Đánh giá tác động thủ tục hành chính theo Nghị định 385/2026/NĐ-CP được thực hiện thế nào?

1. Đánh giá tác động thủ tục hành chính theo Nghị định 385/2026/NĐ-CP được thực hiện thế nào?

Theo Điều 12 Nghị định 385/2026/NĐ-CP, việc đánh giá tác động thủ tục hành chính được thực hiện theo 04 tiêu chí: sự cần thiết, tính hợp lý, tính hợp hiến, hợp pháp và chi phí tuân thủ thủ tục hành chính. 

Nội dung đánh giá được xác định theo từng giai đoạn xây dựng văn bản, đồng thời phải xem xét khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, thực hiện thủ tục trên môi trường điện tử.

Cụ thể, các yêu cầu đánh giá được thực hiện như sau:

1.1. Các tiêu chí đánh giá tác động thủ tục hành chính

Căn cứ khoản 1 và khoản 2 Điều 12 Nghị định 385/2026/NĐ-CP, việc quy định thủ tục hành chính trong đề xuất chính sách, dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật phải bảo đảm nguyên tắc hài hòa giữa yêu cầu quản lý nhà nước và quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức.

Nội dung đánh giá tác động được thực hiện theo 04 tiêu chí:

• Sự cần thiết của thủ tục hành chính;
• Tính hợp lý của thủ tục hành chính;
• Tính hợp hiến, hợp pháp của thủ tục hành chính;
• Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính.

1.2. Đánh giá tác động thủ tục hành chính theo từng giai đoạn

Trách nhiệm và nội dung đánh giá được xác định theo tại khoản 3 Điều 12 Nghị định 385/2026/NĐ-CP như sau:

Giai đoạn	Cơ quan thực hiện	Nội dung đánh giá
Đề xuất chính sách	Cơ quan đề xuất chính sách	Đánh giá sự cần thiết của thủ tục hành chính
Soạn thảo văn bản có thực hiện quy trình chính sách	Cơ quan chủ trì soạn thảo	Đánh giá tính hợp lý; tính hợp hiến, hợp pháp; chi phí tuân thủ thủ tục hành chính
Soạn thảo văn bản không thực hiện quy trình chính sách	Cơ quan chủ trì soạn thảo	Đánh giá đầy đủ cả 04 tiêu chí về sự cần thiết, tính hợp lý; tính hợp hiến, hợp pháp; chi phí tuân thủ thủ tục hành chính

1.3. Đánh giá khả năng thực hiện trên môi trường điện tử

Khi thực hiện đánh giá tác động thủ tục hành chính theo 04 tiêu chí tại mục 1.1, khoản 4 Điều 12 Nghị định 385/2026/NĐ-CP bao gồm: Đánh giá mức độ ứng dụng công nghệ thông tin; Đánh giá khả năng thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử.

Ngoài ra, đối với các thủ tục hành chính phải thực hiện đánh giá tác động về bảo đảm cạnh tranh và quản lý rủi ro, việc đánh giá tác động còn phải xem xét nội dung về quản lý rủi ro và bảo đảm cạnh tranh.

2. Trường hợp nào phải đánh giá tác động về bảo đảm cạnh tranh và quản lý rủi ro?

Các trường hợp thủ tục hành chính phải thực hiện đánh giá tác động về bảo đảm cạnh tranh và quản lý rủi ro được quy định cụ thể tại Điều 13 Nghị định 385/2026/NĐ-CP.

2.1. Trường hợp phải đánh giá tác động về bảo đảm cạnh tranh

Căn cứ khoản 1 Điều 13 Nghị định 385/2026/NĐ-CP, thủ tục hành chính phải thực hiện đánh giá tác động về bảo đảm cạnh tranh trong các trường hợp sau:

• Có khả năng tạo ra rào cản gia nhập thị trường;
• Hạn chế số lượng chủ thể tham gia thị trường;
• Tạo lợi thế cạnh tranh không bình đẳng giữa các cá nhân, tổ chức;
• Hạn chế đổi mới sáng tạo, phát triển công nghệ hoặc mô hình kinh doanh mới.

Trong đó, tại khoản 7 Điều 3 Nghị định 385/2026/NĐ-CP quy định: 

“Đánh giá tác động thủ tục hành chính bảo đảm nguyên tắc cạnh tranh” là việc xem xét, đánh giá các quy định về thủ tục hành chính nhằm bảo đảm các quy định không tạo ra rào cản gia nhập thị trường, không phân biệt đối xử giữa các chủ thể kinh tế và không làm hạn chế quyền tự do kinh doanh; xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh bình đẳng, minh bạch và hiệu quả.”

2.2. Trường hợp phải đánh giá tác động về quản lý rủi ro

Thủ tục hành chính phải thực hiện đánh giá tác động về quản lý rủi ro khi thuộc một trong các trường hợp được nêu tại khoản 2 Điều 13 Nghị định 385/2026/NĐ-CP bao gồm:

• Có khả năng gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng, môi trường, đạo đức xã hội;
• Có khả năng ảnh hưởng tiêu cực đến quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội;
• Có nguy cơ gây thiệt hại, ảnh hưởng lớn đến lợi ích công cộng.

Trong đó, khoản 8 Điều 3 Nghị định 385/2026/NĐ-CP quy định rằng: 

“Đánh giá tác động thủ tục hành chính theo quản lý rủi ro” là việc xem xét, đánh giá các quy định về thủ tục hành chính để nhận diện và đánh giá bản chất, nguyên nhân, xác suất xảy ra, mức độ tác động, hậu quả và khả năng kiểm soát của rủi ro đối với lợi ích công, mục tiêu quản lý nhà nước, từ đó lựa chọn biện pháp quản lý phù hợp.”

3. Đánh giá tác động thủ tục hành chính nội bộ được thực hiện thế nào?

Theo khoản 6 Điều 12 Nghị định 385/2026/NĐ-CP, đối với thủ tục hành chính nội bộ, việc đánh giá tác động được thực hiện theo các tiêu chí gồm:

• Sự cần thiết của thủ tục hành chính;
• Tính hợp lý của thủ tục hành chính;
• Tính hợp hiến, hợp pháp của thủ tục hành chính.
• Trong đó, Bộ trưởng Bộ Tư pháp có trách nhiệm hướng dẫn việc đánh giá tác động thủ tục hành chính.

4. Điều kiện để một thủ tục hành chính được quy định sau khi đánh giá tác động là gì?

Thủ tục hành chính chỉ được quy định sau khi đã đánh giá tác động và không thể thay thế bằng một trong các biện pháp sau đây:

• Cơ chế hậu kiểm, quản lý trên cơ sở rủi ro, tự công bố hoặc biện pháp quản lý hành chính khác có hiệu quả tương đương và chi phí tuân thủ thấp hơn;
• Cá nhân, tổ chức tự thực hiện và tự chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật;
• Xã hội hóa cho các tổ chức xã hội - nghề nghiệp hoặc tổ chức có đủ điều kiện thực hiện theo quy định của pháp luật;
• Khai thác, sử dụng dữ liệu.

(Căn cứ khoản 5 Điều 12 Nghị định 385/2026/NĐ-CP)

Đồng thời, tại khoản 2 Điều 6 Nghị định này, cơ quan lập đề xuất chính sách, cơ quan chủ trì soạn thảo có trách nhiệm đánh giá tác động thủ tục hành chính nếu giải pháp thực hiện chính sách, dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật có quy định thủ tục hành chính.

5. Quy định về đánh giá tác động thủ tục hành chính có hiệu lực từ khi nào?

Căn cứ khoản 1 Điều 39 Nghị định 385/2026/NĐ-CP, Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 10/10/2026.

Đối với việc chuyển tiếp, khoản 6 Điều 39 Nghị định 385/2026/NĐ-CP quy định:

“Đối với các đề xuất chính sách, dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật đang thực hiện trước ngày Nghị định có hiệu lực thì việc đánh giá tác động thủ tục hành chính thực hiện theo quy định của pháp luật hiện hành tại thời điểm đề xuất chính sách, soạn thảo dự án, dự thảo.”

Theo đó, các đề xuất chính sách, dự án, dự thảo văn bản quy phạm pháp luật đang được thực hiện trước ngày 10/10/2026 áp dụng quy định về đánh giá tác động thủ tục hành chính tại thời điểm đề xuất chính sách hoặc soạn thảo dự án, dự thảo.

Trên đây là thông tin về “Đánh giá tác động thủ tục hành chính theo Nghị định 385/2026/NĐ-CP được thực hiện thế nào?”. Bạn đọc có thể theo dõi, tra cứu toàn văn Nghị định 385/2026/NĐ-CP và các quy định liên quan tại LuatVietnam.vn để cập nhật thông tin pháp luật về kiểm soát thủ tục hành chính.