Phòng xử án hình sự được bố trí như thế nào, những người tham gia phiên tòa ngồi ở đâu?

1. Phòng xử án hình sự được bố trí như thế nào?

Theo khoản 3 Điều 3 Thông tư 13/2026/TT-TANDTC, phòng xử án hình sự là không gian tổ chức xét xử vụ án hình sự, trừ vụ án hình sự được xét xử tại phòng xử án thân thiện.

Trong đó, cách bố trí phải bảo đảm sự tôn nghiêm của Tòa án, vị trí trung tâm của Hội đồng xét xử, quyền bình đẳng trước Tòa án, nguyên tắc tranh tụng, quyền bào chữa của bị cáo và quyền, lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự.

Cụ thể, Điều 5 Thông tư 13/2026/TT-TANDTC quy định Quốc huy được đặt chính giữa, phía sau và phía trên Hội đồng xét xử. 

Phòng xử án thông thường có 02 bục: bục cao nhất dành cho Hội đồng xét xử; bục thứ hai dành cho những người tiến hành tố tụng khác, người tham gia tố tụng và người tham dự phiên tòa.

Bên cạnh đó, phòng xử án phải có hàng rào ngăn cách khu vực của người tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng với khu vực người tham dự; đồng thời bố trí lối đi riêng cho Hội đồng xét xử và lối đi cho những người khác.

2. Những người tham gia phiên tòa ngồi ở đâu?

Theo sơ đồ phòng xử án hình sự tại mục 2.1 Phụ lục I, vị trí các chủ thể được bố trí theo thứ tự từ phía trong ra phía ngoài phòng xử án.

2.1 Hội đồng xét xử, Thư ký, Kiểm sát viên và người bào chữa

Trước hết, Hội đồng xét xử được bố trí trên bục cao nhất, phía dưới Quốc huy. Nếu vụ án được giải quyết theo thủ tục rút gọn thì vị trí này dành cho Thẩm phán chủ tọa phiên tòa.

Ngay phía dưới một cấp là Thư ký phiên tòa. Theo Phụ lục I, vị trí của Thư ký được bố trí quay lưng vào Hội đồng xét xử hoặc Thẩm phán chủ tọa phiên tòa.

Tiếp đó, đại diện Viện kiểm sát và người bào chữa, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị hại, đương sự được bố trí đối diện nhau, cùng ở phía dưới vị trí của Thư ký phiên tòa.

Có thể hình dung phần phía trên của phòng xử án theo thứ tự:

2.2. Bị cáo và những người tham gia tố tụng khác

Phía dưới vị trí của đại diện Viện kiểm sát và người bào chữa là 03 vị trí ngang hàng, gồm:

• Bục khai báo của những người tham gia tố tụng khác;
• Bục khai báo của bị cáo;
• Vị trí của người phiên dịch, người dịch thuật.

Đối với những người tham gia tố tụng khác, Thông tư cho phép họ đứng tại chỗ để khai báo theo sự điều hành của Thẩm phán chủ tọa phiên tòa, thay vì nhất thiết phải lên bục khai báo.

Riêng bị cáo được bố trí phía sau bục khai báo của bị cáo. Ngay phía sau vị trí bị cáo là Cảnh sát bảo vệ phiên tòa.

Tiếp sau vị trí Cảnh sát bảo vệ là những người tham gia tố tụng khác. Sau khu vực này mới đến hàng rào phân cách giữa khu vực tố tụng và khu vực dành cho người đến dự phiên tòa.

2.3 Người tham dự phiên tòa, Cảnh sát và phóng viên

Sau hàng rào ngăn cách là khu vực dành cho người tham dự phiên tòa. Vị trí cụ thể của những người này được bố trí theo sự điều hành của Thẩm phán chủ tọa phiên tòa.

Phía sau khu vực người tham dự tiếp tục bố trí Cảnh sát bảo vệ phiên tòa. Cách bố trí này cũng được thực hiện theo sự điều hành của Thẩm phán chủ tọa.

Cuối cùng, phóng viên, nhà báo được bố trí ở phía sau cùng của phòng xử án hình sự, cũng theo sự điều hành của Thẩm phán chủ tọa phiên tòa.

2.4 Bị hại, người làm chứng là người chưa thành niên

Trường hợp vụ án hình sự có bị hại hoặc người làm chứng là người chưa thành niên, khoản 6 Điều 5 Thông tư 13/2026/TT-TANDTC cho phép bố trí họ tại phòng cách ly hoặc khu vực ngăn cách với bị cáo sau màn che.

Đồng thời, có thể sử dụng thiết bị điện tử hoặc biện pháp bảo vệ khác nhằm tránh ảnh hưởng đến tâm lý của người chưa thành niên. 

Người đại diện, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, người làm công tác xã hội hoặc chuyên gia y tế, tâm lý, giáo dục, xã hội học nếu có được bố trí ngồi cạnh người chưa thành niên.

Ngoài ra, Phụ lục I cũng xác định nếu bị hại hoặc người làm chứng là người chưa thành niên tham gia trực tiếp tại phòng xử án thì những người hỗ trợ nêu trên được bố trí ngồi cạnh họ tại vị trí của người tham gia tố tụng khác.

Cần lưu ý, trường hợp người chưa thành niên là bị cáo thì vụ án thuộc trường hợp tổ chức xét xử tại phòng xử án thân thiện, không áp dụng sơ đồ phòng xử án hình sự thông thường nêu trên.

3. Quy định về bố trí phòng xử án hình sự áp dụng từ khi nào?

Thông tư 13/2026/TT-TANDTC có hiệu lực từ ngày 01/9/2026. Kể từ thời điểm này, việc bố trí phòng xử án hình sự và vị trí của những người tham gia phiên tòa được thực hiện theo quy định tại Thông tư và các sơ đồ tương ứng tại Phụ lục I.

Đồng thời, từ ngày 01/9/2026, Thông tư 01/2017/TT-TANDTC về phòng xử án hết hiệu lực thi hành. Do đó, các quy định về vị trí Hội đồng xét xử, Kiểm sát viên, người bào chữa, bị cáo, người tham gia tố tụng, người tham dự và phóng viên nêu trên được áp dụng theo Thông tư 13/2026/TT-TANDTC.

Trên đây là nội dung về “Phòng xử án hình sự được bố trí như thế nào, những người tham gia phiên tòa ngồi ở đâu?” theo Thông tư 13/2026/TT-TANDTC.