Quy chuẩn QCVN 04-3:2026/BXD về công trình xây dựng sử dụng năng lượng hiệu quả có nội dung ra sao?

1. Quy chuẩn QCVN 04-3:2026/BXD về công trình xây dựng sử dụng năng lượng hiệu quả có nội dung ra sao?

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Công trình dân dụng - Phần 3: Công trình xây dựng sử dụng năng lượng hiệu quả - Số hiệu QCVN 04-3:2026/BXD hiện nay được ban hành kèm theo tại Thông tư 61/2026/TT-BXD.

QCVN 04-3:2026/BXD quy định các yêu cầu kỹ thuật và quản lý bắt buộc phải tuân thủ khi thiết kế, xây dựng mới hoặc cải tạo các công trình có tổng diện tích sàn từ 2.500 m2 trở lên thuộc các loại hoặc hỗn hợp các loại công trình dưới đây:

• Văn phòng làm việc;
• Khách sạn;
• Bệnh viện;
• Trường học;
• Trung tâm thương mại;
• Nhà chung cư.

Theo đó, những quy định trong QCVN 04-3:2026/BXD được áp dụng cho các phần sau:

• Vỏ công trình;
• Hệ thống thông gió và điều hòa không khí;
• Hệ thống chiếu sáng;
• Các thiết bị điện khác (động cơ điện; hệ thống đun nước nóng, thang máy, thang cuốn);
• Kiểm soát hiệu quả năng lượng của công trình.

Nội dung chính của Quy chuẩn gồm 05 nhóm:

• Quy định chung: Xác định phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, giải thích từ ngữ, tài liệu viện dẫn và các ký hiệu kỹ thuật.
• Quy định kỹ thuật: Đưa ra yêu cầu đối với vỏ công trình, hệ thống thông gió và điều hòa không khí, chiếu sáng, các thiết bị điện khác và kiểm soát hiệu quả năng lượng.
• Quy định về quản lý: Xác định việc bắt buộc áp dụng Quy chuẩn và yêu cầu lưu trữ dữ liệu tiêu thụ năng lượng.
• Trách nhiệm của tổ chức, cá nhân: Quy định trách nhiệm tuân thủ đối với các chủ thể tham gia xây dựng, cải tạo, quản lý và vận hành công trình.
• Tổ chức thực hiện: Xác định trách nhiệm hướng dẫn, phổ biến và kiểm tra việc tuân thủ Quy chuẩn.

Ngoài ra, Quy chuẩn còn có các phụ lục hướng dẫn bao gồm: 

• Phụ lục A Tổng nhiệt trở R0 của vỏ công trình
• Phụ lục B Hệ số dẫn nhiệt của vật liệu xây dựng
• Phụ lục C Hệ số trao đổi nhiệt bề mặt của vỏ công trình
• Phụ lục D Nhiệt trở lớp không khí không được thông gió Ra
• Phụ lục Đ Hệ số hấp thụ bức xạ α của bề mặt vật liệu xây dựng
• Phụ lục E Tổng nhiệt trở của một số loại tường và mái thông dụng

2. Các yêu cầu kỹ thuật về hệ thống chiếu sáng là gì?

Theo mục 2.3 QCVN 04-3:2026/BXD, hệ thống chiếu sáng gồm chiếu sáng tự nhiên và chiếu sáng nhân tạo, bao gồm các nội dung yêu cầu sau:

- Đối với chiếu sáng tự nhiên: Yêu cầu trong các phòng làm việc, phòng học, phòng đọc thư viện có chiếu sáng tự nhiên, phải có giải pháp điều chỉnh chiếu sáng nhân tạo.

Tuy nhiên, các yêu cầu điều khiển chiếu sáng đối với khu vực chiếu sáng tự nhiên không áp dụng đối với các cơ sở y tế, căn hộ hoặc các công trình có yêu cầu sử dụng đặc biệt.

- Đối với chiếu sáng nhân tạo

+ Yêu cầu về độ rọi nhỏ nhất trong nhà ở và nhà công cộng phải tuân thủ Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 12:2014/BXD.

Đối với phòng làm việc, phòng học và phòng đọc thư viện có chiếu sáng tự nhiên, phải có giải pháp điều chỉnh chiếu sáng nhân tạo.
Về mật độ công suất chiếu sáng (LPD), Bảng dưới đây quy định giới hạn đối với từng loại công trình như sau:

 

CHÚ THÍCH:

• a Các hạng mục nằm trong các loại công trình thuộc phạm vi điều chỉnh của Quy chuẩn này;
• Mật độ công suất chiếu sáng LPD được tính bằng tổng công suất chiếu sáng theo thiết kế chia cho tổng diện tích sàn sử dụng;
• Đối với công trình bao gồm nhiều loại công năng sử dụng (công trình hỗn hợp): LPD được xác định theo công suất chiếu sáng và diện tích sàn sử dụng cho mỗi loại;
• Đối với khu vực hoặc bộ phận có yêu cầu chiếu sáng đặc biệt trong các cơ sở giáo dục, y tế: LPD lấy theo các tiêu chuẩn thiết kế được áp dụng;
• Đối với chung cư, thay cho việc áp dụng quy định về LPD trong bảng, phải sử dụng các thiết bị chiếu sáng được dán nhãn năng lượng theo quy định hiện hành.

+ Ngoài ra, mục 2.3.2.3 quy định điều khiển chiếu sáng như sau:

Kiểm soát chiếu sáng

Thiết bị tắt chiếu sáng phải được thiết kế và lắp đặt cho các khu vực có diện tích tối đa 2500 m2  trên một tầng sàn để kiểm soát việc chiếu sáng khi không có nhu cầu sử dụng chiếu sáng;

Mỗi thiết bị điều khiển chiếu sáng được thiết kế và lắp đặt trên diện tích sử dụng tối đa 250 m2  đối với khu vực rộng đến 1000 m2 và tối đa 1000 m2 đối với khu vực rộng hơn 1000 m2.
Chiếu sáng chung, chiếu sáng trưng bày và chiếu sáng trang trí trong phòng/tòa nhà phải được thiết kế và điều khiển riêng rẽ.

Tất cả các thiết bị cung cấp chiếu sáng chung hoặc một phần trong khu vực có chiếu sáng tự nhiên phải được điều khiển độc lập với các thiết bị chiếu sáng khác không ở trong khu vực đó.

CHÚ THÍCH: Quy định này không áp dụng cho các không gian có yêu cầu chiếu sáng 24/24 h; không gian có yêu cầu đảm bảo an ninh, an toàn khi sử dụng.

Điều khiển chiếu sáng khu vực đỗ xe (gara) trong nhà

Phải có thiết bị điều khiển chiếu sáng cho phép giảm ít nhất 30 % công suất chiếu sáng của mỗi nguồn sáng khi không có hoạt động trong khu vực được chiếu sáng;

CHÚ THÍCH: Yêu cầu này không áp dụng cho khu vực đường xe ra vào tiếp giáp với không gian bên ngoài công trình.

Đối với khu vực trong phạm vi 6 m đến tường bao che bên ngoài, có cửa và tường kính với tỷ lệ WWR ≥ 40 %, phải có thiết bị điều khiển cho phép giảm công suất chiếu sáng.

3. Các yêu cầu kỹ thuật về động cơ điện?

Đối với động cơ điện, động cơ điện ba pha 50 Hz được chế tạo độc lập hoặc là thành phần của thiết bị lắp đặt trong công trình phải đạt hiệu suất tối thiểu ở chế độ đầy tải theo Bảng dưới đây. Khi lắp đặt, kiểm tra và nghiệm thu phải kiểm tra hiệu suất tối thiểu ghi trên vỏ máy do nhà sản xuất công bố.

4. Các yêu cầu kỹ thuật về thang máy, thang cuốn?

Đối với thang máy, thang cuốn, mục 2.4.3 QCVN 04-3:2026/BXD đưa ra các yêu cầu cụ thể:

Chiếu sáng thang máy: Đối với đèn chiếu sáng trong mỗi cabin thang máy, không bao gồm đèn tín hiệu và màn hình hiển thị, tổng quang thông (lumen) chia cho tổng công suất đèn (W) không nhỏ hơn 50 lm/W.

Yêu cầu này không áp dụng đối với thang máy tại các cơ sở có yêu cầu đặc biệt về chiếu sáng.
Hiệu suất thông gió: Quạt thông gió buồng thang máy ngoại trừ thang máy có hệ thống điều hòa không khí phải đạt hiệu suất tối thiểu là 1,9 L/s/W ở tốc độ quạt tối đa.

Kiểm soát chiếu sáng và quạt thông gió thang máy: Khi cabin thang máy dừng lại và không có người với cửa đóng trong thời gian hơn 15 phút, đèn chiếu sáng bên trong cabin và quạt thông gió phải tự động tắt cho đến khi cabin thang máy hoạt động trở lại.

Thang cuốn: Để đảm bảo tiết kiệm năng lượng, thang cuốn phải có bộ điều khiển tốc độ ngắt quãng đáp ứng các yêu cầu sau:

- Điều khiển tự động giảm tốc độ xuống mức tối thiểu cho phép sau một khoảng thời gian nhất định, khi không có người sử dụng;

- Sau khi giảm xuống tốc độ cho phép, thang cuốn có thể ở chế độ dừng hẳn sau một thời gian dài không có người sử dụng.

5. Công trình phải kiểm soát hiệu quả năng lượng như thế nào?

Tại Mục 2.5 QCVN 04-3:2026/BXD quy định về việc thu thập dữ liệu tiêu thụ năng lượng và xác định chỉ số hiệu quả năng lượng của công trình.

Công trình phải có thiết bị công tơ điện để đo đếm tiêu thụ năng lượng theo thời gian. Chủ sở hữu công trình hoặc người quản lý, sử dụng công trình tự thu thập thông tin dữ liệu tiêu thụ năng lượng hằng năm.

Thông tin thu thập bao gồm:

• Tên, địa chỉ, chủ sở hữu, loại công trình, năm đưa vào sử dụng;
• Tổng diện tích sàn, diện tích sử dụng theo công năng hoặc cho thuê, thời gian làm việc hằng ngày;
• Chủng loại, số lượng và công suất thiết bị thuộc hệ thống thông gió, điều hòa không khí, chiếu sáng và cấp nước nóng;
• Thời gian vận hành các hệ thống thiết bị;
• Thông tin thiết bị đo đếm, thời gian đo đếm và dữ liệu điện năng tiêu thụ theo từng tháng, cả năm.

Nguồn dữ liệu tiêu thụ điện có thể lấy từ hóa đơn điện hằng tháng hoặc thiết bị đo đếm.
Khi công trình được đưa vào khai thác, sử dụng liên tục và đầy đủ theo công năng sau 12 tháng thì thực hiện xác định chỉ số hiệu quả năng lượng của công trình.

Chỉ số này được xác định theo TCVN 13472:2022.

Chủ sở hữu công trình hoặc người quản lý, sử dụng công trình phải tự lưu trữ dữ liệu tiêu thụ năng lượng hằng năm để phục vụ công tác kiểm soát hiệu quả năng lượng theo quy định của pháp luật về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.

6. QCVN 04-3:2026/BXD có hiệu lực từ khi nào?

Theo khoản 1 Điều 2 Thông tư 61/2026/TT-BXD, QCVN 04-3:2026/BXD được áp dụng từ ngày 01/02/2027, là ngày Thông tư có hiệu lực thi hành.

Cũng từ thời điểm này, Thông tư 15/2017/TT-BXD bị bãi bỏ và QCVN 04-3:2026/BXD thay thế QCVN 09:2017/BXD.

Tuy nhiên, Điều 3 Thông tư 61/2026/TT-BXD quy định chuyển tiếp đối với các dự án đầu tư xây dựng thuộc một trong những trường hợp sau trước ngày Quy chuẩn mới có hiệu lực:

• Dự án đầu tư xây dựng đã được phê duyệt;
• Dự án đã được cơ quan chuyên môn về xây dựng thông báo kết quả thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng;
• Dự án đã trình cơ quan chuyên môn về xây dựng thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng, bao gồm cả trường hợp thẩm định điều chỉnh.

Các dự án thuộc những trường hợp trên được tiếp tục thực hiện theo QCVN 09:2017/BXD.

Trên đây là thông tin về “Quy chuẩn QCVN 04-3:2026/BXD về công trình xây dựng sử dụng năng lượng hiệu quả có nội dung ra sao?”. Bạn đọc có thể xem chi tiết Thông tư 61/2026/TT-BXD và Quy chuẩn ban hành kèm theo trên LuatVietnam.vn, cùng các tính năng hỗ trợ tra cứu như Tình trạng hiệu lực, Lược đồ văn bản để theo dõi các quy định có liên quan.