Khi khách trả hàng, trách nhiệm lập hóa đơn được xác định theo từng trường hợp và thỏa thuận giữa hai bên. Vậy khách trả lại toàn bộ hoặc một phần hàng hóa thì bên bán hay bên mua lập hóa đơn? Bài viết dưới đây làm rõ cách xử lý theo Thông tư 91/2026/TT-BTC.
- 1. Khách trả lại toàn bộ hoặc một phần hàng hóa thì bên bán hay bên mua lập hóa đơn?
- 2. Nếu hàng trả lại là tài sản đã đăng ký tên người mua thì xử lý ra sao?
- 3. Bên bán và bên mua phải chuẩn bị giấy tờ gì cho việc trả hàng?
- 4. Bên bán lập hóa đơn điều chỉnh thì ghi số tiền và kê khai thế nào?
- 4.1. Giá trị giảm do trả hàng được ghi số âm
- 4.2. Mỗi bên xác định kỳ kê khai theo thời điểm nào?
1. Khách trả lại toàn bộ hoặc một phần hàng hóa thì bên bán hay bên mua lập hóa đơn?
Theo điểm c.1 khoản 5 Điều 10 Thông tư 91/2026/TT-BTC, bên bán lập hóa đơn điều chỉnh khi khách trả lại toàn bộ hoặc một phần hàng hóa. Nếu hai bên thỏa thuận để bên mua lập hóa đơn khi trả hàng thì bên mua lập hóa đơn điện tử giao cho bên bán.
Cụ thể, quy định này nêu:
“Trường hợp trả lại hàng hóa: Trường hợp người mua trả lại toàn bộ hoặc một phần hàng hóa (bao gồm cả trường hợp đổi hàng làm thay đổi giá trị của hàng hóa đã mua) thì người bán lập hóa đơn điều chỉnh, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận về việc người mua lập hóa đơn khi trả lại hàng hóa thì người mua lập hóa đơn điện tử giao cho người bán; người bán, người mua thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định khi bán hàng hóa;”
Trách nhiệm lập hóa đơn được xác định theo hai trường hợp:
- Không có thỏa thuận để bên mua lập hóa đơn: Bên bán lập hóa đơn điều chỉnh cho việc trả hàng.
- Có thỏa thuận để bên mua lập hóa đơn: Bên mua lập hóa đơn điện tử và giao cho bên bán.
Cách xử lý này áp dụng cho cả trả lại toàn bộ và trả lại một phần hàng đã mua. Việc khách trả nhiều hay ít hàng không tự làm thay đổi bên có trách nhiệm lập hóa đơn.
Ngoài việc trả hàng, trường hợp đổi hàng làm thay đổi giá trị hàng hóa đã mua cũng được xử lý theo quy định trên. Tuy nhiên, hàng hóa là tài sản đã đăng ký quyền sử dụng, quyền sở hữu theo tên người mua có quy định riêng tại mục 2 dưới đây.

2. Nếu hàng trả lại là tài sản đã đăng ký tên người mua thì xử lý ra sao?
Đối với tài sản phải đăng ký quyền sử dụng, quyền sở hữu, điểm c.2 khoản 5 Điều 10 Thông tư 91/2026/TT-BTC xác định bên mua lập hóa đơn trả lại hàng cho bên bán khi đáp ứng đầy đủ các nội dung sau:
- Hàng hóa là tài sản thuộc diện phải đăng ký quyền sử dụng, quyền sở hữu theo quy định của pháp luật;
- Tài sản đã được đăng ký theo tên người mua;
- Việc trả lại hàng hóa bảo đảm phù hợp với pháp luật liên quan;
- Người mua là đối tượng sử dụng hóa đơn điện tử.
Trong trường hợp này, việc xác định bên lập hóa đơn gắn với cả tình trạng đăng ký tài sản và đối tượng sử dụng hóa đơn điện tử.
Cụ thể, tài sản phải thuộc diện đăng ký quyền sử dụng hoặc quyền sở hữu và đã được đăng ký theo tên người mua. Đồng thời, người mua phải là đối tượng sử dụng hóa đơn điện tử thì thực hiện lập hóa đơn trả lại hàng cho người bán theo quy định này.
Do đó, khi hàng trả lại là tài sản phải đăng ký, không chỉ căn cứ vào việc hai bên đã thỏa thuận ai lập hóa đơn. Trách nhiệm lập hóa đơn còn được xác định theo các điều kiện riêng đối với tài sản đã đăng ký tên người mua nêu trên.
3. Bên bán và bên mua phải chuẩn bị giấy tờ gì cho việc trả hàng?
Về hồ sơ, Thông tư 91/2026/TT-BTC yêu cầu cả bên bán và bên mua phải có đầy đủ hồ sơ, chứng từ liên quan đến việc trả lại hàng hóa, dịch vụ. Các bên phải xuất trình khi cơ quan thuế hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.
Đối với việc trả hàng, trách nhiệm này áp dụng trong cả hai nhóm:
- Trả lại toàn bộ hoặc một phần hàng hóa, bao gồm trường hợp hai bên thỏa thuận để bên mua lập hóa đơn;
- Trả lại tài sản thuộc diện phải đăng ký quyền sử dụng, quyền sở hữu và đã đăng ký theo tên người mua.
Như vậy, bên nào lập hóa đơn thì thực hiện trách nhiệm lập hóa đơn tương ứng, nhưng cả hai bên đều có trách nhiệm về hồ sơ, chứng từ trả hàng. Trách nhiệm này không chỉ thuộc về bên xuất hóa đơn.
Quy định về hồ sơ tại đây không liệt kê cụ thể từng loại giấy tờ hoặc ban hành một mẫu hồ sơ chung cho mọi trường hợp trả hàng. Yêu cầu được đặt ra là có đầy đủ hồ sơ, chứng từ liên quan và xuất trình khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.
Riêng trường hợp áp dụng cách để bên mua lập hóa đơn khi trả hàng thông thường, hai bên phải có thỏa thuận về việc này. Nội dung thỏa thuận xác định bên mua thực hiện lập hóa đơn điện tử giao cho bên bán.
4. Bên bán lập hóa đơn điều chỉnh thì ghi số tiền và kê khai thế nào?
4.1. Giá trị giảm do trả hàng được ghi số âm
Về cách ghi giá trị, điểm c khoản 6 Điều 10 yêu cầu hóa đơn điều chỉnh phản ánh đúng thực tế:
- Điều chỉnh tăng thì ghi số dương;
- Điều chỉnh giảm thì ghi số âm.
Theo đó, khi bên bán lập hóa đơn điều chỉnh và việc trả hàng làm giảm giá trị cần điều chỉnh, phần giá trị giảm được ghi số âm.
Số liệu trên hóa đơn phải phù hợp với thực tế điều chỉnh của việc trả lại toàn bộ hoặc một phần hàng hóa. Quy định không ấn định một tỷ lệ điều chỉnh chung cho mọi lần trả hàng.
Yêu cầu ghi số âm, số dương nêu trên áp dụng đối với nội dung về giá trị trên hóa đơn điều chỉnh. Đối với trường hợp bên mua lập hóa đơn điện tử trả hàng cho bên bán, trách nhiệm lập hóa đơn được xác định theo thỏa thuận hoặc theo quy định riêng về tài sản đã đăng ký tên người mua.
4.2. Mỗi bên xác định kỳ kê khai theo thời điểm nào?
Đối với hóa đơn điều chỉnh do trả hàng, điểm d quy định:
“Hóa đơn điều chỉnh đối với trường hợp quy định tại khoản 5 Điều này thì người bán kê khai vào kỳ phát sinh hóa đơn điều chỉnh, người mua kê khai vào kỳ nhận được hóa đơn điều chỉnh.”
Việc bên bán lập hóa đơn điều chỉnh khi nhận lại hàng thuộc phạm vi áp dụng của quy định này. Kỳ kê khai được xác định riêng cho từng bên:
- Bên bán: Kê khai vào kỳ phát sinh hóa đơn điều chỉnh.
- Bên mua: Kê khai vào kỳ nhận được hóa đơn điều chỉnh.
Hai mốc thời gian được sử dụng là thời điểm phát sinh hóa đơn điều chỉnh đối với bên bán và thời điểm nhận hóa đơn điều chỉnh đối với bên mua.
Còn trong trường hợp hai bên thỏa thuận để bên mua lập hóa đơn khi trả hàng, quy định về trả hàng yêu cầu bên bán và bên mua thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định khi bán hàng hóa.
Trên đây là thông tin về Khách trả lại toàn bộ hoặc một phần hàng hóa thì bên bán hay bên mua lập hóa đơn? Bạn đọc có thể tham khảo thêm toàn văn Thông tư 91/2026/TT-BTC, hiệu lực, lược đồ và các tính năng tra cứu khác trên LuatVietnam.vn.
RSS