Hoạt động giám định tư pháp phải tuân thủ quy trình từ tiếp nhận hồ sơ, thực hiện giám định đến ban hành kết luận và lưu trữ tài liệu. Thông tư 04/2026/TT-BTP quy định 06 bước thực hiện với thời hạn cụ thể cho từng bước, đồng thời có quy định riêng đối với những vụ việc phức tạp.
- 1. Quy trình giám định trong lĩnh vực tư pháp gồm 6 bước
- 2. Giao nhận hồ sơ và chuẩn bị giám định trong thời gian tối đa 13 ngày
- 2.1. Giao nhận hồ sơ, đối tượng giám định tối đa 03 ngày
- 2.2. Chuẩn bị giám định tối đa 10 ngày
- 3. Thực hiện giám định trong thời gian tối đa 30 ngày
- Thứ nhất, nghiên cứu và phân tích hồ sơ giám định
- Thứ hai, xác định rõ đối tượng và nội dung chuyên môn cần xem xét
- Thứ ba, khảo sát hoặc xác minh thông tin cần thiết
- Thứ tư, so sánh và đối chiếu với quy chuẩn chuyên môn
- Thứ năm, đưa ra nhận xét, đánh giá chuyên môn
- 4. Kết luận và trả kết luận giám định trong thời gian tối đa 6 ngày
- 4.1. Kết luận giám định tối đa 05 ngày
- 4.2. Trả kết luận giám định tối đa 01 ngày
- 5. Lập, bảo quản và lưu trữ hồ sơ giám định trong thời gian tối đa 4 ngày
- 6. Vụ việc giám định phức tạp được kéo dài thời gian nhưng không quá 3 tháng

1. Quy trình giám định trong lĩnh vực tư pháp gồm 6 bước
Căn cứ khoản 1 Điều 11 và Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư 04/2026/TT-BTP, quy trình giám định trong lĩnh vực tư pháp gồm 06 bước, từ giao nhận hồ sơ, chuẩn bị giám định, thực hiện giám định, kết luận giám định đến trả kết luận và lưu trữ hồ sơ.
Thời hạn tối đa của từng bước được quy định như sau:
| Bước | Nội dung thực hiện | Thời gian tối đa |
| 1 | Giao nhận hồ sơ, đối tượng trưng cầu, yêu cầu giám định | 03 ngày |
| 2 | Chuẩn bị giám định | 10 ngày |
| 3 | Thực hiện giám định | 30 ngày |
| 4 | Kết luận giám định | 05 ngày |
| 5 | Trả kết luận giám định | 01 ngày |
| 6 | Lập, bảo quản và lưu hồ sơ giám định | 04 ngày |
Theo quy định tại Phụ lục I, cho phép kéo dài thời gian thực hiện giám định và kết luận giám định đối với vụ việc phức tạp, có khối lượng công việc lớn hoặc liên quan từ 02 đơn vị trở lên. Tuy nhiên, tổng thời hạn giám định không quá 03 tháng.
2. Giao nhận hồ sơ và chuẩn bị giám định trong thời gian tối đa 13 ngày
2.1. Giao nhận hồ sơ, đối tượng giám định tối đa 03 ngày
Theo Điều 12 và Phụ lục I Thông tư 04/2026/TT-BTP, bước giao nhận hồ sơ, đối tượng trưng cầu hoặc yêu cầu giám định được thực hiện trong thời gian tối đa 03 ngày.
Cá nhân, tổ chức thực hiện giám định có trách nhiệm phối hợp với người trưng cầu, yêu cầu giám định để giao nhận:
- Hồ sơ và đối tượng giám định.
- Thông tin, tài liệu liên quan.
- Đồ vật, mẫu vật phục vụ giám định, nếu có.
Căn cứ khoản 2 Điều 12 Thông tư, việc giao nhận được thực hiện trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính có ký giao nhận hoặc phiếu gửi, hoặc trên môi trường điện tử.
Đồng thời, các bên phải lập biên bản giao nhận theo biểu mẫu quy định tại Điều 20 Thông tư.
Đối với hồ sơ, tài liệu hoặc đối tượng giám định đã được niêm phong, yêu cầu kiểm tra kỹ tình trạng niêm phong và lập biên bản mở niêm phong trước khi mở.
Trường hợp phát hiện niêm phong bị rách hoặc có dấu hiệu bị thay đổi, cá nhân, tổ chức thực hiện giám định có quyền từ chối nhận.
2.2. Chuẩn bị giám định tối đa 10 ngày
Căn cứ Điều 13 và Phụ lục I Thông tư 04/2026/TT-BTP, thời gian chuẩn bị giám định tối đa 10 ngày.
Theo sơ đồ tại Phụ lục I, công việc chuẩn bị gồm ba nội dung:
- Xác định sơ bộ nội dung chuyên môn, công việc cần thực hiện: tối đa 05 ngày.
- Lập đề cương giám định: tối đa 05 ngày.
- Lập hồ sơ đề nghị tạm ứng chi phí giám định tư pháp gửi cơ quan trưng cầu: tối đa 05 ngày.
Về xác định nội dung chuyên môn, khoản 1 Điều 13 quy định người thực hiện giám định căn cứ nội dung trưng cầu, yêu cầu và hồ sơ, tài liệu đã được cung cấp để xác định công việc cần tiến hành.
Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ, người thực hiện giám định yêu cầu người trưng cầu bổ sung thông tin, tài liệu hoặc đối tượng giám định cần thiết.
Đối với việc lập đề cương, khoản 2 Điều 13 Thông tư quy định:
"Trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản, người trưng cầu, yêu cầu giám định có trách nhiệm gửi văn bản trả lời đối với đề cương giám định."
Quy định này áp dụng khi người thực hiện giám định xét thấy cần thiết phải gửi đề cương để lấy ý kiến.
Đề cương giám định phải xác định các nội dung cơ bản như đối tượng, phạm vi giám định, thời gian dự kiến hoàn thành, phương pháp thực hiện, quy chuẩn chuyên môn áp dụng, phương tiện sử dụng và chi phí dự kiến.
3. Thực hiện giám định trong thời gian tối đa 30 ngày
Thời gian thực hiện giám định trong lĩnh vực tư pháp tối đa 30 ngày đối với quy trình thông thường theo Điều 14 và Phụ lục I Thông tư 04/2026/TT-BTP, cụ thể các hoạt động thực hiện giám định bao gồm:
Thứ nhất, nghiên cứu và phân tích hồ sơ giám định
Người thực hiện giám định nghiên cứu kỹ hồ sơ trưng cầu, đối tượng giám định và các tài liệu, thông tin đã được cung cấp.
Thứ hai, xác định rõ đối tượng và nội dung chuyên môn cần xem xét
Trên cơ sở hồ sơ đã tiếp nhận, người giám định xác định những nội dung chuyên môn phải được đánh giá theo yêu cầu giám định.
Thứ ba, khảo sát hoặc xác minh thông tin cần thiết
Việc khảo sát, xác minh được thực hiện đối với những vấn đề liên quan mà người trưng cầu, yêu cầu giám định không thể cung cấp tài liệu hoặc thông tin, nếu có.
Thứ tư, so sánh và đối chiếu với quy chuẩn chuyên môn
Người thực hiện giám định đối chiếu vấn đề hoặc đối tượng cần giám định với quy chuẩn chuyên môn tương ứng.
Thứ năm, đưa ra nhận xét, đánh giá chuyên môn
Kết quả xem xét phải thể hiện ý kiến chuyên môn cụ thể, rõ ràng về vấn đề hoặc đối tượng được trưng cầu, yêu cầu giám định.
Ngoài ra, Điều 14 còn quy định việc xây dựng, ban hành bản kết luận và lập hồ sơ giám định trong quá trình thực hiện.
Ngoài ra, khoản 3 Điều 14 Thông tư 04/2026/TT-BTP quy định khi phát sinh nội dung mới hoặc vấn đề khác trong quá trình giám định:
"Trong thời hạn 24 giờ kể từ thời điểm phát hiện vấn đề, cá nhân, tổ chức thực hiện giám định phải thông báo ngay bằng văn bản cho người trưng cầu, yêu cầu giám định biết"
Sau khi nhận thông báo, các bên phải thống nhất phương án giải quyết trong 02 ngày làm việc.
4. Kết luận và trả kết luận giám định trong thời gian tối đa 6 ngày
4.1. Kết luận giám định tối đa 05 ngày
Căn cứ Điều 15 và Phụ lục I Thông tư 04/2026/TT-BTP, bước kết luận giám định có thời gian tối đa 05 ngày.
Bản kết luận giám định được lập theo biểu mẫu quy định tại Điều 20, cụ thể là Biểu mẫu 06 tại Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư.
Về yêu cầu ký kết luận, Điều 15 phân biệt các trường hợp:
- Người giám định được trưng cầu, yêu cầu đích danh: Bản kết luận phải có chữ ký và ghi rõ họ tên người giám định.
- Cơ quan, tổ chức, đơn vị được trưng cầu: Ngoài chữ ký của người giám định, bản kết luận phải có chữ ký người đứng đầu và dấu của cơ quan, tổ chức, đơn vị theo quy định.
- Bộ Tư pháp được trưng cầu: Thủ trưởng đơn vị chuyên môn được giao ký thừa lệnh Bộ trưởng và đóng dấu Bộ Tư pháp.
- Sở Tư pháp được trưng cầu: Giám đốc Sở Tư pháp ký và đóng dấu Sở Tư pháp.
Theo đó, bản kết luận phải được ban hành theo hình thức và thẩm quyền tương ứng với chủ thể thực hiện giám định.
4.2. Trả kết luận giám định tối đa 01 ngày
Thời gian trả kết luận giám định tối đa 01 ngày theo quy định tại Điều 16 và Phụ lục I Thông tư 04/2026/TT-BTP. Cụ thể, quy định nêu:
"Cá nhân, tổ chức thực hiện giám định phải gửi bản kết luận giám định cho cơ quan trưng cầu, người yêu cầu giám định ngay sau khi ban hành và lưu hồ sơ giám định."
Việc trả kết luận được thực hiện theo một trong hai hình thức:
Trả trực tiếp: Người thực hiện giám định liên hệ, thông báo cho bên nhận; kiểm tra giấy giới thiệu, giấy tờ tùy thân; giao 01 bản kết luận và bàn giao lại đối tượng giám định nếu thuộc trường hợp phải trả.
Trả qua đường bưu chính: Người giám định kiểm tra, đóng gói, niêm phong bản kết luận và đối tượng giám định cần trả lại, sau đó gửi qua bưu chính có ký giao nhận hoặc phiếu gửi.
Đối với trường hợp đối tượng giám định là vật chứng của vụ án hoặc có yêu cầu bằng văn bản của người trưng cầu, khoản 4 Điều 16 Thông tư yêu cầu giao trả lại đối tượng sau khi hoàn thành giám định và lập biên bản giao nhận.
5. Lập, bảo quản và lưu trữ hồ sơ giám định trong thời gian tối đa 4 ngày
bước cuối cùng của quy trình là lập, bảo quản và lưu hồ sơ giám định, với thời gian tối đa 04 ngày theo sơ đồ quy trình được quy định tại Điều 17 và Phụ lục I Thông tư 04/2026/TT-BTP.
Hồ sơ giám định bao gồm các tài liệu chính:
- Quyết định trưng cầu giám định, quyết định trưng cầu bổ sung hoặc giám định lại, nếu có.
- Văn bản phân công, cử người thực hiện giám định hoặc quyết định thành lập Tổ giám định, Hội đồng giám định.
- Biên bản giao nhận hồ sơ, đối tượng giám định; biên bản mở niêm phong.
- Đề cương giám định.
- Văn bản ghi nhận quá trình thực hiện giám định.
- Kết luận giám định trước đó, ý kiến chuyên môn, bản ảnh giám định và các tài liệu liên quan, nếu có.
- Bản kết luận giám định tư pháp.
- Biên bản giao nhận kết luận, giao trả đối tượng giám định và những tài liệu khác có liên quan.
Bên cạnh đó, khoản 3 Điều 17 Thông tư 04/2026/TT-BTP còn quy định:
"Trong thời hạn 01 tháng kể từ ngày hoàn thành việc giám định, người thực hiện giám định có trách nhiệm bàn giao hồ sơ giám định cho cơ quan, tổ chức, đơn vị chủ quản lưu giữ và bảo quản theo quy định tại khoản 1 Điều này."
Theo đó, cần phân biệt thời gian tối đa 04 ngày đối với bước lập, bảo quản và lưu hồ sơ trong quy trình với thời hạn 01 tháng để bàn giao hồ sơ cho cơ quan, tổ chức, đơn vị chủ quản.
Đối với hồ sơ của Tổ giám định, việc bàn giao được thực hiện cho đơn vị có thành viên được giao làm Tổ trưởng. Hồ sơ của Hội đồng giám định được bàn giao cho đơn vị có thành viên là Chủ tịch Hội đồng.
Cơ quan, tổ chức, đơn vị nhận bàn giao có trách nhiệm bảo quản, lưu trữ hồ sơ theo pháp luật về lưu trữ và quy định của Bộ Tư pháp.
6. Vụ việc giám định phức tạp được kéo dài thời gian nhưng không quá 3 tháng
Theo Điều 18 và phần ghi chú tại Phụ lục I Thông tư 04/2026/TT-BTP, thời gian thực hiện giám định và kết luận giám định có thể được kéo dài trong một số trường hợp.
Cụ thể, Phụ lục I quy định:
"Trường hợp vụ việc giám định có tính chất phức tạp hoặc khối lượng công việc lớn hoặc có nội dung liên quan từ 02 đơn vị trở lên thì thời gian thực hiện giám định (bước 3) và kết luận giám định (bước 4) có thể tăng lên nhưng tổng thời hạn giám định không quá 03 tháng."
Theo quy định này, các trường hợp được xem xét kéo dài gồm:
- Vụ việc giám định có tính chất phức tạp.
- Vụ việc có khối lượng công việc lớn.
- Vụ việc có nội dung liên quan từ 02 đơn vị trở lên.
Trên đây là thông tin về quy trình giám định trong lĩnh vực tư pháp gồm những bước nào, thời hạn từng bước bao lâu. Bạn đọc có thể tham khảo toàn văn Thông tư 04/2026/TT-BTP và sơ đồ quy trình tại Phụ lục I trên LuatVietnam.vn để nắm rõ các bước thực hiện.
RSS