Người nhận học bổng từ Quỹ Học bổng Quốc gia bị tạm dừng hỗ trợ, thu hồi hoặc yêu cầu bồi hoàn trong những trường hợp nào?

1. Người nhận học bổng từ Quỹ Học bổng Quốc gia bị tạm dừng hỗ trợ, thu hồi hoặc yêu cầu bồi hoàn trong những trường hợp nào?

Theo khoản 2 Điều 25 Nghị định 317/2026/NĐ-CP, người được cấp học bổng từ Quỹ Học bổng Quốc gia có thể bị tạm dừng hỗ trợ, hủy kết quả xét cấp học bổng, thu hồi hoặc yêu cầu bồi hoàn kinh phí đã cấp nếu kê khai không trung thực, gian lận, trục lợi, sử dụng học bổng sai mục đích, vi phạm cam kết, thỏa thuận hỗ trợ hoặc không duy trì điều kiện hưởng học bổng.

Cụ thể, khoản 2 Điều 25 Nghị định 317/2026/NĐ-CP quy định:

Quỹ thực hiện tạm dừng hỗ trợ, hủy kết quả xét cấp học bổng, thu hồi hoặc yêu cầu bồi hoàn kinh phí đã cấp trong trường hợp người được cấp học bổng kê khai không trung thực, gian lận, trục lợi, sử dụng học bổng không đúng mục đích, vi phạm cam kết, vi phạm thỏa thuận hoặc hợp đồng hỗ trợ, không duy trì điều kiện hưởng học bổng hoặc thuộc trường hợp phải thu hồi, bồi hoàn theo quy định của pháp luật.

Theo đó, các trường hợp có thể bị áp dụng biện pháp xử lý gồm:

• Kê khai không trung thực: Người được cấp học bổng cung cấp thông tin không đúng sự thật trong quá trình đăng ký hoặc thực hiện chương trình học bổng.
• Gian lận, trục lợi: Có hành vi gian lận hoặc trục lợi trong việc xét cấp, nhận hoặc sử dụng học bổng.
• Sử dụng học bổng không đúng mục đích: Kinh phí học bổng không được sử dụng theo nội dung hỗ trợ đã được xác định.
• Vi phạm cam kết: Không thực hiện đúng nghĩa vụ đã cam kết khi được cấp học bổng.
• Vi phạm thỏa thuận hoặc hợp đồng hỗ trợ: Không tuân thủ các nội dung đã thỏa thuận hoặc ký kết với Quỹ.
• Không duy trì điều kiện hưởng học bổng: Không còn đáp ứng điều kiện hưởng học bổng trong thời gian được hỗ trợ.
• Các trường hợp khác: Thuộc diện phải thu hồi, bồi hoàn theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, việc phát sinh một trong những trường hợp trên không đồng nghĩa với việc người nhận học bổng đương nhiên phải hoàn trả toàn bộ kinh phí.

Khoản 1 Điều 25 Nghị định 317/2026/NĐ-CP xác định việc tạm dừng hỗ trợ, hủy kết quả xét cấp, thu hồi và bồi hoàn được thực hiện theo Nghị định này, chương trình học bổng, quyết định cấp học bổng, thỏa thuận hoặc hợp đồng hỗ trợ và quy định pháp luật có liên quan.

Do đó, biện pháp xử lý cụ thể phải căn cứ vào quy định áp dụng đối với từng trường hợp.

2. Người nhận học bổng đi học ở nước ngoài phải bồi hoàn chi phí đào tạo như thế nào?

Khoản 3 Điều 25 Nghị định 317/2026/NĐ-CP quy định riêng đối với người học đi học ở nước ngoài thuộc diện phải bồi hoàn chi phí đào tạo.

Theo đó, việc thu hồi, bồi hoàn được thực hiện căn cứ vào:

• Quy định tại Nghị định 317/2026/NĐ-CP;
• Chương trình học bổng;
• Quyết định cấp học bổng;
• Thỏa thuận hoặc hợp đồng hỗ trợ;
• Pháp luật về bồi hoàn chi phí đào tạo có liên quan.

Như vậy, đối với người nhận học bổng đi học ở nước ngoài, việc xác định nghĩa vụ bồi hoàn không chỉ căn cứ vào quy định chung của Quỹ mà còn phải xem xét các cam kết và quy định về bồi hoàn chi phí đào tạo áp dụng cho chương trình học bổng.

Đồng thời, khoản 3 Điều 25 chỉ điều chỉnh trường hợp người học đi học ở nước ngoài thuộc diện phải bồi hoàn chi phí đào tạo, không quy định tất cả người nhận học bổng đi học ở nước ngoài đều phải bồi hoàn.

Việc xác định trường hợp phải bồi hoàn, phạm vi và nghĩa vụ thực hiện cần căn cứ vào các văn bản, quyết định và thỏa thuận tương ứng.

3. Người nhận học bổng có được miễn, giảm nghĩa vụ bồi hoàn không?

Theo khoản 4 Điều 25 Nghị định 317/2026/NĐ-CP, người nhận học bổng có thể được xem xét miễn, giảm một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ bồi hoàn trong trường hợp bất khả kháng hoặc trường hợp đặc biệt khác.

Cụ thể, khoản này quy định:

Việc miễn, giảm một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ bồi hoàn được xem xét trong trường hợp bất khả kháng hoặc trường hợp đặc biệt khác theo quy định của pháp luật, chương trình học bổng, quyết định cấp học bổng, thỏa thuận hoặc hợp đồng hỗ trợ.

Theo quy định trên, có hai nhóm trường hợp được xem xét miễn, giảm nghĩa vụ bồi hoàn:

Thứ nhất, trường hợp bất khả kháng.

Người nhận học bổng thuộc trường hợp bất khả kháng có thể được xem xét miễn, giảm nghĩa vụ bồi hoàn theo quy định áp dụng.

Thứ hai, trường hợp đặc biệt khác.

Việc miễn, giảm cũng có thể được xem xét đối với trường hợp đặc biệt khác được quy định trong pháp luật, chương trình học bổng, quyết định cấp học bổng, thỏa thuận hoặc hợp đồng hỗ trợ.

Đáng chú ý, Nghị định sử dụng cụm từ “được xem xét”, không quy định việc miễn, giảm được áp dụng tự động khi phát sinh những trường hợp này.

Mức miễn, giảm có thể là một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ bồi hoàn. Việc quyết định phải căn cứ vào quy định và thẩm quyền tương ứng.

4. Ai có thẩm quyền quyết định tạm dừng hỗ trợ, thu hồi hoặc miễn, giảm nghĩa vụ bồi hoàn học bổng?

Theo khoản 5 Điều 25 Nghị định 317/2026/NĐ-CP, Giám đốc Quỹ Học bổng Quốc gia có thẩm quyền quyết định đối với từng trường hợp cụ thể về các nội dung sau:

• Tạm dừng hỗ trợ học bổng;
• Hủy kết quả xét cấp học bổng;
• Thu hồi kinh phí học bổng;
• Yêu cầu bồi hoàn kinh phí;
• Miễn, giảm nghĩa vụ bồi hoàn;
• Xử lý vi phạm theo quy định.

Tuy nhiên, đối với trường hợp vượt thẩm quyền hoặc phát sinh nội dung phức tạp, Giám đốc Quỹ phải báo cáo Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét, quyết định hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật.

Như vậy, Giám đốc Quỹ là người trực tiếp quyết định các biện pháp xử lý thuộc thẩm quyền. Những trường hợp vượt thẩm quyền hoặc phức tạp được xử lý theo cơ chế báo cáo hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền.

5. Quỹ Học bổng Quốc gia kiểm tra việc duy trì điều kiện hưởng học bổng như thế nào?

Theo khoản 6 Điều 20 Nghị định 317/2026/NĐ-CP, Quỹ Học bổng Quốc gia có trách nhiệm theo dõi việc duy trì điều kiện hưởng học bổng của người được cấp.

Đối với học bổng dài hạn hoặc học bổng cấp theo kỳ, Quỹ thực hiện đánh giá định kỳ theo yêu cầu của chương trình học bổng.

Bên cạnh đó, Quỹ tổ chức hậu kiểm định kỳ hoặc đột xuất thông qua việc đối chiếu dữ liệu, kết quả học tập, rèn luyện, tình trạng người học và các thông tin có liên quan.

Khi phát hiện sai lệch, gian lận hoặc vi phạm cam kết, Quỹ lập hồ sơ để thực hiện các biện pháp xử lý theo quy định, bao gồm tạm dừng hỗ trợ, hủy kết quả xét cấp, thu hồi hoặc bồi hoàn kinh phí học bổng.

Ngoài hoạt động hậu kiểm của Quỹ, khoản 2 Điều 26 Nghị định 317/2026/NĐ-CP còn quy định Bộ Giáo dục và Đào tạo thực hiện kiểm tra, giám sát hoạt động của Quỹ, trong đó có việc xét chọn, giải ngân, theo dõi, hậu kiểm, thu hồi và bồi hoàn học bổng.

Những quy định này là căn cứ để theo dõi việc thực hiện chương trình học bổng và xử lý các trường hợp vi phạm phát sinh trong quá trình hỗ trợ.