Hai doanh nghiệp do người có quan hệ gia đình điều hành có phải là các bên liên kết không?

1. Hai doanh nghiệp do người có quan hệ gia đình điều hành có phải là các bên liên kết không?

Hai doanh nghiệp được xác định là các bên liên kết nếu được điều hành hoặc chịu sự kiểm soát về nhân sự, tài chính và hoạt động kinh doanh bởi các cá nhân có quan hệ gia đình thuộc phạm vi quy định tại điểm g khoản 2 Điều 5 Nghị định 255/2026/NĐ-CP. Cụ thể:

• Vợ, chồng;
• Cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi;
• Cha dượng, mẹ kế;
• Cha mẹ vợ, cha mẹ chồng;
• Con đẻ, con nuôi;
• Con riêng của vợ hoặc chồng;
• Con dâu, con rể;
• Anh, chị, em cùng cha mẹ;
• Anh, chị, em cùng cha khác mẹ;
• Anh, chị, em cùng mẹ khác cha;
• Anh rể, em rể, chị dâu, em dâu của người cùng cha mẹ hoặc cùng cha khác mẹ, cùng mẹ khác cha;
• Ông bà nội, ông bà ngoại;
• Cháu nội, cháu ngoại;
• Cô, dì, chú, cậu, bác ruột và cháu ruột.

Do đó, nếu hai doanh nghiệp được điều hành hoặc kiểm soát về nhân sự, tài chính và hoạt động kinh doanh bởi các cá nhân thuộc một trong các quan hệ trên thì hai doanh nghiệp thuộc trường hợp có quan hệ liên kết.

Trong đó, các bên có quan hệ liên kết (sau đây gọi là “bên liên kết”) thực hiện theo quy định tại khoản 17 Điều 4 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 gồm:

• Các bên tham gia trực tiếp hoặc gián tiếp vào việc điều hành, kiểm soát, góp vốn vào doanh nghiệp;
• Các bên cùng chịu sự điều hành, kiểm soát trực tiếp hoặc gián tiếp bởi một tổ chức hoặc cá nhân;
• Các bên cùng có một tổ chức hoặc cá nhân tham gia góp vốn;
• Các doanh nghiệp được điều hành, kiểm soát bởi các cá nhân là thành viên trong cùng một gia đình.

2. Chỉ có quan hệ gia đình giữa người điều hành thì đã đủ xác định hai doanh nghiệp là bên liên kết chưa?

Điểm g khoản 2 Điều 5 Nghị định 255/2026/NĐ-CP không chỉ đề cập đến quan hệ gia đình mà còn gắn với điều kiện hai doanh nghiệp được điều hành hoặc chịu sự kiểm soát về nhân sự, tài chính và hoạt động kinh doanh bởi các cá nhân có quan hệ đó.

Vì vậy, khi đối chiếu quy định này cần xác định đồng thời:

• Các cá nhân có thuộc một trong những quan hệ gia đình được liệt kê bên trên hay không;
• Hai doanh nghiệp có được những cá nhân đó điều hành hoặc kiểm soát về nhân sự, tài chính và hoạt động kinh doanh hay không.

Điểm k khoản 2 Điều 5 Nghị định này cũng quy định: doanh nghiệp, bao gồm cả chi nhánh hạch toán độc lập thực hiện kê khai, nộp thuế thu nhập doanh nghiệp, được xác định có quan hệ liên kết khi chịu sự điều hành, kiểm soát, quyết định trên thực tế đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp kia.

3. Doanh nghiệp có quan hệ liên kết phải kê khai thông tin thế nào?

Điểm c khoản 2 Điều 18 Nghị định 255/2026/NĐ-CP quy định người nộp thuế có nghĩa vụ kê khai thông tin về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết theo Phụ lục I, Phụ lục II, Phụ lục III ban hành kèm theo Nghị định này và nộp cùng Tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp.

Trong đó, Phụ lục I của Nghị định 255/2026/NĐ-CP có riêng Mục I - Thông tin về các bên liên kết, với các hình thức quan hệ liên kết được ký hiệu tương ứng từ A đến M.

Ngoài ra, điểm d khoản 2 Điều 18 Nghị định 255/2026/NĐ-CP quy định hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết bao gồm thông tin về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết, hồ sơ quốc gia, hồ sơ toàn cầu và báo cáo lợi nhuận liên quốc gia trong trường hợp thuộc đối tượng áp dụng.

Theo Điều 4 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, các loại hồ sơ này được hiểu như sau:

• Hồ sơ quốc gia là hồ sơ thể hiện thông tin về các giao dịch liên kết của người nộp thuế tại Việt Nam, cùng với chính sách và phương pháp xác định giá áp dụng đối với các giao dịch liên kết đó.
• Hồ sơ toàn cầu là hồ sơ phản ánh thông tin về hoạt động kinh doanh của tập đoàn đa quốc gia trên phạm vi toàn cầu, bao gồm chính sách và phương pháp xác định giá giao dịch liên kết, chính sách phân bổ thu nhập, đồng thời thể hiện cách phân bổ các hoạt động và chức năng trong chuỗi giá trị của tập đoàn.

Trên đây là thông tin về “Hai doanh nghiệp do người có quan hệ gia đình điều hành có phải là các bên liên kết không?”. Vui lòng xem chi tiết Nghị định 255/2026/NĐ-CP trên LuatVietnam.vn và các tính năng liên quan như: Tình trạng hiệu lực, Lược đồ văn bản, Văn bản liên quan...