Thủ tục đánh giá, xếp loại chấp hành án phạt tù cho phạm nhân được quy định ra sao?

1. Thủ tục đánh giá, xếp loại chấp hành án phạt tù cho phạm nhân được quy định ra sao?

Theo Điều 6 đến Điều 9 Thông tư 98/2026/TT-BCA, thủ tục gồm: nhận xét, đánh giá theo các ngày trong tuần; họp tổ, đội đề nghị xếp loại tháng, quý; Tiểu ban xét, xếp loại tháng và đề nghị xếp loại quý; Hội đồng xét, xếp loại quý để Giám thị ký quyết định.

Về phạm vi áp dụng, Điều 1 quy định thủ tục này đối với phạm nhân đang chấp hành án tại các trại giam, trại tạm giam thuộc Bộ Công an và trại tạm giam thuộc Công an cấp tỉnh.

Căn cứ Điều 2 Thông tư này, việc nhận xét, đánh giá và xếp loại phải bảo đảm các nguyên tắc thi hành án hình sự; khách quan, công bằng, công khai, dân chủ và tính liên tục. Căn cứ đánh giá là kết quả thực hiện tiêu chuẩn thi đua chấp hành án phạt tù, Nội quy cơ sở giam giữ phạm nhân, kết quả học tập và lao động cải tạo.

1.1. Nhận xét, đánh giá vào thứ Sáu hằng tuần

Theo khoản 1 Điều 6 Thông tư 98/2026/TT-BCA, vào thứ Sáu hằng tuần, cán bộ phụ trách tổ, đội phạm nhân tổ chức họp, sinh hoạt để nhận xét, đánh giá kết quả chấp hành án phạt tù theo các ngày trong tuần.

Đối với phạm nhân mới đến trong tuần, chỉ nhận xét, đánh giá từ ngày đến cơ sở giam giữ chấp hành án đến thứ Sáu tuần đó.

Nếu khoảng thời gian từ thứ Bảy tuần trước đến thứ Sáu tuần họp thuộc hai tháng liền kề, cán bộ phụ trách tổ chức họp:

• Vào ngày cuối tháng trước để đánh giá từ thứ Bảy tuần trước đến hết tháng, làm căn cứ xếp loại tháng;
• Vào thứ Sáu để đánh giá từ ngày đầu tháng sau đến thứ Sáu.

1.2. Tự kiểm điểm, tham gia ý kiến và biểu quyết

Khoản 2 Điều 6 quy định tại cuộc họp, phạm nhân tự kiểm điểm; tập thể tổ, đội tham gia ý kiến; cán bộ phụ trách nhận xét, đánh giá và tổ chức biểu quyết bằng hình thức giơ tay.

Mức nhận xét, đánh giá phải được ít nhất 2/3 số phạm nhân dự họp đồng ý. Tổ có dưới 03 phạm nhân không biểu quyết; cán bộ phụ trách nhận xét, đánh giá và lập danh sách.

Cuộc họp được ghi biên bản trong Sổ sinh hoạt tổ, đội phạm nhân, có chữ ký của cán bộ phụ trách và phạm nhân ghi biên bản, kèm danh sách kết quả nhận xét, đánh giá.

Đối với phạm nhân mới đến nhưng chưa được biên chế về tổ, đội, khoản 3 Điều 6 giao cán bộ quản lý, phụ trách căn cứ kết quả chấp hành Nội quy cơ sở giam giữ và học tập để đánh giá. Khi phạm nhân được biên chế về tổ, đội, kết quả được chuyển cho cán bộ phụ trách tổ, đội để tiếp tục nhận xét, đánh giá và xếp loại.

2. Họp đề nghị xếp loại tháng, quý và chuyển danh sách như thế nào?

2.1. Tổ, đội họp đề nghị xếp loại tháng, quý

Theo khoản 1 Điều 7 Thông tư 98/2026/TT-BCA và điểm b, điểm c, điểm d khoản 1 Điều 21 Nghị định 170/2026/NĐ-CP, cán bộ phụ trách tổ, đội tổ chức họp đề nghị xếp loại tháng vào ngày cuối tháng; xếp loại quý I vào ngày cuối tháng 02, quý II vào ngày 31/5, quý III vào ngày 31/8, quý IV vào ngày 30/11. Nếu trùng ngày nghỉ, lễ, Tết thì họp vào ngày làm việc đầu tiên tiếp theo.

Về trình tự họp, phạm nhân tự kiểm điểm quá trình chấp hành án trong kỳ; tập thể tham gia ý kiến; cán bộ phụ trách nhận xét, đánh giá và tổ chức biểu quyết bằng hình thức giơ tay.

Mức đề nghị xếp loại phải được ít nhất hai phần ba số phạm nhân tham dự đồng ý.

Tổ có dưới 03 phạm nhân không biểu quyết; cán bộ phụ trách nhận xét, đánh giá và lập danh sách đề nghị xếp loại. Nội dung họp được ghi biên bản trong Sổ sinh hoạt tổ, đội phạm nhân, có chữ ký của cán bộ phụ trách và phạm nhân ghi biên bản, kèm danh sách đề nghị xếp loại tháng.

Đối với tháng cuối kỳ xếp loại quý, khoản 2 Điều 7 yêu cầu họp nhận xét, đánh giá và đề nghị xếp loại lần lượt từ tháng đến quý. Phạm nhân phải có bản kiểm điểm về việc thực hiện các tiêu chuẩn thi đua trong kỳ, tự nhận mức xếp loại và nêu phương hướng phấn đấu tiếp theo.

Phạm nhân không biết chữ hoặc khuyết tật, già yếu không tự viết được, người nước ngoài không biết tiếng Việt thì nhờ phạm nhân khác viết hộ. Người viết hộ đọc lại cho người nhờ viết nghe; phạm nhân nhờ viết ký tên hoặc điểm chỉ vào bản kiểm điểm, có xác nhận của cán bộ phụ trách.

Sau khi phạm nhân đọc bản kiểm điểm, tổ, đội tham gia ý kiến, cán bộ nhận xét và tổ chức biểu quyết bằng hình thức giơ tay. Tỷ lệ đồng ý và trường hợp tổ dưới 03 phạm nhân được thực hiện như đối với đề nghị xếp loại tháng. Biên bản có chữ ký của cán bộ phụ trách, phạm nhân ghi biên bản, kèm danh sách đề nghị xếp loại tháng, quý.

2.2. Tiểu ban xét, xếp loại tháng và đề nghị xếp loại quý

Căn cứ khoản 3 Điều 7 và Điều 8 Thông tư 98/2026/TT-BCA, các thời hạn chuyển danh sách, xét duyệt được thực hiện như sau:

Công việc	Chủ thể thực hiện	Thời hạn
Gửi danh sách đề nghị xếp loại tháng, quý đến Tiểu ban	Cán bộ phụ trách tổ, đội phạm nhân	Trong 01 ngày làm việc kể từ ngày họp tổ, đội
Họp xét, xếp loại tháng và xét, đề nghị xếp loại quý	Tiểu ban xếp loại chấp hành án phạt tù	Trong 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận danh sách
Tổng hợp kết quả, danh sách đề nghị xếp loại quý gửi Hội đồng	Tiểu ban xếp loại chấp hành án phạt tù	Trong 02 ngày làm việc kể từ ngày họp xét, đề nghị xếp loại quý

Theo Điều 8, khi xét đến tổ, đội nào, cán bộ phụ trách tổ, đội đó báo cáo danh sách đề nghị xếp loại và giải trình theo yêu cầu. Mức xếp loại tháng hoặc đề nghị xếp loại quý phải được ít nhất hai phần ba thành viên Tiểu ban dự họp đồng ý.

Về điều kiện cuộc họp, khoản 4 Điều 5 yêu cầu có ít nhất hai phần ba tổng số thành viên Tiểu ban tham dự. Khoản 5 Điều này yêu cầu lập biên bản, ghi rõ thành phần, nội dung xét, ý kiến thành viên, kết quả biểu quyết và danh sách được xếp loại tháng, đề nghị xếp loại quý.

3. Ai quyết định xếp loại quý và thông báo kết quả cho phạm nhân?

Theo khoản 1 Điều 9 Thông tư 98/2026/TT-BCA, trong 05 ngày làm việc kể từ khi nhận danh sách đề nghị của Tiểu ban, Hội đồng xếp loại chấp hành án phạt tù phải họp xét, xếp loại quý.

Khi xét đến phân trại nào, đại diện Tiểu ban phân trại đó báo cáo danh sách đề nghị và giải trình theo yêu cầu. Hội đồng thảo luận, biểu quyết mức xếp loại; mức xếp loại phải được ít nhất hai phần ba thành viên dự họp đồng ý.

Căn cứ kết quả họp, Giám thị trại giam, Giám thị trại tạm giam ký quyết định xếp loại quý.

Khoản 5 và khoản 6 Điều 4 yêu cầu cuộc họp Hội đồng có ít nhất hai phần ba tổng số thành viên tham dự; lập biên bản ghi rõ thành phần, nội dung xét, ý kiến thành viên, kết quả biểu quyết và danh sách được xếp loại.

Riêng cơ sở giam giữ không có phân trại, khoản 3 Điều 21 Nghị định 170/2026/NĐ-CP quy định Hội đồng xếp loại chấp hành án phạt tù họp xét xếp loại tháng cho phạm nhân.

Về thông báo kết quả, khoản 1 Điều 11 Thông tư 98/2026/TT-BCA giao Giám thị thông báo công khai kết quả cho phạm nhân và thông báo tình hình chấp hành án, kết quả xếp loại cho gia đình hoặc người đại diện hợp pháp.

Cụ thể, khoản 4 Điều 21 Nghị định 170 quy định định kỳ vào quý II và quý IV hằng năm, Giám thị thông báo tình hình chấp hành án của quý I và quý II, quý III và quý IV cho gia đình hoặc người đại diện hợp pháp.

4. Khiếu nại hoặc phát hiện xếp loại không đúng thì xử lý ra sao?

4.1. Trả lời khiếu nại và xem xét lại kết quả

Theo khoản 2 Điều 9 Thông tư 98/2026/TT-BCA, khi phạm nhân khiếu nại kết quả xếp loại, Giám thị trại giam, Giám thị trại tạm giam phải trả lời bằng văn bản trong 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đơn.

Khoản 1 Điều 10 yêu cầu Giám thị tổ chức họp Hội đồng để xem xét, hủy toàn bộ kết quả của các kỳ xếp loại không đúng và xếp loại lại khi:

• Có căn cứ xác định việc xếp loại không đúng pháp luật;
• Phát hiện hành vi làm giả, làm sai lệch hồ sơ dẫn đến xếp loại không đúng pháp luật.

Nếu phạm nhân đã chuyển đến cơ sở khác, cơ sở đang quản lý phải có văn bản trao đổi với cơ sở đã xếp loại chưa đúng để tổ chức họp Hội đồng xem xét, xếp loại lại.

4.2. Biểu quyết, ban hành quyết định và lưu hồ sơ

Căn cứ khoản 2 Điều 10, Hội đồng xem xét, thảo luận, biểu quyết hủy kết quả không đúng và biểu quyết mức xếp loại mới. Mức xếp loại mới phải được ít nhất hai phần ba thành viên Hội đồng dự họp đồng ý.

Giám thị căn cứ kết quả họp để ký quyết định hủy kết quả không đúng và quyết định xếp loại lại. Quyết định xếp loại lại phải được thông báo công khai cho phạm nhân và lưu hồ sơ.

Về lưu trữ, khoản 1 Điều 12 yêu cầu hồ sơ phạm nhân lưu quyết định xếp loại quý, bản kiểm điểm và thông báo tình hình chấp hành án cho gia đình hoặc người đại diện hợp pháp. Nếu có, hồ sơ còn lưu tài liệu liên quan đến xếp loại; đơn khiếu nại, văn bản trả lời, quyết định giải quyết khiếu nại; quyết định hủy kết quả và xếp loại lại.

Trên đây là thông tin về “Thủ tục đánh giá, xếp loại chấp hành án phạt tù cho phạm nhân được quy định ra sao?”. Bạn đọc có thể tham khảo chi tiết Thông tư 98/2026/TT-BCA cùng tình trạng hiệu lực, lược đồ và các văn bản liên quan trên LuatVietnam.vn.