7 điểm mới của Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025

1. Doanh nghiệp bảo hiểm phải chính thức hoạt động trong 12 tháng kể từ ngày được cấp phép

Theo khoản 3 Điều 1 Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025, số 139/2025/QH15 sửa đổi Điều 73 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 như sau:

- Doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài tại Việt Nam phải chính thức hoạt động trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày được cấp Giấy phép thành lập và hoạt động.

- Trường hợp có sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan, doanh nghiệp:

• Phải báo cáo bằng văn bản;
• Và chỉ được gia hạn khi có văn bản chấp thuận của Bộ Tài chính;
• Thời gian gia hạn tối đa là 12 tháng.

Trước khi chính thức hoạt động, doanh nghiệp có trách nhiệm hoàn thành đầy đủ các nội dung bắt buộc, bao gồm:

- Đóng đủ vốn điều lệ hoặc vốn được cấp;

- Bầu, bổ nhiệm người đại diện theo pháp luật và các chức danh quản lý đã được Bộ Tài chính chấp thuận về nguyên tắc;

- Xây dựng cơ cấu tổ chức quản lý, hệ thống kiểm soát nội bộ, kiểm toán nội bộ;

- Ban hành các quy trình, quy chế theo quy định pháp luật;

- Thực hiện ký quỹ đầy đủ tại ngân hàng thương mại hoạt động tại Việt Nam.

Doanh nghiệp phải thông báo cho Bộ Tài chính ít nhất 15 ngày trước ngày chính thức hoạt động. Trường hợp chưa đáp ứng đủ các điều kiện nêu trên, Bộ Tài chính có quyền đình chỉ việc chính thức hoạt động.

So với Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022, Luật 2025 không thay đổi thời hạn 12 tháng, nhưng siết chặt toàn bộ quy trình trước hoạt động, bổ sung cơ chế kiểm soát và trách nhiệm pháp lý rõ ràng hơn cho doanh nghiệp.

2. Quy định chặt chẽ hơn về điều kiện, tiêu chuẩn đối với người quản lý doanh nghiệp bảo hiểm

Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025 đã sửa đổi toàn diện quy định về điều kiện, tiêu chuẩn đối với người quản lý, người kiểm soát doanh nghiệp bảo hiểm, bổ sung nhiều yêu cầu bắt buộc về nhân sự, kinh nghiệm và cư trú nhằm nâng cao năng lực quản trị thị trường.

Luật 2025 sửa đổi, bổ sung Điều 81 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 về người quản lý, người kiểm soát doanh nghiệp bảo hiểm. Theo đó, phải đáp ứng đồng thời các điều kiện chung sau:

- Không bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm;

- Không bị xử lý kỷ luật bằng hình thức sa thải do vi phạm quy trình nội bộ trong 03 năm liên tục trước thời điểm bổ nhiệm;

- Không bị cơ quan có thẩm quyền khởi tố tại thời điểm được bầu, bổ nhiệm.

Đây là nhóm điều kiện mới được quy định rõ mà tại Luật năm 2022 chưa yêu cầu.

Luật 2025 cũng đã phân loại chi tiết theo từng chức danh, đồng thời nâng cao yêu cầu về kinh nghiệm; bổ sung điều kiện đạo đức - kỷ luật - tố tụng; Chuẩn hóa trình độ chuyên môn và chứng chỉ bảo hiểm; Bắt buộc cư trú tại Việt Nam với các chức danh điều hành chủ chốt...

3. Phân biệt rõ cơ chế đăng ký và thông báo phương pháp tính phí bảo hiểm

Theo Điều 87 Luật Kinh doanh bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm và chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài phải đăng ký và được Bộ Tài chính chấp thuận phương pháp, cơ sở tính phí đối với:

• Sản phẩm thuộc nghiệp vụ bảo hiểm nhân thọ;
• Sản phẩm thuộc nghiệp vụ bảo hiểm sức khỏe.

Đây là nhóm sản phẩm có tính dài hạn, rủi ro cao, nên Nhà nước tiếp tục quản lý chặt về phí.

Đối với bảo hiểm xe cơ giới (trừ bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc của chủ xe), Luật 2025 quy định:

• Doanh nghiệp chỉ phải thông báo bằng văn bản cho Bộ Tài chính;
• Thực hiện thông báo trước khi áp dụng hoặc thay đổi phương pháp tính phí;
• Phải tuân thủ đúng nội dung đã thông báo.

Cơ chế này linh hoạt hơn so với Luật 2022, vốn chưa phân định rõ ràng giữa đăng ký và thông báo.

Luật 2022 quy định chung về quản lý phí bảo hiểm;

4. Siết chặt quy định đại lý bảo hiểm chỉ được làm việc cho một doanh nghiệp cùng loại

Theo khoản 1 Điều 127 Luật Kinh doanh bảo hiểm (được sửa đổi bởi khoản 9 Điều 1 Luật số 139/2025/QH15):

- Đại lý bảo hiểm nhân thọ không được đồng thời làm đại lý cho doanh nghiệp nhân thọ khác;

- Đại lý bảo hiểm phi nhân thọ không được làm cho doanh nghiệp cùng loại khác;

- Đại lý bảo hiểm sức khỏe không được làm cho doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe khác;

- Đại lý bảo hiểm vi mô không được làm cho tổ chức tương hỗ khác.

Luật 2022 đã đặt ra nguyên tắc không làm đại lý cho nhiều doanh nghiệp cùng loại quy nhiên chưa liệt kê chi tiết theo từng loại hình doanh nghiệp.

5. Quy định chi tiết hơn về tách nguồn vốn chủ sở hữu và nguồn phí bảo hiểm

Theo Điều 101 Luật Kinh doanh bảo hiểm (được sửa đổi tại khoản 8 Điều 1 Luật số 139/2025/QH15), doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm và chi nhánh nước ngoài tại Việt Nam phải tách, ghi nhận và theo dõi riêng:

- Nguồn vốn chủ sở hữu và nguồn phí bảo hiểm, kèm theo tài sản tương ứng của từng nguồn;

- Doanh thu, chi phí và kết quả từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm, hoạt động đầu tư của từng nguồn;

- Nguồn phí bảo hiểm, doanh thu, chi phí, dự phòng nghiệp vụ phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam.

Luật 2025 cũng  quy định rõ:

- Doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ phải đăng ký phương pháp tách nguồn vốn và nguyên tắc phân chia thặng dư và chỉ được thực hiện sau khi được Bộ Tài chính chấp thuận.

- Doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, chi nhánh nước ngoài chỉ phải thông báo bằng văn bản trước khi thực hiện và phải tuân thủ đúng nội dung đã thông báo.

Luật năm 2022 chưa phân biệt rõ cơ chế đăng ký – thông báo. Đồng thời chưa yêu cầu theo dõi chi tiết hoạt động trong và ngoài lãnh thổ.

6. Doanh nghiệp môi giới bảo hiểm bị giới hạn hoạt động đầu tư từ năm 2026

Theo khoản 3a Điều 138 Luật Kinh doanh bảo hiểm (được bổ sung bởi khoản 11 Điều 1 Luật số 139/2025/QH15), doanh nghiệp môi giới bảo hiểm khi đầu tư phải bảo đảm tính an toàn; thanh khoản cũng như sự hiệu quả và tuân thủ pháp luật và tự chịu trách nhiệm về hoạt động đầu tư.

Luật 2025 quy định rõ doanh nghiệp môi giới bảo hiểm không được đầu tư dưới mọi hình thức cho: Cổ đông; Thành viên góp vốn; Người có liên quan theo Luật Doanh nghiệp.

Ngoại lệ duy nhất là gửi tiền tại các cổ đông, thành viên là tổ chức tín dụng.

Luật 2022 chưa có quy định riêng điều chỉnh hoạt động đầu tư của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm.

7. Tăng cường kiểm tra chuyên ngành trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm từ năm 2026

Theo Điều 154 Luật Kinh doanh bảo hiểm đươc sửa đổi tại khoản 13 Điều 1 Luật số 139/2025/QH15):

Cơ quan quản lý nhà nước thực hiện kiểm tra chuyên ngành đối với:

- Doanh nghiệp bảo hiểm;

- Doanh nghiệp tái bảo hiểm;

- Doanh nghiệp môi giới bảo hiểm;

- Chi nhánh nước ngoài và các tổ chức liên quan.

Khi cần thiết, cơ quan quản lý được quyền thuê tổ chức kiểm toán độc lập hoặc công ty tư vấn hoặc chuyên gia đánh giá để xem xét các nội dung có nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn hệ thống, như dự phòng nghiệp vụ, khả năng thanh toán, tái bảo hiểm, hoạt động đầu tư...

Trên đây là thông tin về  7 điểm mới của Luật Kinh doanh bảo hiểm sửa đổi 2025.