Điểm tin VBPL tuần từ 08/5 - 14/5/2026

1. Luật Hành chính

1.1. Đã có toàn văn Luật Công chứng sửa đổi 2026

Luật Công chứng sửa đổi 2026 số 04/2026/QH16 được Quốc hội thông qua nhằm cải thiện và cập nhật các quy định liên quan đến hoạt động công chứng tại Việt Nam.

Luật này có hiệu lực từ ngày 01/01/2027, mang đến nhiều thay đổi quan trọng trong việc quản lý hoạt động công chứng. Cụ thể như:

- Thay đổi thẩm quyền bổ nhiệm, quản lý công chứng viên từ Bộ trưởng Bộ tư pháp sang Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh;

- Chính phủ sẽ quy định lộ trình thực hiện thẩm quyền công chứng giao dịch về bất động sản trong phạm vi toàn quốc sau khi cơ sở dữ liệu công chứng được vận hành và các cơ sở dữ liệu có liên quan được cơ quan chủ quản cơ sở dữ liệu công bố…

1.2. Thí điểm luật sư công tại 8 Bộ và 10 tỉnh, thành phố từ 01/10/2026

Theo Nghị quyết 24/2026/QH16 về việc thực hiện thí điểm chế định luật sư công: Luật sư công là cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan lực lượng vũ trang hoặc cán bộ doanh nghiệp Nhà nước được cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư để thực hiện các hoạt động pháp lý nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước. Đối tượng này không bao gồm người làm trợ giúp pháp lý.

Việc thí điểm sẽ được triển khai tại 8 Bộ gồm: Công an, Quốc phòng, Xây dựng, Tài chính, Tư pháp, Công Thương, Ngoại giao, Nông nghiệp và Môi trường; cùng 10 địa phương: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai, Bắc Ninh.

Về phạm vi hoạt động, luật sư công sẽ tham gia tố tụng để bảo vệ cơ quan Nhà nước; tư vấn pháp luật, đại diện xử lý tranh chấp trong và ngoài nước; tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo phức tạp; tư vấn các vấn đề pháp lý của dự án kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, luật sư công không thực hiện trợ giúp pháp lý và không trùng với chức năng pháp chế của bộ, ngành.

Luật sư công được hưởng đầy đủ quyền của cán bộ, công chức và quyền của luật sư, được đào tạo, tham gia tố tụng, yêu cầu cung cấp tài liệu, bảo lưu ý kiến pháp lý và từ chối chỉ đạo trái luật. Đồng thời, phải tuân thủ pháp luật, giữ bí mật thông tin, không cung cấp dịch vụ pháp lý ngoài khu vực công và chịu trách nhiệm báo cáo công việc theo quy định.

Nghị quyết này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026 và được thực hiện đến hết ngày 30/9/2028.

1.3. Đã có toàn văn Luật Thủ đô 2026

Quốc hội đã thông qua Luật Thủ đô 2026, số 02/2026/QH16 quy định về vị trí, vai trò của Thủ đô; cơ chế, chính sách, thẩm quyền và trách nhiệm trong xây dựng, phát triển, bảo vệ Thủ đô. Luật có hiệu lực từ 01/7/2026.

Luật Thủ đô 2026 quy định vị trí, vai trò của Thủ đô; cơ chế, chính sách, thẩm quyền, trách nhiệm xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô.

Theo đó, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Uỷ ban nhân dân Thành phố được ban hành văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh trình tự, thủ tục, thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính đang được quy định trong văn bản của cơ quan nhà nước ở trung ương.

Thành phố được quyết định thí điểm cơ chế, chính sách mới, khác với Luật, Nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật quy định để áp dụng tại thành phố Hà Nội.

Tuy nhiên, Luật cũng giới hạn rõ không thực hiện thí điểm đối với lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại quốc gia, tôn giáo và các lĩnh vực khác liên quan trực tiếp đến chủ quyền quốc gia theo quy định của pháp luật.

2. Luật Tài chính - Ngân hàng

2.1. Hướng dẫn giám định tư pháp trong lĩnh vực tài chính

Ngày 29/04/2026, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 46/2026/TT-BTC hướng dẫn một số nội dung về giám định tư pháp trong lĩnh vực tài chính, có hiệu lực từ ngày 01/5/2026.

Thông tư này áp dụng cho các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động giám định tư pháp trong lĩnh vực tài chính.

Danh mục lĩnh vực chuyên môn, chuyên ngành giám định trong lĩnh vực tài chính bao gồm kế toán, kiểm toán, giá, thẩm định giá, chứng khoán, thuế, hải quan, tài sản công, tài chính doanh nghiệp, quản lý doanh nghiệp, hộ kinh doanh, hợp tác xã, đầu tư, đấu thầu, đầu tư công, quy hoạch, kinh doanh bảo hiểm, dự trữ quốc gia, thống kê, thực hiện chế độ, chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, tổ chức thu, chi chế độ bảo hiểm thất nghiệp và các lĩnh vực tài chính khác theo quy định của pháp luật thuộc chức năng, nhiệm vụ của Bộ Tài chính.

2.2. Ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải ban hành quy định nội bộ về môi giới tiền tệ

Ngày 06/5/2026, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Thông tư 07/2026/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 17/2016/TT-NHNN về hoạt động môi giới tiền tệ của ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài. Thông tư này có hiệu lực từ ngày 20/6/2026.

Thông tư này áp dụng cho các ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoạt động tại Việt Nam, quy định về việc ban hành và quản lý quy định nội bộ liên quan đến hoạt động môi giới tiền tệ.

Ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài phải ban hành quy định nội bộ về hoạt động môi giới tiền tệ. Quy định này phải phù hợp với Thông tư 07/2026/TT-NHNN và các quy định pháp luật liên quan, bao gồm tối thiểu các nội dung như quy trình, thủ tục thực hiện môi giới tiền tệ; phạm vi trách nhiệm và quyền hạn của những người liên quan; và quản lý rủi ro đối với hoạt động môi giới tiền tệ.

3. Luật Lao động

3.1. Quy trình mới về thu BHXH, cấp sổ BHXH và thẻ BHYT

Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam vừa ban hành Quyết định 366/QĐ-BHXH về quy trình thu BHXH, Bảo hiểm y tế (BHYT), bảo hiểm thất nghiệp (BHTN); cấp sổ BHXH, thẻ BHYT.

Điểm đáng chú ý là quy trình mới tiếp tục đẩy mạnh giao dịch điện tử. Người tham gia có thể sử dụng sổ BHXH điện tử để giải quyết chế độ BHXH, BHTN; dùng thẻ BHYT điện tử trên ứng dụng VNeID mức độ 2, VssID hoặc email khi khám chữa bệnh.

Hệ thống phần mềm sẽ tự động xác thực thông tin người tham gia với cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm, dân cư và cư trú. Nếu hồ sơ đầy đủ, hệ thống tự động cập nhật dữ liệu, cấp sổ BHXH, thẻ BHYT điện tử và xác nhận quá trình đóng bảo hiểm.

Theo quy trình mới, thời gian hướng dẫn bổ sung hoặc trả lại hồ sơ nếu chưa đầy đủ không quá 3 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận.

BHXH Việt Nam cũng tăng cường quản lý tình trạng chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm. Hệ thống phần mềm sẽ tự động xác định trạng thái vi phạm, gửi thông báo đôn đốc đến đơn vị sử dụng lao động. Người lao động có thể theo dõi tình trạng đóng BHXH, BHYT, BHTN của doanh nghiệp qua ứng dụng VssID.

Trường hợp doanh nghiệp chậm hoặc trốn đóng BHYT khiến người lao động chưa được cấp thẻ, đơn vị phải hoàn trả toàn bộ chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi BHYT mà người lao động đã tự chi trả.

4. Luật Đất đai

4.1. Dự án tồn đọng, kéo dài được cấp Sổ đỏ sai quy định có thể được điều chỉnh thay vì thu hồi

Nghị định 147/2026/NĐ-CP ban hành và hiệu lực ngày 07/5/2026 quy định việc xử lý các dự án đã được cấp giấy chứng nhận không đúng quy định theo Điều 11 Nghị quyết 29/2026/QH16. 

Một trong những nội dung đáng chú ý là cơ quan có thẩm quyền được xem xét điều chỉnh mục đích sử dụng đất hoặc thời hạn sử dụng đất thay vì thực hiện thu hồi giấy chứng nhận đã cấp.

Cụ thể, theo Điều 3 Nghị định 147/2026/NĐ-CP, Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan rà soát sự phù hợp của dự án với quy hoạch đô thị và nông thôn theo quy định của pháp luật.

Sau khi rà soát, Sở Xây dựng tổng hợp kết quả đánh giá điều kiện và lập hồ sơ trình Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét quyết định cho phép điều chỉnh mục đích sử dụng đất hoặc điều chỉnh cả mục đích và thời hạn sử dụng đất trong giấy chứng nhận đã cấp không đúng quy định.