[Tổng hợp] Điểm mới về mức phạt vi phạm trong lĩnh vực hải quan từ 01/7/2026

1. Bổ sung mức phạt đối với một số vi phạm về thời hạn làm thủ tục hải quan, nộp hồ sơ thuế

Cụ thể, theo quy định tại Điều 8 Nghị định 169/2026/NĐ-CP, vi phạm quy định về thời hạn làm thủ tục hải quan, nộp hồ sơ thuế bị phạt như sau:

- Phạt tiền từ 01 - 02 triệu đồng đối với các hành vi nêu tại khoản 2 Điều 8:

• Không thực hiện báo cáo hàng quý của doanh nghiệp được áp dụng chế độ ưu tiên đúng thời hạn;
• Không thực hiện sửa đổi, bổ sung các chứng từ thuộc hồ sơ hải quan của tàu bay, tàu biển, tàu liên vận quốc tế, ô tô, mô tô, xe gắn máy xuất cảnh, nhập cảnh đúng thời hạn
• Không thực hiện thông báo kế hoạch chuyển tải, sang mạn cho cơ quan hải quan quản lý khu vực chuyển tải, sang mạn đúng thời hạn

- Phạt tiền từ 02 - 05 triệu đồng đối với các hành vi tại khoản 3 Điều 8:

• Nộp báo cáo quyết toán, thông báo, báo cáo tình hình sử dụng hàng hóa miễn thuế, thông báo việc sử dụng hàng hóa áp dụng mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi tại Chương 98 Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi không đúng thời hạn quy định.
• Thông báo cho cơ quan hải quan về thời hạn, địa điểm, phương thức giao, nhận hàng hóa thực hiện theo chỉ định của thương nhân nước ngoài không đúng thời hạn quy định;
• Báo cáo tình hình sử dụng, nơi lưu giữ phương tiện chứa hàng hóa theo phương thức quay vòng tạm nhập, tái xuất hoặc tạm xuất, tái nhập cho cơ quan hải quan không đúng thời hạn quy định.

2. Bổ sung mức phạt đối với vi phạm về khai hải quan

Nội dung này được nêu tại Điều 9 Nghị định 169 năm 2026. Theo đó, người vi phạm quy định về khai hải quan sẽ bị phạt tiền từ 03 - 05 triệu đồng nếu khai sai so với thực tế về xuất xứ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

Nội dung này không áp dụng với trường hợp hàng hóa là:

• Hàng viện trợ nhân đạo, viện trợ không hoàn lại đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt;
• Hàng hóa quá cảnh, chuyển khẩu, hàng hóa trung chuyển…

3. Bổ sung điều kiện vi phạm bị coi là trốn thuế

Theo đó, căn cứ điểm c khoản 1 Điều 15 Nghị định 169/2026/NĐ-CP, các trường hợp vi phạm bị coi là trốn thuế được quy định như sau:

- Vi phạm một trong các hành vi sau đây:

• Khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn, không thu bị phát hiện khi kiểm tra sau thông quan, thanh tra, kiểm toán, kiểm tra đối với hàng hóa đã thông quan;
• Không khai bổ sung về trị giá hải quan theo quy định mà bị phát hiện khi kiểm tra, thanh tra đối với trường hợp hàng hóa chưa có giá chính thức tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan, hàng hóa có khoản thực thanh toán, hàng hóa có các khoản điều chỉnh cộng vào trị giá hải quan chưa xác định được tại thời điểm đăng ký tờ khai hải quan;
• Khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn, không th mà người khai hải quan tự phát hiện và khai bổ sung hồ sơ thuế ngoài các nội dung đã có kết luận kiểm tra sau thông quan, thanh tra, kiểm tra đối với hàng hóa đã thông quan.

- Cá nhân, tổ chức vi phạm không nộp đủ số tiền thuế phải nộp theo quy định trước thời điểm lập biên bản vi phạm/ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong trường hợp cơ quan tiến hành tố tụng hình sự chuyển hồ sơ vi phạm để xử phạt vi phạm hành chính.

So với quy định trước đây tại điểm c khoản 1 Điều 14 Nghị định 128/2020/NĐ-CP thì quy định mới đã bổ sung điều kiện cá nhân, tổ chức vi phạm không nộp đủ số tiền thuế phải nộp theo quy định trước thời điểm ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong trường hợp cơ quan tiến hành tố tụng hình sự chuyển hồ sơ vi phạm để xử phạt vi phạm hành chính.

4. Bổ sung mức phạt tiền đối với vi phạm về kiểm tra hải quan, thanh tra

So với quy định cũ tại khoản 3 Điều 11 Nghị định 128/2020/NĐ-CP, Chính phủ đã bổ sung thêm hành vi bị phạt tiền từ 04 - 10 triệu đồng khi vi phạm quy định về kiểm tra hải quan, thanh tra.

Cụ thể, hành vi đó là không thông báo định mức thực tế của sản phẩm đã xuất khẩu theo năm tài chính trước thời điểm quyết định kiểm tra, kiểm tra sau thông quan, thanh tra.

5.  Bổ sung mức phạt đối với một số vi phạm về giám sát hải quan

Nội dung này được nêu tại Điều 13 Nghị định 169/2026/NĐ-CP. Cụ thể, phạt tiền từ 10 - 20 triệu đồng đối với các hành vi:

- Lưu giữ phương tiện chứa hàng hóa theo phương thức quay vòng không đúng địa điểm do người khai hải quan đã thông báo cho cơ quan hải quan khi làm thủ tục tạm nhập;

- Sử dụng phương tiện vận chuyển hàng hóa quá cảnh không đáp ứng điều kiện giám sát hải quan theo quy định;

- Vận chuyển hàng hóa qua cửa khẩu biên giới đường bộ bằng phương thức vận tải khác theo thỏa thuận của Việt Nam với các nước có chung biên giới mà không thực hiện cung cấp trước thông tin hàng hóa, thời gian vận chuyển cho cơ quan hải quan để thực hiện giám sát theo quy định.

Trong đó, phương tiện vận tải hàng hóa vận hành tự động, không có người điều khiển qua lại cửa khẩu biên giới đất liền trong phạm vi xác định, băng tải, ống dẫn, đường truyền hoặc các hình thức khác theo quy định của pháp luật hoặc theo thỏa thuận giữa cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam và cơ quan có thẩm quyền của nước có chung đường biên giới.

- Người điều khiển phương tiện không đưa phương tiện chở hàng hóa nhập khẩu vào địa điểm tập kết, kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu hoặc khu vực tập kết, kiểm tra, giám sát hàng hóa theo quy định tại khu vực cửa khẩu để chờ làm thủ tục hải quan;

- Không có văn bản thông báo cơ quan hải quan cho phép đưa hàng hóa vào gửi kho ngoại quan tại cửa khẩu xuất hoặc đưa trở lại kho ngoại quan ban đầu hoặc địa điểm tập kết, kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu ở khu vực cửa khẩu, biên giới đối với trường hợp hàng hóa xuất kho ngoại quan quá thời hạn lưu giữ trong khu vực giám sát hải quan tại cửa khẩu xuất mà không xuất khẩu được.

6. Bổ sung quy định về xử phạt vi phạm hành chính online

Theo Điều 37 Nghị định 169/2026/NĐ-CP, Chính phủ đã quy định về biện pháp xử phạt vi phạm hành chính trên môi trường điện tử.

Cụ thể, biên bản vi phạm hành chính điện tử được lập và gửi đáp ứng yêu cầu về giao dịch điện tử trong lĩnh vực hải quan là cơ sở để cơ quan hải quan ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính.

Đồng thời, quyết định xử phạt vi phạm hành chính được ban hành trên môi trường điện tử có giá trị pháp lý như quyết định được ban hành bằng văn bản giấy, là căn cứ để tổ chức thi hành quyết định xử phạt…