Học bổng tài năng của Quỹ Học bổng Quốc gia dành cho những người học nào? Xét chọn dựa trên căn cứ gì?

1. Học bổng tài năng của Quỹ Học bổng Quốc gia dành cho những người học nào? 

Học bổng tài năng dành cho người học thuộc các chương trình tài năng, người học có thành tích xuất sắc, năng khiếu, năng lực nổi trội hoặc tiềm năng phát triển đặc biệt trong các lĩnh vực được quy định. Việc xét cấp căn cứ vào mục tiêu của chương trình cùng thành tích, năng lực, tiềm năng phát triển và các kết quả, sản phẩm, giải thưởng, cam kết của người học.

Cụ thể, khoản 1 Điều 13 Nghị định 317/2026/NĐ-CP quy định:

“Học bổng tài năng là chương trình học bổng có tính lựa chọn cao, nhằm phát hiện, khuyến khích, bồi dưỡng và phát triển người học thuộc các chương trình tài năng, người học có thành tích xuất sắc, năng khiếu, năng lực nổi trội hoặc tiềm năng phát triển đặc biệt trong học tập, nghiên cứu, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, phát triển kỹ năng nghề và các lĩnh vực ưu tiên khác, đáp ứng điều kiện, tiêu chí xét chọn của chương trình học bổng.”

Như vậy, phạm vi người học mà chương trình hướng tới gồm:

• Người học thuộc các chương trình tài năng;
• Người học có thành tích xuất sắc;
• Người học có năng khiếu;
• Người học có năng lực nổi trội;
• Người học có tiềm năng phát triển đặc biệt trong học tập, nghiên cứu, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, phát triển kỹ năng nghề và các lĩnh vực ưu tiên khác.

Các đối tượng trên phải đáp ứng điều kiện, tiêu chí xét chọn của chương trình học bổng.

2. Người được học bổng tài năng của Quỹ Học bổng quốc gia được xét chọn trên tiêu chí gì?

Về căn cứ xét chọn, khoản 3 Điều 13 Nghị định 317/2026/NĐ-CP quy định:

“Việc xét cấp học bổng tài năng căn cứ vào mục tiêu của chương trình học bổng; thành tích, năng lực, tiềm năng phát triển, kết quả học tập, nghiên cứu, rèn luyện, sản phẩm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, kỹ năng nghề, giải thưởng, cam kết học tập, nghiên cứu, cống hiến hoặc tiêu chí khác phù hợp với mục tiêu của chương trình học bổng.”

Theo đó, việc xét cấp Học bổng tài năng căn cứ vào:

• Mục tiêu của chương trình học bổng;
• Thành tích;
• Năng lực;
• Tiềm năng phát triển;
• Kết quả học tập, nghiên cứu, rèn luyện;
• Sản phẩm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp;
• Kỹ năng nghề;
• Giải thưởng;
• Cam kết học tập, nghiên cứu, cống hiến;
• Tiêu chí khác phù hợp với mục tiêu của chương trình học bổng.

2. Những người học ngành nào được ưu tiên khi triển khai Học bổng tài năng?

Học bổng tài năng không giới hạn ở một cấp học hoặc trình độ đào tạo duy nhất mà được triển khai phù hợp với từng cấp học, trình độ đào tạo, nhóm ngành, lĩnh vực ưu tiên và mục tiêu phát triển nhân lực trong từng giai đoạn.

Trong đó, khoản 2 Điều 13 Nghị định 317/2026/NĐ-CP quy định:

“Học bổng tài năng được triển khai phù hợp với từng cấp học, trình độ đào tạo, nhóm ngành, lĩnh vực ưu tiên và mục tiêu phát triển nhân lực trong từng giai đoạn; ưu tiên học viên sau đại học, người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật, công nghệ và các lĩnh vực ưu tiên khác; có thể hỗ trợ theo năm học, toàn khóa, nhiệm vụ học tập, nghiên cứu, dự án, sản phẩm, thành tích hoặc kết quả đầu ra theo quy định của chương trình học bổng.”

Theo quy định này, các nhóm được ưu tiên gồm:

• Học viên sau đại học;
• Người học các ngành khoa học cơ bản;
• Người học các ngành kỹ thuật;
• Người học các ngành công nghệ;
• Người học thuộc các lĩnh vực ưu tiên khác.

Học bổng có thể được hỗ trợ theo năm học, toàn khóa, nhiệm vụ học tập, nghiên cứu, dự án, sản phẩm, thành tích hoặc kết quả đầu ra theo quy định của từng chương trình học bổng.

3. Tiêu chí cụ thể để xét Học bổng tài năng do ai quy định?

Nghị định 317/2026/NĐ-CP xác định các căn cứ chung để xét Học bổng tài năng, còn đối tượng, điều kiện, tiêu chí xét chọn, thang điểm và chính sách ưu tiên cụ thể của từng chương trình thuộc thẩm quyền quy định của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Theo khoản 3 Điều 12 Nghị định 317/2026/NĐ-CP, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt chương trình học bổng của Quỹ; quy định đối tượng, điều kiện, tiêu chí xét chọn, thang điểm, chính sách ưu tiên, khung mức hỗ trợ, cơ cấu khoản chi, phương thức giải ngân và tổ chức thực hiện chương trình học bổng trong phạm vi đối tượng theo quy định.

Đồng thời, việc xét chọn học bổng phải phù hợp với mục tiêu, đối tượng, điều kiện của từng chương trình; bảo đảm công bằng, công khai, minh bạch; có cơ chế so sánh, xếp hạng giữa các ứng viên, phòng ngừa xung đột lợi ích và bảo đảm liêm chính trong đánh giá.

Chương trình học bổng có thể áp dụng tiêu chí ưu tiên, cơ cấu chỉ tiêu phù hợp để bảo đảm cơ hội tiếp cận học bổng cho người học thuộc vùng khó khăn, nhóm cần khuyến khích, hỗ trợ, ngành, lĩnh vực, địa bàn ưu tiên (theo khoản 4 Điều 12 Nghị định 317/2026/NĐ-CP).

4. Việc xét cấp Học bổng tài năng phải đảm bảo những nguyên tắc nào?

Bên cạnh các căn cứ riêng đối với Học bổng tài năng tại Điều 13, việc xét cấp còn phải tuân thủ nguyên tắc chung áp dụng đối với học bổng từ Quỹ Học bổng Quốc gia.

Theo khoản 1 Điều 19 Nghị định 317/2026/NĐ-CP, việc xét cấp học bổng từ Quỹ phải:

• Bảo đảm đúng mục tiêu, đối tượng, điều kiện, tiêu chí của từng chương trình học bổng;
• Công bằng, công khai, minh bạch;
• Ưu tiên người học có thành tích, năng lực, tiềm năng phát triển;
• Ưu tiên người học thuộc ngành, lĩnh vực, địa bàn ưu tiên;
• Ưu tiên người học gặp khó khăn trong tiếp cận cơ hội học tập, nghiên cứu, phát triển kỹ năng nghề và nhóm đối tượng cần khuyến khích, hỗ trợ theo quy định.

Khi xét cấp học bổng, Quỹ còn phải xem xét tổng thể các nguồn học bổng, hỗ trợ, tài trợ mà người học đã hoặc đang được hưởng để xác định nội dung hỗ trợ, mức hỗ trợ, thứ tự ưu tiên hoặc phương thức hỗ trợ phù hợp; ưu tiên người học chưa được hỗ trợ hoặc chưa được hỗ trợ đầy đủ đối với nội dung cần thiết để thực hiện mục tiêu của chương trình học bổng (theo khoản 3 Điều 19 Nghị định 317/2026/NĐ-CP).

Trường hợp người học đã được hỗ trợ một nội dung chi cụ thể từ chương trình, đề án, chính sách khác sử dụng ngân sách nhà nước cho cùng thời gian hỗ trợ, Quỹ không sử dụng nguồn ngân sách nhà nước để hỗ trợ lại nội dung chi đó. Quỹ được xem xét hỗ trợ nội dung chi khác, phần chênh lệch, phần bổ sung hoặc áp dụng cơ chế tài trợ, đồng tài trợ, ủy thác theo quy định của từng chương trình học bổng (theo khoản 4 Điều 19 Nghị định 317/2026/NĐ-CP).

5. Học bổng tài năng được xét chọn và phê duyệt kết quả như thế nào?

Hồ sơ đề nghị xét cấp học bổng gồm đơn đăng ký xét cấp học bổng theo mẫu do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định và tài liệu chứng minh việc đáp ứng điều kiện, tiêu chí xét cấp học bổng theo yêu cầu của chương trình hoặc đợt xét cấp học bổng (theo khoản 1 Điều 20 Nghị định 317/2026/NĐ-CP).

Về xét chọn, sau khi kết thúc thời hạn nhận hồ sơ của từng đợt, Quỹ rà soát, đối chiếu, xác minh thông tin cần thiết và tổng hợp, chuẩn hóa dữ liệu hồ sơ phục vụ xét cấp.

Việc thẩm định, phản biện, chấm điểm, xếp hạng hồ sơ được thực hiện thông qua Hội đồng chuyên gia do Giám đốc Quỹ thành lập. Thành viên Hội đồng chuyên gia phải có chuyên môn phù hợp, khách quan, độc lập và không thuộc trường hợp có xung đột lợi ích đối với hồ sơ được phân công đánh giá.

Sau đó, Quỹ tổng hợp kết quả, lập danh sách trình Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt kết quả xét cấp học bổng hoặc Giám đốc Quỹ quyết định kết quả theo phạm vi được phân cấp, ủy quyền; đồng thời tổ chức công bố kết quả theo quy định. Trường hợp hồ sơ không đủ điều kiện hoặc người đăng ký không được cấp học bổng, Quỹ thông báo và nêu rõ lý do (theo khoản 3 Điều 20 Nghị định 317/2026/NĐ-CP).

Tổng thời hạn xét cấp học bổng thông thường không quá 30 ngày làm việc kể từ ngày kết thúc thời hạn nhận hồ sơ của từng đợt xét cấp. Đối với chương trình cần thẩm định chuyên sâu hoặc có số lượng hồ sơ lớn, thời hạn có thể kéo dài nhưng không quá 45 ngày làm việc; việc kéo dài phải được công khai, nêu rõ lý do và thời hạn điều chỉnh.

Nghị định 317/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/10/2026.