Phòng xử án thân thiện được sử dụng để giải quyết những vụ án, vụ việc nào?

1. Những vụ án, vụ việc nào được giải quyết tại phòng xử án thân thiện?

Theo khoản 6 Điều 3 Thông tư 13/2026/TT-TANDTC, phòng xử án thân thiện được sử dụng để tổ chức xét xử, xem xét, quyết định đối với 04 nhóm vụ án, vụ việc sau:

• Vụ án hình sự có người chưa thành niên là bị cáo;
• Xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng;
• Xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào trường giáo dưỡng;
• Xem xét, quyết định đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi đi cai nghiện bắt buộc.

Như vậy, đối với vụ án hình sự có bị cáo là người chưa thành niên, vụ án được xét xử tại phòng xử án thân thiện thay vì phòng xử án hình sự thông thường trừ những vụ án hình sự này khỏi phạm vi của phòng xử án hình sự thông thường.

Ngoài 04 trường hợp trên, Thông tư còn quy định một trường hợp có thể sử dụng phòng xử án thân thiện. 

Cụ thể, khi cần thiết để bảo vệ người chưa thành niên trong vụ án, việc hôn nhân và gia đình có người chưa thành niên tham gia, Tòa án có thể xét xử, giải quyết tại phòng xử án thân thiện.

Có thể phân biệt như sau:

2. Người chưa thành niên được bố trí thế nào trong phòng xử án thân thiện?

Theo khoản 1 Điều 7 Thông tư 13/2026/TT-TANDTC, trong phòng xử án thân thiện, người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng và người tham dự phiên tòa, phiên họp được bố trí trên cùng một mặt phẳng.

Đây là điểm khác với phòng xử án thông thường, nơi Hội đồng xét xử hoặc Thẩm phán được bố trí trên bục cao nhất và những người khác ở bục phía dưới.

Đặc biệt, trong phòng xử án thân thiện, người chưa thành niên tham gia tố tụng được ngồi cạnh người đại diện, người bào chữa hoặc người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Theo sơ đồ tại mục 2.4 Phụ lục I, vị trí trong phòng xử án thân thiện được bố trí theo hướng:

• Hội đồng xét xử/Thẩm phán ở giữa, phía dưới Quốc huy;
• Thư ký ở phía trước bên phải Hội đồng xét xử;
• Người phiên dịch, người dịch thuật ở phía trước bên trái;
• Đại diện Viện kiểm sát và người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp được bố trí đối diện nhau;
• Phía dưới là khu vực của người chưa thành niên và những người hỗ trợ, đại diện hoặc bảo vệ quyền lợi của họ.

3. Trang thiết bị phòng xử án thân thiện phải đáp ứng yêu cầu gì?

Khoản 3 Điều 7 Thông tư 13/2026/TT-TANDTC quy định trang thiết bị của phòng xử án thân thiện phải được thiết kế về hình thức, kiểu dáng và màu sắc bảo đảm thân thiện với người chưa thành niên.

Ngoài ra, phòng xử án thân thiện vẫn phải đáp ứng các yêu cầu về:

• Bố trí Quốc huy ở chính giữa, phía sau và phía trên Hội đồng xét xử hoặc Thẩm phán;
• Bảo đảm không gian tổ chức phiên tòa, phiên họp, có khu vực và lối đi phù hợp;
• Vị trí của những người tham gia được bố trí theo Phụ lục I;
• Trường hợp cần bảo vệ người chưa thành niên là bị hại hoặc người làm chứng thì có thể bố trí phòng cách ly, khu vực ngăn cách sau màn che, sử dụng thiết bị điện tử hoặc biện pháp bảo vệ khác.

Như vậy, đặc trưng của phòng xử án thân thiện không chỉ nằm ở cách bố trí cùng một mặt phẳng, mà còn ở việc thiết kế không gian, trang thiết bị và vị trí ngồi nhằm phù hợp hơn với tâm lý và việc bảo vệ người chưa thành niên.

Trên đây là nội dung về “Phòng xử án thân thiện được sử dụng để giải quyết những vụ án vụ việc nào?” theo Thông tư 13/2026/TT-TANDTC và có hiệu lực từ ngày 01/9/2026.