Khi nào Việt Nam thực hiện cơ chế Đại sứ đặc mệnh toàn quyền lưu động?

1. Khi nào Việt Nam thực hiện cơ chế Đại sứ đặc mệnh toàn quyền lưu động?

Theo khoản 1 Điều 8 Nghị định 258/2026/NĐ-CP, Việt Nam thí điểm cơ chế Đại sứ đặc mệnh toàn quyền lưu động tại quốc gia đã thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam nhưng chưa có nhu cầu thành lập Đại sứ quán thường trú.

Việc thí điểm phải dựa trên thỏa thuận với nước tiếp nhận, yêu cầu nhiệm vụ và được Bộ Ngoại giao báo cáo, đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét. Cụ thể:

"Tại quốc gia đã thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam nhưng chưa có nhu cầu thành lập Đại sứ quán thường trú, trên cơ sở thỏa thuận với nước tiếp nhận và yêu cầu nhiệm vụ, Bộ Ngoại giao báo cáo cấp có thẩm quyền đề xuất việc thực hiện thí điểm cơ chế Đại sứ đặc mệnh toàn quyền lưu động thay thế cơ chế Đại sứ đặc mệnh toàn quyền kiêm nhiệm tại địa bàn đó."

Theo đó, giai đoạn thí điểm bắt đầu từ ngày Nghị định có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2030.

Nghị định 258/2026/NĐ-CP có hiệu lực kể từ ngày ký ban hành, tức 30/6/2026. Do đó, thời gian thí điểm bắt đầu từ ngày 30/6/2026 và kết thúc vào ngày 31/12/2030.

2. Đại sứ đặc mệnh toàn quyền lưu động là gì?

Trong hoạt động đối ngoại, bên cạnh cơ chế Đại sứ đặc mệnh toàn quyền thường trú hoặc kiêm nhiệm, Nghị định 258/2026/NĐ-CP còn quy định về Đại sứ đặc mệnh toàn quyền lưu động nhằm thực hiện thí điểm một cơ chế đại diện ngoại giao.

Theo khoản 4 Điều 3 Nghị định này, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền lưu động là chức danh do Chủ tịch nước bổ nhiệm, có chức năng đại diện chính thức của Nhà nước Việt Nam trong quan hệ với nước tiếp nhận. Điểm đặc trưng của chức danh này là không có trụ sở thường trú tại quốc gia tiếp nhận. 

Việc không có trụ sở thường trú không làm thay đổi chức năng đại diện chính thức của Nhà nước Việt Nam trong quan hệ với quốc gia tiếp nhận. Người được bổ nhiệm vẫn thực hiện nhiệm vụ theo cơ chế đại diện chính thức của Nhà nước.

Cụ thể, khoản 4 Điều 8 Nghị định 258/2026/NĐ-CP xác định Đại sứ đặc mệnh toàn quyền lưu động có trách nhiệm thực hiện đầy đủ nhiệm vụ, quyền hạn của cơ chế đại diện chính thức của Nhà nước Việt Nam trong quan hệ với nước sở tại.

3. Đại sứ đặc mệnh toàn quyền lưu động được bổ nhiệm trong bao lâu?

Khoản 2 Điều 8 Nghị định 258/2026/NĐ-CP quy định một Đại sứ đặc mệnh toàn quyền lưu động có thể được bổ nhiệm tại một hoặc nhiều quốc gia.

Nhiệm kỳ tại mỗi quốc gia là 36 tháng, đồng thời có thể được kéo dài hoặc rút ngắn theo quyết định của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao.

Đối với trường hợp được bổ nhiệm tại nhiều quốc gia, Nghị định xác định nhiệm kỳ theo từng quốc gia tiếp nhận, thay vì quy định một nhiệm kỳ chung cho tất cả các địa bàn.

Riêng trong giai đoạn thí điểm đến hết ngày 31/12/2030, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền lưu động là công chức, viên chức thuộc Bộ Ngoại giao.

4. Đại sứ đặc mệnh toàn quyền lưu động được hưởng chế độ, chính sách gì?

Khoản 5 Điều 8 Nghị định 258/2026/NĐ-CP quy định Đại sứ đặc mệnh toàn quyền lưu động được hưởng chế độ công tác phí và phương tiện đi lại khi công tác trong nước, nước ngoài tương tự Đại sứ đặc mệnh toàn quyền.

Ngoài ra, chức danh này được hưởng phụ cấp trách nhiệm hằng tháng theo các mức sau:

• 50% mức sinh hoạt phí cơ sở của thành viên cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài;
• Được hưởng thêm 15% mức sinh hoạt phí cơ sở đối với địa bàn thứ hai nếu được bổ nhiệm tại nhiều địa bàn;
• Được hưởng thêm tối đa 20% mức sinh hoạt phí cơ sở đối với địa bàn thứ ba trở lên.

Các tỷ lệ phụ cấp nêu trên được tính theo mức sinh hoạt phí cơ sở của thành viên cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, không phải mức lương cơ sở trong nước.

5. Ai thực hiện nhiệm vụ giúp việc cho Đại sứ đặc mệnh toàn quyền lưu động?

Để hỗ trợ Đại sứ đặc mệnh toàn quyền lưu động trong giai đoạn thí điểm, Bộ Ngoại giao thành lập tổ công tác giúp việc theo khoản 6 Điều 8 Nghị định 258/2026/NĐ-CP.

Tổ công tác gồm một số công chức, viên chức thuộc Bộ Ngoại giao, làm việc theo chế độ kiêm nhiệm.

Về chế độ, thành viên tổ công tác được hưởng công tác phí, phương tiện đi lại khi thực hiện nhiệm vụ trong nước và nước ngoài.

Đồng thời, mức phụ cấp trách nhiệm hằng tháng bằng 20% mức sinh hoạt phí cơ sở của thành viên cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

Theo đó, nhiệm vụ hỗ trợ Đại sứ trong thời gian thí điểm do tổ công tác kiêm nhiệm thuộc Bộ Ngoại giao thực hiện, với chế độ công tác và phụ cấp được xác định riêng.

6. Bộ Ngoại giao có trách nhiệm gì trong việc triển khai cơ chế thí điểm?

Ngoài việc đề xuất triển khai cơ chế Đại sứ đặc mệnh toàn quyền lưu động, Bộ Ngoại giao còn thực hiện các nhiệm vụ về xây dựng quy chế và báo cáo kết quả thí điểm.

Theo điểm d khoản 2 Điều 13 Nghị định 258/2026/NĐ-CP, Bộ Ngoại giao xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy chế tổ chức, hoạt động, trách nhiệm, quyền hạn và các chế độ, chính sách đối với cơ chế này.

Đối với việc tổng kết thực hiện, điểm b khoản 2 Điều 13 Nghị định 258/2026/NĐ-CP quy định: 

"Báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện các cơ chế thí điểm về Đại sứ theo lĩnh vực, Đặc phái viên của Chủ tịch nước, Đặc phái viên của Thủ tướng Chính phủ và Đại sứ đặc mệnh toàn quyền lưu động trước ngày 31 tháng 12 năm 2030;"

Như vậy, Bộ Ngoại giao có trách nhiệm xây dựng quy chế trình cấp có thẩm quyền và báo cáo kết quả thí điểm trước thời hạn được quy định tại Nghị định.

Trên đây là những thông tin về "Khi nào Việt Nam thực hiện cơ chế Đại sứ đặc mệnh toàn quyền lưu động?". Bạn đọc có thể tra cứu Nghị định 258/2026/NĐ-CP trên LuatVietnam.vn để tìm hiểu thêm về các quy định liên quan đến chức danh này.