Nghị định 271 về miễn phí sách giáo khoa có những quy định gì đáng chú ý?

1. Nghị định 271 về miễn phí sách giáo khoa có những quy định gì đáng chú ý?

Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định chính sách miễn phí sách giáo khoa theo hình thức mượn - trả để tái sử dụng nhiều lần. 

Cụ thể, các nội dung đáng chú ý được quy định tại Nghị định 271/2026/NĐ-CP gồm:

• Đối tượng được áp dụng: Điều 1 và Điều 2 quy định chính sách áp dụng đối với học sinh phổ thông và người học tại cơ sở giáo dục công lập, tư thục thực hiện các chương trình giáo dục thuộc phạm vi Nghị định.
• Nguyên tắc miễn phí sách giáo khoa: khoản 2 Điều 5 quy định thực hiện theo hình thức mượn - trả để tái sử dụng sách nhiều lần, ưu tiên tận dụng sách hiện có và điều chuyển giữa các cơ sở giáo dục trước khi mua mới. 
• Loại sách và số lượng được mượn: Điều 6 quy định loại sách được miễn phí sử dụng và mỗi học sinh được mượn 01 bộ sách giáo khoa đầy đủ tương ứng với chương trình học tập tại lớp. 
• Mượn, trả và thu hồi sách: Điều 7 quy định việc giao sách, thời hạn hoàn trả, xử lý trường hợp chuyển trường, thôi học và thu hồi sách sau năm học. 
• Hình thức thực hiện: Điều 8 quy định Nhà nước mua sách trang bị cho thư viện, cơ sở giáo dục cho học sinh mượn và thu hồi để tiếp tục sử dụng cho các năm sau. 
• Lộ trình áp dụng: Điều 9 quy định từ năm học 2029 - 2030 thực hiện miễn phí sách giáo khoa cho tất cả học sinh trên phạm vi toàn quốc; địa phương đủ điều kiện được khuyến khích thực hiện sớm hơn. 
• Bồi hoàn khi làm mất, hỏng sách: Điều 27 quy định trách nhiệm bồi hoàn trong trường hợp sách bị mất, hư hỏng do nguyên nhân chủ quan và mức bồi hoàn theo thời gian sử dụng. 
• Các hành vi bị nghiêm cấm: Điều 28 cấm thu phí trái quy định liên quan đến việc sử dụng sách giáo khoa, cung ứng sách không đúng danh mục, lập hồ sơ khống hoặc để xảy ra thất thoát, lãng phí. 

2. Ai được miễn phí sách giáo khoa theo Nghị định 271?

Điều 1 và Điều 2 Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định về phạm vi và đối tượng áp dụng chính sách miễn phí sử dụng sách giáo khoa như sau:

“Điều 1. Phạm vi điều chỉnh
1. Nghị định này quy định về miễn phí sách giáo khoa đối với học sinh phổ thông, người học tại các cơ sở giáo dục thực hiện các chương trình giáo dục do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, bao gồm: Chương trình giáo dục phổ thông, Chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học cơ sở, cấp trung học phổ thông và Chương trình xóa mù chữ (sau đây gọi chung là Chương trình giáo dục).
2. Nghị định này quy định miễn học phí và giáo trình môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh đối với người học tại các cơ sở giáo dục đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp (sau đây gọi chung là cơ sở đào tạo).”

“Điều 2. Đối tượng áp dụng
1. Học sinh phổ thông và người học tại các cơ sở giáo dục bao gồm công lập và tư thục (sau đây gọi chung là học sinh) thực hiện Chương trình giáo dục.
2. Học sinh, sinh viên đang học tại các cơ sở đào tạo bao gồm công lập và tư thục thực hiện đào tạo môn Giáo dục quốc phòng và an ninh trong chương trình đào tạo (sau đây gọi chung là sinh viên).
3. Các cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục, Ủy ban nhân dân các cấp, cơ sở giáo dục, cơ sở đào tạo, trung tâm giáo dục quốc phòng và an ninh, các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc thực hiện Nghị định này.”

Theo các quy định trên, đối tượng thuộc phạm vi chính sách miễn phí sách giáo khoa gồm học sinh phổ thông và người học tại cơ sở giáo dục thực hiện:

• Chương trình giáo dục phổ thông;
• Chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học cơ sở;
• Chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông;
• Chương trình xóa mù chữ.

Đáng chú ý, chính sách không chỉ áp dụng với trường công lập mà còn bao gồm cơ sở giáo dục tư thục nếu người học thực hiện các chương trình giáo dục thuộc phạm vi Nghị định.

Ngoài ra, khoản 6 Điều 5 Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định:

“Trường hợp học sinh thuộc đối tượng được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ của Nhà nước có nội dung trùng lặp thì chỉ được hưởng một chính sách có mức hỗ trợ cao nhất hoặc có thời gian hỗ trợ dài nhất.” 

Như vậy, nếu cùng lúc thuộc nhiều chính sách hỗ trợ có nội dung trùng nhau, học sinh không được hưởng đồng thời mà chỉ áp dụng một chính sách có mức hỗ trợ cao hơn hoặc thời gian hỗ trợ dài hơn.

3. Học sinh được mượn sách giáo khoa miễn phí như thế nào?

Điều 6 Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định về danh mục và số lượng sách được miễn phí sử dụng. Trong đó, cần lưu ý loại sách được mượn, số lượng mỗi học sinh được nhận và thời điểm phải trả.

3.1. Sách giáo khoa nào được miễn phí sử dụng?

Khoản 1 Điều 6 Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định:

“Sách giáo khoa được miễn phí sử dụng trong Nghị định này thuộc danh mục sách giáo khoa được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định sử dụng thống nhất toàn quốc và sách giáo khoa chuyển đổi hoặc học liệu thay thế phù hợp với năng lực nhận thức của học sinh khuyết tật.” 

Theo đó, có 02 nhóm sách thuộc diện miễn phí sử dụng:

• Sách giáo khoa thuộc danh mục được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định sử dụng thống nhất toàn quốc;
• Sách giáo khoa chuyển đổi hoặc học liệu thay thế phù hợp với năng lực nhận thức của học sinh khuyết tật.

Khoản 3 Điều 3 Nghị định 271/2026/NĐ-CP này cũng giải thích:

“‘Bộ sách giáo khoa’: Là tập hợp sách giáo khoa của các môn học, hoạt động giáo dục được sử dụng cho một lớp học hoặc cấp học theo danh mục đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.” 

Như vậy, “01 bộ sách giáo khoa” được hiểu là toàn bộ sách của các môn học, hoạt động giáo dục tương ứng với lớp hoặc cấp học theo danh mục đã được phê duyệt.

3.2. Mỗi học sinh được mượn bao nhiêu bộ sách?

Khoản 2 Điều 6 Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định:

“Vào đầu mỗi năm học hoặc học kỳ, mỗi học sinh được mượn 01 bộ sách giáo khoa đầy đủ các môn học/hoạt động giáo dục [...] tương ứng với chương trình học tập tại lớp.” 

Theo đó, mỗi học sinh được mượn 01 bộ sách giáo khoa đầy đủ phù hợp với chương trình học tập tại lớp.

Việc miễn phí ở đây không phải là cấp một số đầu sách riêng lẻ mà là bảo đảm bộ sách tương ứng với các môn học, hoạt động giáo dục mà học sinh phải học theo chương trình.

3.3. Khi nào học sinh phải trả lại sách?

Điểm a khoản 5 Điều 7 Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định như sau:

“Trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày kết thúc năm học hoặc khi học sinh chuyển trường, thôi học, học sinh có trách nhiệm hoàn trả toàn bộ số lượng sách giáo khoa đã mượn cho cơ sở giáo dục, trừ trường hợp học sinh có nhu cầu tiếp tục sử dụng sách giáo khoa để ôn tập, kiểm tra lại hoặc hoàn thành chương trình học tập theo quy định.” 

Như vậy, thời hạn thông thường để trả sách là 15 ngày làm việc kể từ ngày kết thúc năm học. Trường hợp chuyển trường hoặc thôi học cũng phải hoàn trả sách.

Riêng học sinh cần tiếp tục sử dụng sách để ôn tập, kiểm tra lại hoặc hoàn thành chương trình thì được tiếp tục sử dụng theo quy định.

4. Học sinh chuyển trường thì sách đã mượn xử lý thế nào?

Khoản 3 Điều 6 Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định:

“a) Học sinh chuyển trường có trách nhiệm hoàn trả đầy đủ sách giáo khoa đã mượn cho cơ sở giáo dục nơi chuyển đi trước thời điểm hoàn tất thủ tục chuyển trường.
b) Cơ sở giáo dục nơi tiếp nhận học sinh chuyển đến có trách nhiệm bố trí, cho học sinh mượn bổ sung sách giáo khoa kể từ ngày tiếp nhận học sinh vào học, bảo đảm không làm gián đoạn việc học tập của học sinh.” 

Theo đó, khi chuyển trường, học sinh phải trả sách cho trường cũ trước khi hoàn tất thủ tục chuyển trường.

Sau khi chuyển đến trường mới, cơ sở giáo dục tiếp nhận phải bố trí sách cho học sinh mượn từ ngày vào học. Vì vậy, việc chuyển trường không làm mất quyền sử dụng sách giáo khoa miễn phí theo chính sách này.

5. Mất hoặc làm hỏng sách giáo khoa có phải bồi hoàn không?

Nếu học sinh làm mất hoặc làm hư hỏng sách giáo khoa do nguyên nhân chủ quan thì phải bồi hoàn. Ngược lại, nếu sách bị mất hoặc hư hỏng do nguyên nhân khách quan như thiên tai, hỏa hoạn hoặc trường hợp bất khả kháng khác thì không phải bồi hoàn.

Khoản 2 Điều 27 Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định:

“Trường hợp học sinh, sinh viên làm mất hoặc hư hỏng sách giáo khoa, giáo trình do nguyên nhân chủ quan, việc bồi hoàn được thực hiện theo một trong các hình thức sau:

[...]” 

Theo đó, nếu việc mất hoặc hư hỏng sách xuất phát từ nguyên nhân chủ quan của học sinh thì học sinh hoặc cha mẹ, người giám hộ phải thực hiện bồi hoàn.

5.1. Có thể bồi hoàn bằng sách cùng loại

Điểm a khoản 2 Điều 27 Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định:

“Trường hợp học sinh, sinh viên làm mất hoặc hư hỏng sách giáo khoa, giáo trình do nguyên nhân chủ quan thì học sinh, sinh viên hoặc cha mẹ, người giám hộ của học sinh có trách nhiệm bồi hoàn cho cơ sở giáo dục, cơ sở đào tạo. Hình thức bồi hoàn ưu tiên bằng hiện vật là sách giáo khoa, giáo trình cùng loại, đúng danh mục và quy chuẩn kỹ thuật.” 

Như vậy, hình thức được ưu tiên là bồi hoàn bằng sách cùng loại, đúng danh mục và đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật, thay vì mặc nhiên phải nộp tiền.

5.2. Nếu bồi hoàn bằng tiền thì mức bao nhiêu?

Trường hợp không bồi hoàn bằng hiện vật mà bồi hoàn bằng tiền, điểm b khoản 2 Điều 27 Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định mức thu căn cứ vào thời gian sách đã được sử dụng:

• Sách sử dụng dưới 01 năm hoặc mới đưa vào sử dụng lần đầu: 80% giá trị thực tế mua sắm;
• Sách sử dụng từ 01 năm đến dưới 03 năm: 50% giá trị thực tế mua sắm;
• Sách sử dụng từ 03 năm đến 05 năm: 20% giá trị thực tế mua sắm;
• Sách sử dụng trên 05 năm: không thu bồi hoàn. 

Mức bồi hoàn bằng tiền không tính theo giá bìa cố định của sách mà dựa trên giá thực tế mua sắm tại thời điểm gần nhất và giá trị sử dụng còn lại của sách.

5.3. Trường hợp nào không phải bồi hoàn?

Khoản 3 Điều 27 Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định:

“Trường hợp học sinh, sinh viên làm mất hoặc hư hỏng sách giáo khoa, giáo trình do nguyên nhân khách quan (như thiên tai, hỏa hoạn và các trường hợp bất khả kháng khác) không phải bồi hoàn chi phí.” 

Như vậy, việc có phải bồi hoàn hay không phụ thuộc vào nguyên nhân làm mất hoặc hư hỏng sách. Nếu do lỗi chủ quan thì phải bồi hoàn; nếu do nguyên nhân khách quan hoặc bất khả kháng thì không phải bồi hoàn.

6. Khi nào tất cả học sinh được miễn phí sách giáo khoa?

Khoản 1 Điều 9 Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định:

“Từ năm học 2029 - 2030: Miễn phí sách giáo khoa cho tất cả học sinh trên phạm vi toàn quốc.”

Theo đó, năm học 2029 - 2030 là mốc thực hiện chính sách miễn phí sách giáo khoa cho tất cả học sinh trên cả nước.

Tuy nhiên, khoản 2, khoản 3 Điều 9 Nghị định 271/2026/NĐ-CP cho phép thực hiện sớm hơn đối với các trường hợp đặc biệt:

“2. Đối với các địa phương có khả năng cân đối ngân sách (hoặc xã hội hóa) được khuyến khích thực hiện chính sách miễn phí sách giáo khoa sớm hơn quy định tại khoản 1 Điều này; ưu tiên bố trí nguồn lực để triển khai trước đối với các địa bàn biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn và khả năng ngân sách của địa phương.

3. Thời điểm cung cấp miễn phí sách giáo khoa tiếng dân tộc thiểu số thực hiện theo quy định riêng của Chính phủ về việc dạy và học tiếng nói, chữ viết của dân tộc thiểu số trong các cơ sở giáo dục phổ thông và trung tâm giáo dục thường xuyên.” 

Như vậy, phải ưu tiên bố trí nguồn lực triển khai trước tại địa bàn biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Riêng thời điểm cung cấp miễn phí sách giáo khoa tiếng dân tộc thiểu số được thực hiện theo quy định riêng của Chính phủ. 

7. Trường học phải chuẩn bị sách trước thời điểm nào?

Khoản 2 Điều 7 Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định:

“Trước ngày 15 tháng 6 hằng năm, các cơ sở giáo dục phải hoàn thành việc tiếp nhận, nhập kho và kiểm kê số lượng sách giáo khoa bảo đảm đủ định mức theo nhu cầu sử dụng của năm học mới...”

Theo đó, trước ngày 15/6 hằng năm, trường học phải hoàn thành việc:

• Tiếp nhận sách;
• Nhập kho;
• Kiểm kê số lượng;
• Cập nhật dữ liệu vào hệ thống quản lý thư viện;
• Dán nhãn, mã hóa và phân loại sách.

Mục đích là bảo đảm sách sẵn sàng để học sinh mượn trong năm học mới.

8. Nhà trường có được thu tiền khi học sinh mượn sách không?

Khoản 1 Điều 28 Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định một trong các hành vi bị nghiêm cấm là:

“Thu các khoản phí trái quy định liên quan đến việc sử dụng sách giáo khoa, giáo trình (bao gồm phí đặt cọc, phí bảo quản hoặc các khoản phí dịch vụ thư viện khác trái quy định).” 

Như vậy, nhà trường không được thu trái quy định các khoản như:

• Phí đặt cọc;
• Phí bảo quản;
• Phí dịch vụ thư viện liên quan đến việc sử dụng sách giáo khoa.

9. Nghị định 271/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày nào?

Điều 36 Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định:

“Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành.” 

Nghị định được ban hành ngày 03/7/2026, do đó có hiệu lực từ ngày 03/7/2026. 

Ngoài ra, khoản 1 Điều 35 Nghị định 271/2026/NĐ-CP quy định người học thuộc đối tượng ưu tiên đang được hưởng chính sách hỗ trợ, cấp hoặc miễn phí sách giáo khoa trước khi chính sách mới được triển khai thì tiếp tục được hưởng chính sách đó cho đến thời điểm chính sách miễn phí sách giáo khoa mới được áp dụng.

Trên đây là thông tin về “Nghị định 271 về miễn phí sách giáo khoa có những quy định gì đáng chú ý?”. Vui lòng xem chi tiết Nghị định 271/2026/NĐ-CP trên LuatVietnam.vn và các tính năng liên quan như: Tình trạng hiệu lực, Lược đồ...