Điểm tin VBPL tuần từ 16/01 - 22/01/2026

1. Luật Hình sự

1.1. Quy định mới về danh mục chất ma túy và tiền chất

Chính phủ đã ban hành Nghị định 28/2026/NĐ-CP quy định các danh mục chất ma túy và tiền chất, có hiệu lực từ ngày 19/01/2026.

Nghị định này quy định các danh mục chất ma túy và tiền chất, bao gồm các chất bị cấm sử dụng hoàn toàn, các chất được phép sử dụng hạn chế trong nghiên cứu và y tế, cũng như các tiền chất cần thiết cho việc sản xuất chất ma túy.

Nghị định ban hành kèm theo các danh mục chất ma túy và tiền chất, được chia thành bốn nhóm chính:

- Danh mục I: Các chất ma túy bị cấm tuyệt đối trong y học và đời sống xã hội, chỉ được sử dụng trong nghiên cứu, kiểm nghiệm, giám định với sự cho phép đặc biệt.

- Danh mục II: Các chất ma túy được sử dụng hạn chế trong nghiên cứu, kiểm nghiệm, giám định, và trong lĩnh vực y tế theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.

- Danh mục III: Các chất ma túy được sử dụng trong nghiên cứu, kiểm nghiệm, giám định, và trong lĩnh vực y tế, thú y.

- Danh mục IV: Các tiền chất, bao gồm các tiền chất thiết yếu không có ứng dụng hợp pháp trong y học và đời sống xã hội, và các tiền chất có ứng dụng hợp pháp.

2. Luật Tài chính - ngân hàng

2.1. Quy định về sàn giao dịch các-bon trong nước

Nghị định 29/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về sàn giao dịch các-bon trong nước đã chính thức được ban hành và có hiệu lực từ ngày 19/01/2026.

Nghị định này quy định về các hoạt động liên quan đến sàn giao dịch các-bon trong nước, bao gồm đăng ký, cấp mã trong nước, chuyển quyền sở hữu, lưu ký, giao dịch và thanh toán giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon đủ điều kiện được giao dịch theo quy định pháp luật. 

Đối tượng áp dụng bao gồm Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội, và các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động trên sàn giao dịch các-bon.

2.2. Quy định về nơi quyết toán thuế TNCN khi có thu nhập từ nhiều nguồn từ 14/02/2026

Đây là nội dung đáng chú ý của Nghị định 373/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 126/2020/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý thuế.

Theo điểm b.2 khoản 8 Điều 1 Nghị định 373/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung điểm b.2 khoản 8 Điều 11 Nghị định 126/2020/NĐ-CP, cá nhân cư trú có thu nhập tiền lương, tiền công thuộc diện tổ chức chi trả khấu trừ tại nguồn từ hai nơi trở lên thực hiện quyết toán thuế như sau:

- Cá nhân nộp hồ sơ quyết toán thuế tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức chi trả thu nhập lớn nhất trong năm;

- Trường hợp có nhiều nguồn thu nhập lớn nhất trong năm mà các khoản thu nhập này bằng nhau, cá nhân được lựa chọn nộp hồ sơ tại một trong các cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức chi trả các nguồn thu nhập lớn nhất đó.

Trường hợp cá nhân nộp hồ sơ quyết toán thuế thu nhập cá nhân không đúng cơ quan thuế có thẩm quyền theo quy định nêu trên, thì cơ quan thuế đã tiếp nhận hồ sơ có trách nhiệm căn cứ thông tin trên hệ thống cơ sở dữ liệu ngành thuế để hỗ trợ chuyển hồ sơ đến cơ quan thuế quản lý trực tiếp tổ chức chi trả thu nhập để thực hiện quyết toán theo quy định.

2.3. Sửa đổi quy định về hoạt động của tổ chức tài chính vi mô

Thông tư 64/2025/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 19/2025/TT-NHNN về mạng lưới hoạt động của tổ chức tài chính vi mô có hiệu lực từ ngày 15/02/2026 với một số nội dung đáng chú ý:

Thông tư bãi bỏ khoản 3 Điều 8 và sửa đổi điểm d khoản 2 Điều 5, cho phép tổ chức tài chính vi mô nhận tiết kiệm bắt buộc và tiền gửi tự nguyện trực tiếp bằng tiền mặt từ một khách hàng không quá 1,5 triệu đồng trong một ngày.

Điều 9 được sửa đổi để quy định chi tiết về nguyên tắc lập, gửi, tiếp nhận hồ sơ và trả kết quả. Hồ sơ phải được lập bằng tiếng Việt và có thể nộp trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia. Hồ sơ điện tử phải sử dụng chữ ký số và các tài liệu phải là bản điện tử quét từ bản gốc.

Điều 11 quy định các điều kiện để tổ chức tài chính vi mô thành lập chi nhánh, bao gồm yêu cầu về cơ cấu tổ chức, tỷ lệ vốn cấp 1, tỷ lệ nợ xấu, và hoạt động kinh doanh có lãi. Tổ chức phải có thời gian hoạt động từ 12 tháng trở lên hoặc dưới 12 tháng nhưng đáp ứng các điều kiện cụ thể.

2.4. Cắt giảm điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực ngân hàng

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Thông tư 69/2025/TT-NHNN, có hiệu lực từ ngày 15/02/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của các Thông tư trước đây liên quan đến quản lý và giám sát ngân hàng, với mục tiêu cắt giảm điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

- Sửa đổi quy định về phát hành trái phiếu và xử lý nợ xấu

Thông tư sửa đổi quy định về việc phát hành trái phiếu, trái phiếu đặc biệt của Công ty Quản lý tài sản để thanh toán cho các tổ chức tín dụng khi mua nợ xấu. Việc phát hành này được thực hiện riêng lẻ, dựa trên nhu cầu thực tế và kế hoạch kinh doanh của Công ty Quản lý tài sản. Ngoài ra, việc mua nợ xấu theo giá trị thị trường cũng được điều chỉnh, yêu cầu Công ty Quản lý tài sản phải đánh giá và xác định giá trị thị trường của khoản nợ xấu trước khi mua.

- Đơn giản hóa thủ tục hỗ trợ tài chính và góp vốn

Thông tư quy định thủ tục đề nghị chấp thuận phương án hỗ trợ tài chính cho khách hàng vay và phương án góp vốn điều lệ, vốn cổ phần của khách hàng vay. Ngân hàng Nhà nước sẽ xem xét và có văn bản chấp thuận hoặc không chấp thuận trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ khi nhận được hồ sơ đầy đủ.

- Điều kiện thành lập chi nhánh và văn phòng đại diện

Tổ chức tín dụng phi ngân hàng có thời gian hoạt động từ 12 tháng trở lên được phép thành lập không quá 03 chi nhánh trong một năm tài chính nếu đáp ứng các điều kiện như hoạt động kinh doanh có lãi, tỷ lệ nợ xấu không vượt quá 4%, và có cơ cấu quản trị phù hợp. Đối với tổ chức tín dụng phi ngân hàng hoạt động dưới 12 tháng, được phép thành lập không quá 02 chi nhánh với các điều kiện tương tự.

- Thay đổi địa điểm và chấm dứt hoạt động

Thông tư cũng quy định về việc thay đổi địa điểm đặt trụ sở chi nhánh và thủ tục tự nguyện chấm dứt hoạt động, giải thể chi nhánh, văn phòng đại diện, đơn vị sự nghiệp. Các tổ chức tín dụng phi ngân hàng phải tuân thủ các quy định về hồ sơ và thời hạn thông báo cho Ngân hàng Nhà nước và cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh.

2.5. Hồ sơ điện tử vay nước ngoài bắt buộc phải có định dạng PDF, ký bằng chữ ký số

Đây là quy định mới của Thông tư 80/2025/TT-NHNN sửa đổi Thông tư 12/2022/TT-NHNN  hướng dẫn về quản lý ngoại hối đối với việc vay, trả nợ nước ngoài của doanh nghiệp được ban hành ngày 31/12/2025, hiệu lực ngày 25/01/2026.

Theo đó, về nguyên tắc lập và gửi hồ sơ vay nước ngoài:

Bên đi vay nộp 01 bộ hồ sơ theo 03 cách thức: trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia.

Quy định mới bổ sung quy định cụ thể phương án xử lý khi hệ thống điện tử gặp sự cố, tránh làm gián đoạn việc tiếp nhận hồ sơ.

Theo quy định mới, lần đầu tiên, hồ sơ điện tử được quy định chi tiết về tiêu chuẩn kỹ thuật. Tài liệu phải ở định dạng PDF, quét từ bản gốc hoặc bản chính, được ký bằng chữ ký số hoặc chữ ký điện tử chuyên dùng và đặt tên đúng theo loại giấy tờ.

2.6. Cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính trong quản lý ngoại hối

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành Thông tư 78/2025/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung và bãi bỏ một số quy định trong lĩnh vực quản lý ngoại hối đối với các giao dịch vốn để thực thi phương án cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Một số nội dung đáng chú ý tại Thông tư 78:

- Sửa đổi quy trình đăng ký và thay đổi khoản vay nước ngoài

Thông tư bổ sung quy định về việc lập, gửi, tiếp nhận và trả kết quả hồ sơ đăng ký, đăng ký thay đổi khoản vay nước ngoài và phát hành trái phiếu quốc tế được Chính phủ bảo lãnh. Hồ sơ có thể nộp trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến qua Cổng dịch vụ công quốc gia. Thời hạn kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ là 03 ngày làm việc.

- Thủ tục cho vay ra nước ngoài và thu hồi nợ bảo lãnh

Thông tư cũng sửa đổi quy trình đăng ký cho vay ra nước ngoài và thu hồi nợ bảo lãnh. Hồ sơ đăng ký phải được lập bằng tiếng Việt và có thể nộp trực tiếp, qua bưu chính hoặc trực tuyến. Thời hạn kiểm tra hồ sơ là 3 ngày làm việc, và Ngân hàng Nhà nước sẽ trả kết quả qua các phương thức tương tự.

- Đầu tư gián tiếp ra nước ngoài

Thông tư quy định chi tiết về trình tự, thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư gián tiếp ra nước ngoài, bao gồm cả việc đăng ký hạn mức tự doanh và nhận ủy thác đầu tư gián tiếp. Thời hạn kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ là 03 ngày làm việc, và thời hạn cấp giấy chứng nhận là 25 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

- Quản lý ngoại hối đối với phát hành trái phiếu quốc tế

Thông tư sửa đổi quy trình đăng ký và thay đổi khoản phát hành trái phiếu quốc tế, yêu cầu các tổ chức phát hành phải tuân thủ các quy định về quản lý ngoại hối và các điều kiện phát hành trái phiếu quốc tế. Thời hạn kiểm tra hồ sơ là 03 ngày làm việc, và thời hạn xác nhận đăng ký là 07 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Thông tư 78 có hiệu lực từ ngày 25/01/2026.

3. Luật Doanh nghiệp

3.1. Hướng dẫn một số chính sách quan trọng phát triển kinh tế tư nhân

Ngày 15/01/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 20/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị quyết 198/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân. Nghị định này có hiệu lực từ ngày ký.

Nghị định 20/2026/NĐ-CP hướng dẫn các nội dung đáng chú ý như:

- Hỗ trợ tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất - kinh doanh:

+ Hoàn trả khoản hỗ trợ giảm tiền thuê lại đất tại khu công nghiệp, công nghệ cao và vườn ươm công nghệ;

+ Hỗ trợ thuê nhà, đất là tài sản công.

- Ưu đãi về thuế nhằm khuyến khích khởi nghiệp sáng tạo và mở rộng khu vực kinh tế tư nhân:

+ Miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp đối với hoạt động khởi nghiệp sáng tạo;

+ Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với thu nhập từ đầu tư vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo;

+ Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 03 năm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu;

+ Miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân đối với hoạt động đầu tư và lao động chất lượng cao.

- Hỗ trợ khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đào tạo nhân lực:

+ Cơ chế trích lập quỹ cho R&D, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số;

+ Ưu đãi về chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế;

+ Ưu đãi về chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế;

+ Hỗ trợ miễn phí đào tạo về quản trị, kế toán, thuế và nhân sự…

4. Luật Đất đai

4.1. Sửa đổi các trường hợp lập quy hoạch chung đô thị từ 22/01/2026

Chính phủ ban hành Nghị định 34/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định 178/2025/NĐ-CPquy định chi tiết thi hành Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.

Điều 4 Nghị định 34/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Điều 7 Nghị định 178/2025/NĐ-CP, theo đó, phạm vi lập quy hoạch chung đô thị theo quy định tại khoản 4 Điều 3 và điểm b khoản 1 Điều 21 Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn được xác định gồm:

- Thành phố; tỉnh dự kiến thành lập thành phố thuộc hệ thống đô thị theo quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn hoặc quy hoạch vùng hoặc quy hoạch tỉnh.

- Đặc khu là đô thị; đặc khu được định hướng thuộc hệ thống đô thị theo quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn hoặc quy hoạch vùng hoặc quy hoạch tỉnh hoặc quy hoạch chung thành phố.

- Khu vực gồm nhiều phường liền kề nhau hoặc một phường độc lập (không có phường liền kề xung quanh), được xác định thuộc hệ thống đô thị theo định hướng tại quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn hoặc quy hoạch vùng hoặc quy hoạch tỉnh hoặc quy hoạch chung thành phố.

- Khu vực gồm nhiều phường liền kề nhau hoặc một phường độc lập (không có phường liền kề xung quanh) và phạm vi của xã liền kề, được xác định thuộc hệ thống đô thị theo định hướng tại các cấp quy hoạch, đồng thời đáp ứng các điều kiện: diện tích tối thiểu 50 km², mật độ dân số tối thiểu 300 người/km² và tỷ lệ lao động phi nông nghiệp tối thiểu 30%.

- Khu vực có phạm vi quy hoạch tối thiểu theo địa giới đơn vị hành chính cấp xã, được xác định là đô thị mới thuộc hệ thống đô thị theo định hướng tại các cấp quy hoạch.

Phạm vi quy hoạch trong nội dung của quy hoạch chung đô thị được phê duyệt là căn cứ, cơ sở quản lý phát triển đô thị.

Nghị định 34/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 22/01/2026.