứng, nghĩa vụ pháp lý và các cam kết tuân thủ.

Vì vậy, sau khi được công nhận thành viên, doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh vẫn phải duy trì việc đáp ứng những điều kiện bắt buộc theo quy định.

1.8. Các trường hợp vi phạm khác

Điểm h khoản 1 Điều 12 Nghị định 240/2026/NĐ-CP quy định thêm:

"Các trường hợp vi phạm khác theo quy định của pháp luật và quy chế quản lý, vận hành Hệ sinh thái tận dụng các FTA."

Theo đó, ngoài những trường hợp nêu trên, thành viên còn có thể bị xử lý đối với các vi phạm khác được quy định trong pháp luật và quy chế quản lý, vận hành Hệ sinh thái tận dụng các FTA. Tuy nhiên, việc áp dụng biện pháp xử lý cụ thể vẫn phải căn cứ vào tính chất, mức độ vi phạm.

2. Các hình thức xử lý đối với thành viên vi phạm

2.1. Nhắc nhở và yêu cầu khắc phục vi phạm

Điểm a khoản 2 Điều 12 Nghị định 240/2026/NĐ-CP quy định:

"Nhắc nhở và yêu cầu khắc phục trong thời hạn nhất định đối với vi phạm lần đầu, vi phạm ít nghiêm trọng;"

Đối với vi phạm lần đầu hoặc vi phạm ít nghiêm trọng, thành viên có thể bị nhắc nhở và yêu cầu khắc phục trong thời hạn nhất định. Đây là biện pháp xử lý được quy định riêng, không đồng nghĩa với việc chấm dứt tư cách thành viên.

2.2. Tạm đình chỉ tư cách thành viên từ 03 đến 12 tháng

Điểm b khoản 2 Điều 12 Nghị định 240/2026/NĐ-CP quy định:

"Tạm đình chỉ tư cách Thành viên Hệ sinh thái hoặc tạm đình chỉ hưởng cơ chế hỗ trợ trong thời hạn từ 03 tháng đến 12 tháng đối với vi phạm nghiêm trọng hoặc tái phạm;"

Theo đó, đối với vi phạm nghiêm trọng hoặc tái phạm, có thể áp dụng một trong hai biện pháp:

• Tạm đình chỉ tư cách thành viên Hệ sinh thái;
• Tạm đình chỉ hưởng cơ chế hỗ trợ.

Thời hạn tạm đình chỉ từ 03 tháng đến 12 tháng.

2.3. Chấm dứt tư cách thành viên đối với vi phạm đặc biệt nghiêm trọng, vi phạm cố ý hoặc trục lợi chính sách

Điểm c khoản 2 Điều 12 Nghị định 240/2026/NĐ-CP quy định:

"Chấm dứt tư cách Thành viên Hệ sinh thái, chấm dứt hưởng cơ chế hỗ trợ và thu hồi một phần hoặc toàn bộ kinh phí hỗ trợ đã cấp đối với vi phạm đặc biệt nghiêm trọng, vi phạm cố ý hoặc hành vi gian lận, trục lợi chính sách."

Như vậy, biện pháp xử lý đối với các trường hợp vi phạm nêu trên gồm:

• Chấm dứt tư cách thành viên Hệ sinh thái;
• Chấm dứt hưởng cơ chế hỗ trợ;
• Thu hồi một phần hoặc toàn bộ kinh phí hỗ trợ đã cấp.

Đây là nhóm biện pháp xử lý đối với vi phạm đặc biệt nghiêm trọng, vi phạm cố ý hoặc hành vi gian lận, trục lợi chính sách.

2.4. Nguyên tắc thu hồi kinh phí hỗ trợ

Khoản 3 Điều 12 Nghị định 240/2026/NĐ-CP quy định việc thu hồi kinh phí hỗ trợ được thực hiện như sau:

 Việc thu hồi toàn bộ hay một phần kinh phí được xác định theo tính chất của khoản hỗ trợ vi phạm và phạm vi kinh phí sử dụng sai quy định.

3. Thẩm quyền chấm dứt tư cách thành viên và điều kiện đăng ký lạ

3.1. Cơ quan có thẩm quyền quyết định chấm dứt tư cách thành viên

Điểm a khoản 4 Điều 12 Nghị định 240/2026/NĐ-CP quy định:

"Bộ Công Thương ban hành quyết định tạm đình chỉ hoặc chấm dứt tư cách Thành viên Hệ sinh thái theo Mẫu số 03 Phụ lục III ban hành kèm theo Nghị định này;"

Theo đó, Bộ Công Thương là cơ quan có thẩm quyền quyết định tạm đình chỉ hoặc chấm dứt tư cách thành viên Hệ sinh thái tận dụng các FTA.

Đối với việc hưởng hỗ trợ, điểm b khoản 4 Điều 12 quy định Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền:

• Tạm đình chỉ hưởng cơ chế hỗ trợ;
• Chấm dứt hưởng cơ chế hỗ trợ;
• Ban hành quyết định thu hồi kinh phí hỗ trợ thuộc phạm vi quản lý.

Trường hợp vi phạm liên quan đồng thời đến tư cách thành viên và cơ chế hỗ trợ, điểm c khoản 4 Điều 12 Nghị định yêu cầu Bộ Công Thương và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phối hợp xử lý theo thẩm quyền.

3.2. Thành viên  giải trình trước khi bị chấm dứt tư cách 

Khoản 5 Điều 12 Nghị định 240/2026/NĐ-CP quy định:

"Trước khi quyết định áp dụng biện pháp quy định tại khoản 2 Điều này, cơ quan có thẩm quyền phải thông báo bằng văn bản cho chủ thể vi phạm biết hành vi vi phạm, căn cứ xử lý và thời hạn giải trình hoặc khắc phục, trừ trường hợp hành vi vi phạm có dấu hiệu gian lận nghiêm trọng, trục lợi chính sách hoặc cần áp dụng biện pháp ngăn chặn khẩn cấp theo quy định của pháp luật."

Theo đó, trước khi quyết định áp dụng biện pháp xử lý, cơ quan có thẩm quyền phải thông báo bằng văn bản cho thành viên về:

• Hành vi vi phạm;
• Căn cứ xử lý;
• Thời hạn giải trình hoặc khắc phục.

Tuy nhiên, yêu cầu thông báo này có ngoại lệ đối với trường hợp hành vi vi phạm có dấu hiệu gian lận nghiêm trọng, trục lợi chính sách hoặc cần áp dụng biện pháp ngăn chặn khẩn cấp theo quy định pháp luật.

Như vậy, thành viên được thông báo về hành vi vi phạm và thời hạn giải trình hoặc khắc phục theo quy định, trừ những trường hợp ngoại lệ nêu trên.

3.3. Bị chấm dứt tư cách thành viên bao lâu thì được đăng ký lại?

Khoản 6 Điều 12 Nghị định 240/2026/NĐ-CP quy định:

"Chủ thể bị chấm dứt tư cách Thành viên Hệ sinh thái chỉ được xem xét đăng ký lại sau thời hạn 24 tháng kể từ ngày quyết định chấm dứt có hiệu lực, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác."

Theo đó, doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc hộ kinh doanh đã bị chấm dứt tư cách thành viên chỉ được xem xét đăng ký lại sau 24 tháng kể từ ngày quyết định chấm dứt có hiệu lực, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Khi đăng ký lại, chủ thể phải thực hiện việc xem xét công nhận theo các điều kiện, tiêu chí và thủ tục tương ứng.

Trên đây là nội dung về các trường hợp bị chấm dứt tư cách thành viên Hệ sinh thái tận dụng các FTA. Vui lòng xem chi tiết Nghị định 240/2026/NĐ-CP cùng các Phụ lục kèm theo trên LuatVietnam.vn để tra cứu đầy đủ các trường hợp vi phạm, biện pháp xử lý, thẩm quyền quyết định và điều kiện đăng ký lại.