Làm mất, hư hỏng sách giáo khoa được mượn miễn phí phải bồi hoàn bao nhiêu?

1. Làm mất, hư hỏng sách giáo khoa được mượn miễn phí phải bồi hoàn bao nhiêu?

Theo khoản 2 Điều 27 Nghị định 271/2026/NĐ-CP, nếu làm mất, hư hỏng sách do nguyên nhân chủ quan, hình thức bồi hoàn ưu tiên là bằng sách cùng loại. Nếu bồi hoàn bằng tiền mặt, mức thu là 80%, 50% hoặc 20% giá trị thực tế mua sắm tùy thời gian sử dụng; sách sử dụng trên 05 năm không thu bồi hoàn.

Cụ thể, điểm b khoản này quy định mức bồi hoàn bằng tiền mặt được xác định dựa trên giá thực tế mua sắm tại thời điểm gần nhất và giá trị sử dụng còn lại của tài liệu, gồm:

• Thu 80% giá trị thực tế mua sắm đối với sách giáo khoa, giáo trình có thời gian sử dụng dưới 01 năm hoặc mới đưa vào sử dụng lần đầu;
• Thu 50% giá trị thực tế mua sắm đối với sách giáo khoa, giáo trình có thời gian sử dụng từ 01 năm đến dưới 03 năm;
• Thu 20% giá trị thực tế mua sắm đối với sách giáo khoa, giáo trình có thời gian sử dụng từ 03 năm đến 05 năm;
• Không thu bồi hoàn đối với sách giáo khoa, giáo trình có thời gian sử dụng trên 05 năm.

Các mức thu trên áp dụng trong trường hợp bồi hoàn bằng tiền mặt do làm mất hoặc hư hỏng sách vì nguyên nhân chủ quan. Đối với nguyên nhân khách quan, khoản 3 Điều 27 có quy định riêng về trường hợp không phải bồi hoàn chi phí.

2. Ai phải bồi hoàn và có được bồi hoàn bằng sách không?

Về người có trách nhiệm bồi hoàn và yêu cầu đối với sách dùng để bồi hoàn, điểm a khoản 2 Điều 27 Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định:

“Trường hợp học sinh, sinh viên làm mất hoặc hư hỏng sách giáo khoa, giáo trình do nguyên nhân chủ quan thì học sinh, sinh viên hoặc cha mẹ, người giám hộ của học sinh có trách nhiệm bồi hoàn cho cơ sở giáo dục, cơ sở đào tạo. Hình thức bồi hoàn ưu tiên bằng hiện vật là sách giáo khoa, giáo trình cùng loại, đúng danh mục và quy chuẩn kỹ thuật.”

Theo quy định này, việc bồi hoàn bằng hiện vật được ưu tiên và phải bảo đảm sách cùng loại, đúng danh mục, quy chuẩn kỹ thuật.

Bên cạnh trách nhiệm khi sách bị mất hoặc hư hỏng, khoản 1 Điều 27 còn quy định trách nhiệm trong quá trình bảo quản sách:

“Cơ sở giáo dục, cơ sở đào tạo có trách nhiệm ban hành nội quy mượn, trả; chủ trì, phối hợp với gia đình, người giám hộ học sinh và học sinh trong việc bảo quản, giữ gìn sách giáo khoa.”

3. Trường hợp nào không phải bồi hoàn chi phí khi làm mất, hư hỏng sách?

3.1. Sách bị mất, hư hỏng do nguyên nhân khách quan

Đối với nguyên nhân khách quan, khoản 3 Điều 27 Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định:

“Trường hợp học sinh, sinh viên làm mất hoặc hư hỏng sách giáo khoa, giáo trình do nguyên nhân khách quan (như thiên tai, hỏa hoạn và các trường hợp bất khả kháng khác) không phải bồi hoàn chi phí.”

Về kinh phí thay thế sách bị hư hỏng trong các trường hợp này, khoản 4 Điều 11 quy định ngân sách nhà nước cấp để mua sắm bổ sung hằng năm:

“Mua sắm bổ sung để thay thế toàn bộ số lượng sách giáo khoa bị hư hỏng trong các trường hợp thiên tai, hỏa hoạn và các trường hợp bất khả kháng khác theo quy định của pháp luật có liên quan.”

3.2. Sách hư hỏng do hao mòn tự nhiên được xử lý thế nào?

Đối với tình trạng sách giảm chất lượng trong quá trình sử dụng bình thường, khoản 2 Điều 3 giải thích:

“Hao mòn tự nhiên’: Là tình trạng sách giáo khoa, giáo trình bị giảm chất lượng, hư hỏng hoặc rách nát về mặt vật lý do tác động của thời gian, điều kiện bảo quản và quá trình sử dụng bình thường trong hoạt động giảng dạy, học tập. Tình trạng này khiến tài liệu không còn bảo đảm quy chuẩn kỹ thuật hoặc không thể tiếp tục sử dụng để phục vụ mục tiêu giáo dục mà không do lỗi cố ý hoặc vô ý từ phía người quản lý, học sinh, sinh viên.”

Về việc thay thế sách, khoản 1 Điều 11 quy định ngân sách nhà nước cấp để mua sắm bổ sung hằng năm đối với số lượng sách bị hư hỏng do hao mòn tự nhiên trong quá trình sử dụng.

4. Nhà trường phải công khai mức bồi hoàn và sử dụng tiền thu được thế nào?

Về xác định tình trạng sách, công khai mức bồi hoàn và quản lý nguồn thu, điểm c khoản 2 Điều 27 Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định:

“Cơ sở giáo dục, cơ sở đào tạo có trách nhiệm theo dõi, lập biên bản xác định tình trạng tài sản và niêm yết công khai mức bồi hoàn tại đơn vị. Nguồn thu từ bồi hoàn được quản lý và sử dụng đúng mục đích để mua sắm bổ sung, sửa chữa sách giáo khoa, giáo trình theo quy định tại Nghị định này.”

Cùng với trách nhiệm trên, khoản 1 và khoản 3 Điều 28 nghiêm cấm các hành vi:

• Thu các khoản phí trái quy định liên quan đến việc sử dụng sách giáo khoa, giáo trình (bao gồm phí đặt cọc, phí bảo quản hoặc các khoản phí dịch vụ thư viện khác trái quy định).
• Lập hồ sơ khống về số lượng học sinh, sinh viên, danh mục sách hư hỏng, mất mát nhằm trục lợi ngân sách nhà nước hoặc thanh lý tài sản công trái quy định.

Đối với việc bảo quản tài sản, khoản 4 Điều này còn nghiêm cấm hành vi thiếu trách nhiệm trong công tác quản lý, lưu trữ, sử dụng dẫn đến thất thoát, lãng phí hoặc hư hỏng tài sản được giao.

5. Tình trạng sách được ghi nhận khi mượn và kiểm tra khi trả ra sao?

5.1. Ghi nhận tình trạng sách tại thời điểm bàn giao

Về bàn giao sách, khoản 4 Điều 7 Nghị định 271/2026/NĐ-CP yêu cầu việc bàn giao phải được ghi chép vào sổ theo dõi mượn - trả hoặc phần mềm quản lý, có xác nhận về:

• Số lượng sách;
• Tình trạng vật lý của sách;
• Tình trạng sách mới hoặc đã sử dụng tại thời điểm bàn giao.

5.2. Hoàn trả và đánh giá tình trạng sách sau khi sử dụng

Về thu hồi sách, điểm a khoản 5 Điều 7 quy định:

“Trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày kết thúc năm học hoặc khi học sinh chuyển trường, thôi học, học sinh có trách nhiệm hoàn trả toàn bộ số lượng sách giáo khoa đã mượn cho cơ sở giáo dục, trừ trường hợp học sinh có nhu cầu tiếp tục sử dụng sách giáo khoa để ôn tập, kiểm tra lại hoặc hoàn thành chương trình học tập theo quy định.”

Riêng đối với học sinh chuyển trường, điểm a khoản 3 Điều 6 yêu cầu hoàn trả đầy đủ sách đã mượn cho cơ sở giáo dục nơi chuyển đi trước thời điểm hoàn tất thủ tục chuyển trường.

Sau khi tiếp nhận sách, điểm b khoản 5 Điều 7 quy định cơ sở giáo dục tổ chức kiểm tra, đánh giá tình trạng sách thu hồi; phân loại sách đủ điều kiện tiếp tục sử dụng, sách cần bảo quản, sửa chữa và sách đề nghị thanh lý theo quy định về quản lý tài sản công.

Trên đây là thông tin về “Làm mất, hư hỏng sách giáo khoa được mượn miễn phí phải bồi hoàn bao nhiêu?” theo Nghị định 271/2026/NĐ-CP. Bạn đọc có thể tham khảo thêm nội dung văn bản và các thông tin pháp luật liên quan tại LuatVietnam.vn.