Thế nào là tin giả, tin sai sự thật theo Nghị định 328/2026/NĐ-CP?

1. Thế nào là tin giả, tin sai sự thật?

Theo khoản 1 Điều 3 Nghị định 328 2026 NĐ-CP quy định:

Tin giả, tin sai sự thật là thông tin không có thật hoặc có một phần sự thật xâm hại đến an ninh, uy tín, hình ảnh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức gồm các loại thông tin: Thông tin giả, thông tin sai sự thật, thông tin sai lệch, thông tin giả mạo, thông tin bịa đặt, thông tin vu khống, thông tin xuyên tạc.

Như vậy, theo cách định nghĩa tại Nghị định 328/2026/NĐ-CP, phạm vi “tin giả, tin sai sự thật” không chỉ bao gồm thông tin hoàn toàn không có thật mà còn có thể là thông tin có một phần sự thật, nếu thông tin đó xâm hại đến các khách thể được liệt kê tại khoản 1 Điều 3.

Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 3mcòn đưa ra khái niệm “thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật”. Đây là thông tin có thể là tin giả, tin sai sự thật.

2. Tin giả, tin sai sự thật được phân loại thế nào?

Theo Điều 4 Nghị định 328/2026/NĐ-CP, tin giả, tin sai sự thật được phân loại theo 02 tiêu chí, gồm mức độ nguy hại và pháp luật về tiếp cận thông tin.

Thứ nhất, phân loại theo độ nguy hại, tin giả, tin sai sự thật được phân thành hai nhóm:

(1) Tin giả, tin sai sự thật gây hậu quả hoặc có nguy cơ gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, gồm:

• Các thông tin tác động tiêu cực trên quy mô lớn đến an ninh quốc gia, quốc phòng, đối ngoại, trật tự, an toàn xã hội; 
• Các thông tin xâm hại uy tín của Đảng, Nhà nước; uy tín, danh dự của lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước; 
• Các thông tin khả năng gây khủng hoảng truyền thông, kích động bạo loạn, gây hoang mang sâu sắc trong dư luận xã hội.

(2) Tin giả, tin sai sự thật nguy hại: 

Bao gồm thông tin tác động trong phạm vi hẹp, xâm hại trực tiếp đến uy tín, danh dự, nhân phẩm, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân cụ thể.

Thứ hai, phân loại theo pháp luật về tiếp cận thông tin. Khoản 2 Điều 4 Nghị định 328/2026/NĐ-CP chia thành 03 nhóm:

• Tin giả, tin sai sự thật có chứa thông tin công dân không được tiếp cận;
• Tin giả, tin sai sự thật có chứa thông tin công dân được tiếp cận có điều kiện;
• Tin giả, tin sai sự thật có chứa thông tin công dân được tiếp cận.

3. Tin giả, tin sai sự thật được xác định bằng cách nào?

Một điểm đáng chú ý của Nghị định 328/2026/NĐ-CP là việc một thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật phải trải qua quy trình kiểm chứng, xác minh, làm rõ trước khi được kết luận.

Theo Điều 8 Nghị định 328/2026/NĐ-CP, quy trình xử lý gồm các bước: phát hiện thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật; kiểm chứng, xác minh, làm rõ; gắn nhãn; công bố, cảnh báo; ngăn chặn, gỡ bỏ và áp dụng các hình thức xử lý, cụ thể:

- Phát hiện thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật:

• Phát hiện thông qua cá nhân, cơ quan, tổ chức phản ánh, tố giác tin giả, tin sai sự thật;
• Phát hiện thông qua cơ quan chức năng có thẩm quyền thực hiện giám sát, rà soát, kiểm soát thông tin trong phòng, chống tin giả, tin sai sự thật;
• Phát hiện thông qua rà soát, cảnh báo của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet, tổ chức, doanh nghiệp cung cấp mạng xã hội, cung cấp dịch vụ thông tin xuyên biên giới hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam;
• Phát hiện thông qua việc các bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân các cấp chuyển yêu cầu đến cơ quan chức năng có thẩm quyền kiểm chứng, xác minh, làm rõ tin giả, tin sai sự thật;
• Phát hiện thông qua yêu cầu kiểm chứng, xác minh, làm rõ của nạn nhân, tổ chức bị ảnh hưởng do thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật.

- Kiểm chứng, xác minh, làm rõ thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật.

- Gắn nhãn tin giả, tin sai sự thật: Sau khi kết luận thông tin là tin giả, tin sai sự thật, đơn vị trực tiếp kiểm chứng gắn nhãn tin giả, tin sai sự thật.

- Công bố, cảnh báo tin giả, tin sai sự thật: Cơ quan, đơn vị trực tiếp kiểm chứng, xác minh, làm rõ tin giả, tin sai sự thật công bố, cảnh báo thông tin phải tuân thủ pháp luật về tiếp cận thông tin.

- Ngăn chặn, gỡ bỏ tin giả, tin sai sự thật.

Như vậy, thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật có thể được phát hiện thông qua phản ánh, tố giác của cá nhân, cơ quan, tổ chức; hoạt động giám sát của cơ quan có thẩm quyền; hoạt động rà soát, cảnh báo của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet, mạng xã hội, dịch vụ thông tin xuyên biên giới; yêu cầu của cơ quan nhà nước hoặc yêu cầu kiểm chứng của nạn nhân, tổ chức bị ảnh hưởng.

Bên cạnh đó, theo Điều 9 Nghị định 328/2026/NĐ-CP, trong quá trình xác minh, cơ quan chức năng còn xác định danh tính cá nhân, tổ chức có hành vi phát ngôn, làm, lưu trữ, tàng trữ, cung cấp, đăng tải, phát tán, chia sẻ hoặc bình luận tin giả, tin sai sự thật.

4. Tin giả, tin sai sự thật có phải gắn nhãn và gỡ bỏ

Căn cứ vào Điều 10 Nghị định 328/2026/NĐ-CP, đối với các trường hợp thuộc diện phải gắn nhãn, trong thời hạn 24 giờ kể từ khi cơ quan chức năng có thẩm quyền kết luận thông tin là tin giả, tin sai sự thật, cơ quan trực tiếp kiểm chứng phải thực hiện việc gắn nhãn.

Theo đó, các thông tin phải gắn nhãn tin giả, tin sai sự thật bao gồm:

• Thông tin được xác thực là tin giả, tin sai sự thật trong đó có chứa thông tin công dân được tiếp cận;
• Thông tin xác thực là tin giả, tin sai sự thật có chứa thông tin công dân được tiếp cận có điều kiện;
• Tin giả, tin sai sự thật do hệ thống trí tuệ nhân tạo tạo ra chưa được gắn nhãn tin giả, tin sai sự thật.

Hình thức gắn nhãn là đánh dấu, hiển thị cảnh báo bằng ký hiệu, biểu tượng hoặc thể hiện dòng chữ “TIN GIẢ, TIN SAI SỰ THẬT” đối với nội dung đã được xác thực.

Sau khi thông tin được gắn nhãn, cơ quan có thẩm quyền có thể yêu cầu doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet, viễn thông, mạng xã hội và đơn vị cung cấp thông tin xuyên biên giới rà soát các thông tin tương tự xuất hiện trên nền tảng để thực hiện việc ngăn chặn, gỡ bỏ hoặc cảnh báo.

Bên cạnh đó, các cơ quan báo chí, truyền thông, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ Internet, viễn thông, mạng xã hội và cung cấp thông tin xuyên biên giới có hoạt động tại Việt Nam hoặc cung cấp dịch vụ cho tổ chức, cá nhân Việt Nam cũng có trách nhiệm ngăn chặn, không cho phép đăng tải hoặc gỡ bỏ tin giả, tin sai sự thật sau khi có yêu cầu, thông báo, công bố hoặc gắn nhãn của cơ quan có thẩm quyền.

Như vậy đối với thông tin được xác thực là tin giả, tin sai sự thật phải được gắn nhãn trong vòng 24 giờ kể từ khi cơ quan chức năng có thẩm quyền kết luận thông tin là tin giả, tin sai sự thật vfa cơ quan chức năng có trách nhiệm ngăn chặn, không cho phép đăng tải hoặc gỡ bỏ tin giả, tin sai sự thật sau khi có yêu cầu, thông báo, công bố hoặc gắn nhãn của cơ quan có thẩm quyền.

5. Người dân phát hiện thông tin nghi là tin giả có thể phản ánh ở đâu?

Người dân khi phát hiện thông tin có dấu hiệu tin giả, tin sai sự thật có trách nhiệm thông báo với các cơ quan chức năng có thẩm quyền để giải quyết, xử lý theo quy trình xử lý tin giả, tin sai sự thật.

Theo Điều 13 Nghị định 328/2026/NĐ-CP, việc báo tin, tố giác, phản ánh thông tin có dấu hiệu giả, sai sự thật có thể được thực hiện bằng nhiều hình thức, gồm:

• Liên hệ trực tiếp;
• Thông qua đường dây nóng;
• Qua cổng thông tin điện tử của các cơ quan, bộ, ban, ngành;
• Qua ứng dụng VNeID;
• Gửi văn bản đến cơ quan, tổ chức theo quy định của pháp luật.

Trên đây là thông tin về  tin giả, tin sai sự thật theo Nghị định 328/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 05/10/2026…