Thành lập công đoàn cơ sở cần đáp ứng điều kiện và thủ tục gì?

Điều kiện thành lập công đoàn cơ sở

Theo Hướng dẫn số 06/HD-TLĐ ngày 11/8/2026, việc thành lập công đoàn cơ sở được thực hiện tại các đơn vị sử dụng lao động thuộc phạm vi quy định.

Căn cứ Điều 9 Hướng dẫn thi hành Điều lệ công đoàn Việt Nam, điều kiện thành lập công đoàn cơ sở gồm các tiêu chí sau đây:

(1) Doanh nghiệp được thành lập công đoàn cơ sở

Theo điểm a, b, c, d, đ, e, g và h khoản 9.1 Điều 9 Hướng dẫn số 06/HD-TLĐ - hướng dẫn thi hành Điều lệ công đoàn Việt Nam, các doanh nghiệp được thành lập công đoàn cơ sở gồm:

• Đơn vị sự nghiệp công lập có đủ số lượng đoàn viên công đoàn thuộc đối tượng tập hợp vào Công đoàn Việt Nam; đơn vị sự nghiệp ngoài công lập.

• Doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế, hộ gia đình, cá nhân có thuê mướn, tuyển dụng, sử dụng người lao động và trả lương, tiền công.

• Hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã có sử dụng lao động.

• Cơ quan Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Liên đoàn lao động cấp tỉnh, công đoàn ngành Trung ương, công đoàn tập đoàn kinh tế, công đoàn tổng công ty trực thuộc và các đơn vị sự nghiệp, doanh nghiệp thuộc Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.

• Tổ chức, đơn vị khác có sử dụng lao động.

• Văn phòng, cơ quan đại diện của các tổ chức nước ngoài, tổ chức phi chính phủ hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam có sử dụng lao động là người Việt Nam.

• Văn phòng, cơ quan đại diện của Việt Nam tại nước ngoài.

Nếu doanh nghiệp, tổ chức không đủ điều kiện thành lập công đoàn cơ sở hoặc người lao động có nguyện vọng liên kết thì có thể thành lập công đoàn cơ sở ghép trong nhiều đơn vị sử dụng lao động có cùng ngành, nghề hoặc theo địa bàn đơn vị hành chính.

Ngoài ra, với những người làm việc không có quan hệ lao động, người lao động đặc thù khác, cùng ngành nghề, theo địa bàn; tập trung ở những ngành nghề, địa bàn có đông lao động, việc làm ổn định và có xu hướng phát triển bền vững tại địa phương thì có thể thành lập nghiệp đoàn công đoàn cơ sở.

Tổ chức này bao gồm các doanh nghiệp sau:

• Lao động hành nghề vận tải, dịch vụ vận tải; làm việc hợp pháp thông qua nền tảng số, logistics và các dịch vụ hợp pháp khác qua nền tảng số.
• Lao động hành nghề thương mại, dịch vụ văn hóa, thể thao, du lịch, y tế, y dược, giáo dục.
• Lao động hành nghề khai thác, chế biến, nuôi trồng thủy sản, hải sản và dịch vụ nông - lâm - ngư nghiệp.
• Lao động hành nghề cơ khí, xây dựng, điện tử, tin học.
• Thợ thủ công, tiểu thủ công nghiệp, mỹ nghệ, chế tác mỹ phẩm, hàng tiêu dùng, sản xuất trong các làng nghề truyền thống.
• Lao động hành nghề tự do hợp pháp khác.

(2) Đảm bảo có từ đủ 05 người trở lên

Theo khoản 10.1 Điều 10 Hướng dẫn số 06/HD-TLĐ, khi có từ 05 người trở lên tự nguyện liên kết thành lập công đoàn cơ sở, ban vận động chuẩn bị và tổ chức đại hội thành lập công đoàn cơ sở, nghiệp đoàn cơ sở theo hướng dẫn của công đoàn cấp trên.

Năm người này gồm đoàn viên công đoàn và người lao động có đơn gia nhập công đoàn.

Trong đó, Ban vận động phải có ít nhất ba người, gồm trưởng ban và các thành viên để thực hiện các nhiệm vụ tuyên truyền, vận động người lao động gia nhập công đoàn và tổ chức đại hội thành lập công đoàn cơ sở, nghiệp đoàn cơ sở.

Tại nơi chưa có công đoàn cơ sở, đoàn viên công đoàn hoặc người lao động được quyền lập ban vận động thành lập công đoàn cơ sở, nghiệp đoàn cơ sở (gọi tắt là ban vận động).

Thủ tục thành lập công đoàn cơ sở

Theo Điều 10 Hướng dẫn số 06/HD-TLĐ, trình tự thành lập công đoàn cơ sở gồm các bước sau đây:

Bước 1: Thành lập ban vận động

Tại nơi chưa có công đoàn cơ sở, đoàn viên công đoàn hoặc người lao động được quyền lập ban vận động thành lập công đoàn cơ sở. Ban vận động có ít nhất 03 người: Trưởng ban và các thành viên.

Nhiệm vụ của Ban Vận động là thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền, vận động người lao động gia nhập công đoàn và tổ chức đại hội thành lập công đoàn cơ sở.

Và chỉ khi có từ 05 người trở lên tự nguyện liên kết thành lập công đoàn cơ sở, Ban vận động chuẩn bị và tổ chức đại hội theo hướng dẫn của công đoàn cấp trên.

Bước 2: Tổ chức đại hội thành lập công đoàn cơ sở

Theo điểm a khoản 10.2 Điều 10 Hướng dẫn số 06/HD-TLĐ, thành phần dự đại hội thành lập công đoàn cơ sở gồm:

• Ban vận động thành lập công đoàn cơ sở.

• Đoàn viên công đoàn, người lao động có đơn gia nhập công đoàn.

• Đại diện công đoàn cấp trên, đại diện cấp ủy địa phương, đơn vị (nếu có) nơi thành lập công đoàn cơ sở.

Căn cứ tình hình và điều kiện thực tế, Ban vận động có thể mời người sử dụng lao động và người lao động chưa có đơn gia nhập công đoàn dự chứng kiến đại hội, sau khi có ý kiến của công đoàn cấp trên trực tiếp.

Trong đó, việc điều hành đại hội sẽ do Ban vận động thực hiện và nội dung, trình tự đại hội gồm:

• Chào cờ: Hát Quốc ca và Bài hát truyền thống của Công đoàn Việt Nam.
• Tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu.
• Báo cáo quá trình vận động người lao động gia nhập công đoàn và công tác chuẩn bị đại hội.
• Công bố danh sách người lao động có đơn gia nhập công đoàn.
• Tuyên bố thành lập công đoàn cơ sở.
• Đại diện cấp ủy (nếu có), công đoàn cấp trên phát biểu.
• Người sử dụng lao động phát biểu (nếu có).
• Bầu Ban chấp hành công đoàn cơ sở.
• Bầu Chủ tịch công đoàn cơ sở.
• Thông qua kế hoạch hoạt động của công đoàn cơ sở.

Lưu ý: Việc bầu Ban chấp hành công đoàn cơ sở và Chủ tịch công đoàn cơ sở được thực hiện bằng hình thức bỏ phiếu kín.

Kết thúc đại hội, ban vận động bàn giao toàn bộ hồ sơ đại hội cho ban chấp hành hoặc Chủ tịch mới được bầu, bao gồm cả danh sách Ban vận động. Ban vận động chấm dứt nhiệm vụ sau khi tổ chức thành công đại hội.

Bước 3: Họp ban chấp hành và lập hồ sơ đề nghị công nhận

Trong vòng 10 ngày làm việc kể từ khi kết thúc đại hội thành lập, Ban Chấp hành công đoàn tổ chức họp để bầu Ban Thường vụ, Phó Chủ tịch, Ủy ban kiểm tra và Chủ nhiệm Ủy ban kiểm tra công đoàn (nếu đủ điều kiện), đồng thời lập hồ sơ đề nghị công đoàn cấp trên xem xét, công nhận.

Cũng tại Điều 10 Điều lệ Công đoàn, hồ sơ đề nghị công nhận gồm:

• Văn bản đề nghị công nhận đoàn viên, công đoàn cơ sở; kết quả bầu cử Ban Chấp hành, Ban Thường vụ và Ủy ban kiểm tra (nếu đủ điều kiện), các chức danh trong Ban Chấp hành, Ủy ban kiểm tra công đoàn.

• Danh sách đoàn viên, người lao động có đơn xin gia nhập Công đoàn Việt Nam.

• Danh sách trích ngang lý lịch ủy viên Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, Ủy ban kiểm tra (nếu đủ điều kiện), các chức danh trong Ban Chấp hành, Ủy ban kiểm tra công đoàn.

• Biên bản đại hội thành lập công đoàn cơ sở.

• Biên bản kiểm phiếu bầu cử tại đại hội thành lập công đoàn cơ sở và biên bản bầu cử tại hội nghị ban chấp hành (nếu có).

Trên đây là thông tin về “Thành lập công đoàn cơ sở cần đáp ứng điều kiện và thủ tục gì?”.