Đã xuất hóa đơn thu tiền trước nhưng khách hủy hoặc chấm dứt giao dịch thì xử lý thế nào? Bài viết dưới đây làm rõ trách nhiệm điều chỉnh hóa đơn, cách ghi phần giá trị giảm và thời điểm kê khai của bên bán, bên mua theo Thông tư 91/2026/TT-BTC.
- 1. Đã xuất hóa đơn thu tiền trước nhưng khách hủy hoặc chấm dứt giao dịch thì xử lý thế nào?
- 2. Hủy một phần dịch vụ thì phần giá trị giảm được ghi thế nào?
- 2.1. Điều chỉnh theo phần dịch vụ bị hủy
- 2.2. Giá trị điều chỉnh khi giao dịch bị hủy hoặc chấm dứt
- 3. Hóa đơn thu tiền được cấp theo từng lần phát sinh thì đề nghị điều chỉnh ở đâu?
- 4. Bên bán và bên mua kê khai hóa đơn điều chỉnh do hủy giao dịch vào kỳ nào?
1. Đã xuất hóa đơn thu tiền trước nhưng khách hủy hoặc chấm dứt giao dịch thì xử lý thế nào?
Theo điểm c.4 khoản 5 Điều 10 Thông tư 91/2026/TT-BTC, bên bán thực hiện điều chỉnh hóa đơn điện tử đã lập khi đã lập hóa đơn thu tiền thuộc phạm vi quy định, sau đó phát sinh việc hủy hoặc chấm dứt giao dịch và hủy một phần việc cung cấp dịch vụ.
Nội dung này được quy định cụ thể như sau:
“Trường hợp người bán đã lập hóa đơn khi thu tiền trước khi cung cấp dịch vụ hoặc lập hóa đơn thu tiền đối với hoạt động kinh doanh bất động sản, xây dựng cơ sở hạ tầng, xây dựng nhà để bán, nhà chuyển nhượng sau đó phát sinh việc huỷ hoặc chấm dứt giao dịch và huỷ một phần việc cung cấp dịch vụ thì người bán thực hiện điều chỉnh hóa đơn điện tử đã lập theo quy định tại điểm c.1 khoản 5 Điều này.”
Các hóa đơn thu tiền được đề cập gồm hai nhóm:
- Hóa đơn lập khi thu tiền trước khi cung cấp dịch vụ.
- Hóa đơn thu tiền đối với hoạt động kinh doanh bất động sản, xây dựng cơ sở hạ tầng, xây dựng nhà để bán, nhà chuyển nhượng.
Đối với nhóm thứ nhất, bên bán đã thu tiền và lập hóa đơn trước khi cung cấp dịch vụ. Sau đó, việc hủy hoặc chấm dứt giao dịch, hủy một phần việc cung cấp dịch vụ làm phát sinh yêu cầu xử lý hóa đơn đã lập.
Đối với nhóm thứ hai, quy định áp dụng cho hóa đơn thu tiền trong các hoạt động bất động sản, xây dựng được liệt kê. Phạm vi này không được quy định chung cho mọi khoản tiền nhận trước trong mọi hoạt động mua bán.
Về nội dung dẫn chiếu trong phần trích dẫn, bên bán lập hóa đơn điều chỉnh khi bên mua trả lại toàn bộ hoặc một phần hàng hóa, bao gồm đổi hàng làm thay đổi giá trị hàng đã mua. Nếu hai bên thỏa thuận để bên mua lập hóa đơn khi trả hàng thì bên mua lập hóa đơn điện tử giao cho bên bán; hai bên thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định khi bán hàng hóa. (Theo điểm c.1 khoản 5 Điều 10 Thông tư 91)
Riêng trường hợp thu tiền trước rồi phát sinh việc hủy, chấm dứt giao dịch đang được đề cập trong bài viết, quy định trực tiếp giao bên bán thực hiện điều chỉnh hóa đơn điện tử đã lập.

2. Hủy một phần dịch vụ thì phần giá trị giảm được ghi thế nào?
2.1. Điều chỉnh theo phần dịch vụ bị hủy
Quy định về xử lý hóa đơn thu tiền trước tại khoản 5 Điều 10 bao gồm cả tình huống hủy một phần việc cung cấp dịch vụ. Vì vậy, việc điều chỉnh hóa đơn không chỉ đặt ra khi toàn bộ giao dịch bị hủy hoặc chấm dứt.
Khi một phần dịch vụ bị hủy, bên bán thực hiện điều chỉnh hóa đơn đã lập. Phần giá trị ghi trên hóa đơn điều chỉnh phải phù hợp với thực tế điều chỉnh của giao dịch.
Đối với cách thể hiện số tiền, điểm c khoản 6 Điều 10 Thông tư 91/2026/TT-BTC yêu cầu:
“Đối với nội dung về giá trị trên hóa đơn điều chỉnh thì bắt buộc điều chỉnh tăng (ghi số dương), điều chỉnh giảm (ghi số âm) đúng với thực tế điều chỉnh;”
Theo đó, phần giá trị giảm do hủy một phần dịch vụ được ghi số âm trên hóa đơn điều chỉnh. Nếu phát sinh nội dung điều chỉnh tăng thì ghi số dương, đúng với thực tế điều chỉnh.
2.2. Giá trị điều chỉnh khi giao dịch bị hủy hoặc chấm dứt
Yêu cầu phản ánh đúng thực tế cũng áp dụng khi giao dịch bị hủy hoặc chấm dứt. Số tiền trên hóa đơn điều chỉnh được xác định theo giá trị thực tế cần điều chỉnh của giao dịch đó.
Quy định không ấn định một số tiền hoặc tỷ lệ giảm chung cho mọi trường hợp. Việc ghi giá trị giảm phải gắn với nội dung điều chỉnh thực tế, kể cả khi hủy toàn bộ giao dịch hoặc chỉ hủy một phần việc cung cấp dịch vụ.
Như vậy, bên bán thực hiện hai nội dung tương ứng: lập hóa đơn điều chỉnh cho hóa đơn thu tiền đã lập và ghi phần giá trị tăng, giảm bằng số dương, số âm theo đúng thực tế.
3. Hóa đơn thu tiền được cấp theo từng lần phát sinh thì đề nghị điều chỉnh ở đâu?
Đối với hóa đơn điện tử đã được cấp theo từng lần phát sinh, khoản 7 Điều 10 Thông tư này quy định thủ tục đề nghị cấp hóa đơn điều chỉnh hoặc thay thế.
Trong tình huống phải điều chỉnh do hủy, chấm dứt giao dịch, tổ chức kinh tế, tổ chức khác, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh gửi đơn đề nghị cấp hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế theo Mẫu số 06/ĐN-PSĐT tại Phụ lục III đến cơ quan thuế để được cấp hóa đơn điều chỉnh.
Thông tin kê khai tại mẫu đơn có phần dành cho hóa đơn điều chỉnh, thay thế, gồm:
- Thông tin hóa đơn bị điều chỉnh hoặc thay thế;
- Nội dung cần điều chỉnh hoặc thay thế;
- Thông tin số thuế.
Đối với trường hợp đang xử lý trong bài viết, nội dung đề nghị là cấp hóa đơn điều chỉnh cho hóa đơn thu tiền đã lập trước đó.
Việc sử dụng mẫu đơn này gắn với hóa đơn điện tử theo từng lần phát sinh. Sau khi được cấp hóa đơn điều chỉnh, nội dung về giá trị vẫn phải phản ánh đúng thực tế tăng hoặc giảm như đã trình bày tại mục 2.
Khoản 7 cũng quy định việc nộp thuế và các khoản thu khác thuộc ngân sách nhà nước tính trên doanh thu chênh lệch tăng trên hóa đơn được thực hiện theo pháp luật quản lý thuế.
4. Bên bán và bên mua kê khai hóa đơn điều chỉnh do hủy giao dịch vào kỳ nào?
Về kỳ kê khai, điểm d khoản 6 Điều 10 Thông tư 91/2026/TT-BTC quy định:
“Hóa đơn điều chỉnh đối với trường hợp quy định tại khoản 5 Điều này thì người bán kê khai vào kỳ phát sinh hóa đơn điều chỉnh, người mua kê khai vào kỳ nhận được hóa đơn điều chỉnh.”
Hóa đơn điều chỉnh do hủy hoặc chấm dứt giao dịch sau khi đã lập hóa đơn thu tiền trước thuộc phạm vi áp dụng của quy định này.
Theo đó, bên bán kê khai vào kỳ phát sinh hóa đơn điều chỉnh. Mốc xác định kỳ kê khai là kỳ phát sinh hóa đơn điều chỉnh cho giao dịch bị hủy, chấm dứt hoặc hủy một phần dịch vụ.
Đối với bên mua, kỳ kê khai là kỳ nhận được hóa đơn điều chỉnh. Thời điểm được sử dụng để xác định kỳ kê khai của bên mua gắn với việc nhận hóa đơn này.
Hai bên vì vậy xác định kỳ kê khai theo mốc tương ứng của mình: bên bán căn cứ kỳ phát sinh hóa đơn điều chỉnh, bên mua căn cứ kỳ nhận được hóa đơn điều chỉnh.
Trên đây là thông tin về Đã xuất hóa đơn thu tiền trước nhưng khách hủy hoặc chấm dứt giao dịch thì xử lý thế nào? Bạn đọc có thể tham khảo thêm toàn văn Thông tư 91/2026/TT-BTC, hiệu lực, lược đồ và các tính năng tra cứu khác trên LuatVietnam.vn.
RSS