Tin là gì? Tin ngắn, tin vắn, tin sâu, tin ảnh là gì?

1. Tin là gì?

Khoản 1 Điều 2 Thông tư 23/2026/TT-BVHTTDL quy định như sau:

“Điều 2. Giải thích từ ngữ 

1. Tin là thể loại báo chí ngắn gọn, cô đọng, phản ánh nhanh chóng, kịp thời những sự kiện mới xảy ra, đang xảy ra, sắp xảy ra trong đời sống xã hội, gồm các thể loại: Tin vắn, tin ngắn, tin sâu.” 

Các đặc điểm chính trong định nghĩa về tin như sau:

• “Ngắn gọn, cô đọng” nghĩa là viết ít chữ nhưng đủ ý, bỏ hết những gì thừa. Người đọc chỉ cần vài giây hoặc vài phút là nắm được sự việc.
• “Nhanh chóng, kịp thời” nghĩa là tin phải đến tay người đọc càng sớm càng tốt. Một tin về trận bão đưa ra sau khi bão đã đi qua cả tuần thì gần như mất giá trị.
• “Sự kiện mới xảy ra, đang xảy ra, sắp xảy ra” cho thấy tin bao quát cả ba thời điểm. Ví dụ: “Sáng nay, một vụ tai nạn xảy ra trên quốc lộ 1A” (vừa xảy ra), “Hội chợ thương mại đang diễn ra tại Hà Nội” (đang xảy ra), “Ngày mai, học sinh cả nước bắt đầu kỳ thi tốt nghiệp” (sắp xảy ra).

Theo đó, tin được chia thành 03 loại là tin vắn, tin ngắn và tin sâu.

2. Tin ngắn, tin vắn, tin sâu, tin ảnh là gì?

Điều 2 Thông tư 23/2026/TT-BVHTTDL quy định các khái niệm về tin ngắn, tin vắn, tin sâu và tin ảnh như sau:

2.1. Tin ngắn là gì?

Tin ngắn là tin có các thành phần, kết cấu chủ yếu, phản ánh những thông điệp đặc trưng về nội dung, hình thức của sự kiện.

Ngoài việc báo sự kiện, tin ngắn có đủ các phần cơ bản như ai, cái gì, ở đâu, khi nào, diễn ra thế nào, giúp người đọc hình dung được sự kiện có gì đặc biệt.

Ví dụ: “Sáng 14/10, cầu X chính thức thông xe sau 2 năm thi công. Cầu dài 1,2 km, tổng vốn đầu tư 800 tỷ đồng, giúp rút ngắn thời gian đi lại giữa hai huyện từ 40 phút xuống còn 10 phút.”

2.2. Tin vắn là gì?

Tin vắn là tin rất ngắn phản ánh cô đọng những thông điệp báo chí cần truyền tải, nhất là sự kiện có tính thời sự.

Đây là loại tin ngắn chỉ vài câu và chỉ đề cập đúng điều quan trọng nhất cần biết, thường là chuyện thời sự vừa xảy ra, người đọc có thể nắm ngay được nội dung cô đọng của sự kiện được thông báo.

Ví dụ: “Sáng 14/10, cầu X chính thức thông xe sau 2 năm thi công.”

2.3. Tin sâu là gì?

Tin sâu là tin có chiều sâu, phản ánh trình độ nhận thức sâu về sự kiện, khám phá các khía cạnh khác nhau; phân tích, đánh giá tính chất, đặc điểm, nhận định và xu thế vận động, ý nghĩa, hậu quả của sự kiện đối với xã hội (về bản chất, tin tổng hợp cũng là một hình thức của tin sâu).

Theo đó, tin sâu không chỉ kể lại sự kiện mà còn đào sâu vào nó, nhìn từ nhiều góc độ, phân tích nguyên nhân, đánh giá ý nghĩa, tác động đến xã hội và dự đoán xu hướng sắp tới. Người viết phải hiểu rõ vấn đề mới viết được loại tin này và tin sâu giúp người đọc hiểu ý nghĩa đằng sau sự kiện.

Ví dụ: Ngoài thông tin cầu thông xe, tin còn phân tích cây cầu sẽ thúc đẩy giao thương ra sao, giá đất khu vực có thể thay đổi thế nào, người dân hai bên được lợi gì, và nó nằm trong kế hoạch phát triển giao thông chung của tỉnh như thế nào.

2.4. Tin ảnh là gì?

Tin ảnh là thông tin phản ánh qua ảnh, đứng độc lập, không phụ thuộc vào tin, bài.

Trong trường hợp này, bức ảnh chính là bản tin, nó đứng một mình, không cần bài viết đi kèm mà người xem vẫn hiểu được sự việc. Thường chỉ có một dòng chú thích ngắn bên dưới để nói rõ thời gian, địa điểm.

Ví dụ: Một bức ảnh chụp người dân chèo thuyền giữa phố ngập nước, chú thích: “Sáng 14/10, nhiều tuyến phố ở TP. Nam Định ngập sâu sau trận mưa lớn.” 

Cần lưu ý phân biệt tin ảnh với ảnh minh họa. Theo đó, ảnh minh họa là dạng ảnh đi kèm tin, bài với tư cách là yếu tố cấu thành nội dung của tin, bài để minh họa, tạo độ tin cậy và tính thuyết phục cho thông tin.

Loại ảnh này đi kèm một tin hoặc bài báo. Nó là một phần của bài viết, giúp người đọc dễ hình dung hơn và tin vào nội dung được viết ra. Nếu tách khỏi bài viết, bức ảnh có thể không đủ để người xem hiểu toàn bộ câu chuyện.

Ví dụ: Một bài báo phân tích tình trạng ngập úng ở đô thị, kèm theo ảnh một con phố bị ngập. Bài viết mới là phần chính, còn ảnh giúp chứng minh và làm cho bài thuyết phục hơn. 

3. Công việc xây dựng và biên tập bản thảo tin được quy định như thế nào?

3.1. Xây dựng và biên tập bản thảo tin, bài phản ánh

Công tác xây dựng bản thảo và biên tập bản thảo đối với thể loại tin, bài phản ánh được quy định tại mục 1.1 phần II Chương I Phụ lục Thông tư 23/2026/TT-BVHTTDL gồm:

• Xây dựng kế hoạch đề tài gồm: Khảo sát, thu thập dữ liệu; nghiên cứu xây dựng ý tưởng, lập đề cương sáng tác, hoàn thiện kế hoạch đề tài;
• Chuẩn bị chất liệu: Tìm, thu thập chất liệu; khai thác, xử lý chất liệu; lựa chọn hình thức thể hiện; dịch và hiệu đính chất liệu viết bằng tiếng dân tộc khác ra tiếng Việt Nam (nếu có);
• Thể hiện tác phẩm: Viết văn bản tin, bài; đưa ảnh, tranh vào tin, bài; đọc lại bản thảo tin, bài; chỉnh sửa bản thảo tin, bài;
• Biên tập bản thảo tin, bài: Đọc và xem để đánh giá, phân tích, nhận xét, ghi chú bên lề bản thảo tin, bài hoàn thành; kiểm tra thông tin trong bản thảo; làm thủ tục xử lý bản thảo tin, bài; chỉnh sửa bản thảo tin, bài và hoàn thiện bản thảo.

3.2. Xây dựng và biên tập bản thảo ảnh báo chí

Đối với thể loại ảnh báo chí của tác giả là người của cơ quan báo chí, nội dung công việc được quy định tại mục 6.1 phần II Chương I Phụ lục Thông tư 23/2026/TT-BVHTTDL như sau:

• Xây dựng kế hoạch đề tài gồm: Nghiên cứu xây dựng ý tưởng, lập đề cương sáng tác gồm: đề tài và chủ đề lấy ảnh, nơi xảy ra, việc làm, nhân vật chủ thể và những vấn đề quan tâm, thời điểm chụp, thời gian hoàn thành; hoàn thiện kế hoạch đề tài;
• Chuẩn bị tư liệu: Tìm, lựa chọn không gian, thời gian, khung cảnh, đối tượng trong ảnh, bố trí bố cục ảnh, lựa chọn góc nhìn, ánh sáng, khung hình và khoảng cách để chụp ảnh, chớp thời cơ bấm máy; xây dựng tập tư liệu ảnh về chủ đề ảnh; khai thác, xử lý tư liệu;
• Thể hiện tác phẩm: Lựa chọn những bức ảnh đã chụp được phù hợp nhất với nội dung và chủ đề cần thể hiện, chỉnh sửa ảnh; viết chú thích, lời bình cho ảnh; đọc, xem lại bản thảo tác phẩm ảnh; chỉnh sửa bản thảo tác phẩm ảnh;
• Biên tập bản thảo tác phẩm ảnh: Đọc và xem để đánh giá, phân tích, nhận xét, ghi chú bên lề bản thảo tác phẩm ảnh hoàn thành; kiểm tra thông tin trong bản thảo tác phẩm ảnh; làm thủ tục xử lý bản thảo tác phẩm ảnh; chỉnh sửa bản thảo tác phẩm ảnh; hoàn thiện bản thảo tác phẩm ảnh.

Định mức xây dựng và biên tập bản thảo tin ảnh của tác giả là người của cơ quan báo chí được tính theo 01 bức ảnh (tin ảnh). Đối với ảnh minh họa của tác giả là người của cơ quan báo chí, đơn vị tính là 01 bức ảnh (ảnh minh họa).

Trên đây là thông tin về “Tin là gì? Tin ngắn, tin vắn, tin sâu, tin ảnh là gì?” theo Thông tư 23/2026/TT-BVHTTDL. Bạn đọc có thể theo dõi LuatVietnam.vn để cập nhật thêm các quy định liên quan đến hoạt động báo chí.