Điểm tin VBPL tuần từ 10/4 - 16/4/2026

1. Luật Hành chính

1.1. Chính phủ nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI gồm 14 Bộ và 3 cơ quan ngang Bộ

Theo Nghị quyết 09/2026/QH16 được thông qua, cơ cấu tổ chức của Chính phủ nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI gồm 14 bộ và 3 cơ quan ngang bộ, cụ thể:

14 Bộ gồm:

1. Bộ Quốc phòng
2. Bộ Công an
3. Bộ Ngoại giao
4. Bộ Nội vụ
5. Bộ Tư pháp
6. Bộ Tài chính
7. Bộ Công Thương
8. Bộ Nông nghiệp và Môi trường
9. Bộ Xây dựng
10. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch
11. Bộ Khoa học và Công nghệ
12. Bộ Giáo dục và Đào tạo
13. Bộ Y tế
14. Bộ Dân tộc và Tôn giáo

3 cơ quan ngang bộ gồm:

1. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam
2. Thanh tra Chính phủ
3. Văn phòng Chính phủ

1.2. Cơ cấu Chính phủ nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI gồm 24 thành viên

Tại Điều 1 Nghị quyết 15/2026/QH16 của Quốc hội quy định về cơ cấu số lượng thành viên Chính phủ nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI gồm 24 thành viên:

- Thủ tướng Chính phủ;

- 06 Phó Thủ tướng Chính phủ;

- 14 Bộ trưởng các Bộ: Quốc phòng; Công an; Ngoại giao; Nội vụ; Tư pháp; Tài chính; Công Thương; Nông nghiệp và Môi trường; Xây dựng; Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Khoa học và Công nghệ; Giáo dục và Đào tạo; Y tế; Dân tộc và Tôn giáo;

- 03 Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ: Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ; Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; Tổng Thanh tra Chính phủ.

2. Luật Tài chính

2.1. Áp dụng thuế 0% đối với xăng, dầu đến hết 30/6/2026

Nghị quyết số 19/2026/QH16 được Quốc hội khóa XVI thông qua ngày 12/4/2026 đã quy định thuế bảo vệ môi trường, mức thuế đối với xăng (trừ etanol), dầu diesel, dầu hỏa, dầu mazut và nhiên liệu bay được quy định là 0 đồng/lít.

Về thuế giá trị gia tăng, xăng, dầu diesel, dầu hỏa, dầu mazut và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng nhưng được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào. Trong thời gian Nghị quyết có hiệu lực, cơ sở kinh doanh và người nhập khẩu các mặt hàng này không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng khi bán ra và ở khâu nhập khẩu.

Đối với thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại được quy định là 0%.

Nghị quyết này áp dụng trong thời gian từ ngày 16/4/2026 đến hết ngày 30/6/2026.

3. Luật Lao động

3.1. Người có chứng chỉ kỹ năng nghề được ưu tiên tuyển dụng, nâng lương

Ngày 07/04/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 138/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm về phát triển kỹ năng nghề, có hiệu lực từ ngày ký ban hành.

Theo Điều 25 Nghị định 138/2026/NĐ-CP, người lao động khi có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia được người sử dụng lao động xem xét ưu tiên trong tuyển dụng, bố trí, sử dụng lao động ở vị trí việc làm phù hợp với nghề và bậc trình độ kỹ năng nghề đã được cấp chứng chỉ.

Bên cạnh đó, người lao động còn được xét hưởng mức lương, trả công, chế độ nâng lương, nâng bậc, phụ cấp, trợ cấp và các chế độ đãi ngộ khác theo công việc hoặc chức danh tương ứng với bậc trình độ kỹ năng nghề đã được công nhận theo quy định của pháp luật về lao động và thỏa thuận trong hợp đồng lao động.

Đáng chú ý, khi có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia ở bậc cao hơn, người lao động được xét công nhận năng lực và tiếp tục được ưu tiên trong tuyển dụng, sử dụng, nâng bậc lương, phụ cấp, trợ cấp và thăng tiến nghề nghiệp.

Ngoài các quyền lợi về việc làm và thu nhập, người có chứng chỉ còn được ưu tiên tham gia các khóa đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề; được xét công nhận tín chỉ, học phần hoặc miễn trừ một số học phần trong chương trình đào tạo nghề nghiệp, giáo dục đại học theo quyết định của cơ sở đào tạo; đồng thời có thể tham gia các chương trình đào tạo liên thông, chuyển đổi để tiếp tục nâng cao trình độ.

Đối với người đạt chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia xuất sắc, Nghị định quy định được xem xét tôn vinh, khen thưởng theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, người lao động còn được ưu tiên giới thiệu việc làm, hỗ trợ kết nối cung - cầu lao động thông qua hệ thống dịch vụ việc làm và được xem xét công nhận lẫn nhau về chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia giữa Việt Nam và các quốc gia, vùng lãnh thổ khác theo quy định.

4. Luật Môi trường

4.1. Quy định về xuất khẩu khoáng sản làm vật liệu xây dựng

Ngày 31/03/2026, Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư 11/2026/TT-BXD quy định danh mục, quy cách và chỉ tiêu kỹ thuật khoáng sản làm vật liệu xây dựng được phép xuất khẩu. Thông tư này có hiệu lực từ ngày 01/06/2026.

Thông tư này áp dụng cho các cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước có hoạt động liên quan đến xuất khẩu khoáng sản làm vật liệu xây dựng tại Việt Nam.

- Danh mục và chỉ tiêu kỹ thuật khoáng sản xuất khẩu

Thông tư quy định danh mục, quy cách và chỉ tiêu kỹ thuật của các loại khoáng sản làm vật liệu xây dựng được phép xuất khẩu, được chi tiết trong Phụ lục I kèm theo Thông tư. Các loại khoáng sản này bao gồm cát oxit silic, đá tự nhiên, đá làm vật liệu xây dựng thông thường và các khoáng sản khác như cao lanh, đất sét chịu lửa, tràng thạch.

- Nguồn gốc và hồ sơ khoáng sản

Khoáng sản xuất khẩu phải có nguồn gốc hợp pháp, được khai thác hoặc thu hồi theo giấy phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Hồ sơ xuất khẩu phải tuân thủ quy định của pháp luật về hải quan và quản lý ngoại thương.

- Trách nhiệm của các bên liên quan

Các bộ, ngành và địa phương có trách nhiệm phối hợp với Bộ Xây dựng để kiểm tra việc chấp hành pháp luật trong hoạt động xuất khẩu khoáng sản. Cơ quan hải quan chịu trách nhiệm kiểm tra hàng hóa xuất khẩu và phối hợp với các cơ quan liên quan để xác định rõ danh mục, quy cách và nguồn gốc khoáng sản. Doanh nghiệp xuất khẩu phải đảm bảo nguồn gốc hợp pháp và đáp ứng các quy định về danh mục, quy cách, chỉ tiêu kỹ thuật, đồng thời lưu giữ và cung cấp hồ sơ chứng minh khi cần thiết.

5. Luật Sở hữu trí tuệ

5.1. Tác phẩm tạo bằng AI chỉ được bảo hộ khi đáp ứng điều kiện về vai trò của con người

Ngày 06/04/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 134/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 17/2023/NĐ-CP về quyền tác giả và quyền liên quan, có hiệu lực từ ngày 09/04/2026.

Nghị định 134/2026/NĐ-CP bổ sung Điều 5a, quy định việc phát sinh quyền tác giả, quyền liên quan đối với đối tượng được tạo ra có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo.

Theo Điều 5a Nghị định 134/2026/NĐ-CP, quyền tác giả, quyền liên quan đối với tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng có sử dụng hệ thống trí tuệ nhân tạo chỉ phát sinh khi đáp ứng đầy đủ điều kiện theo khoản 1 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ và đồng thời bảo đảm:

• Con người đóng góp đáng kể và mang tính quyết định trong quá trình sáng tạo, định hình hoặc thực hiện;
• Con người chịu trách nhiệm về nội dung và tính hợp pháp của đối tượng được tạo ra;
• Không gây phương hại đến quyền đối với các đối tượng được sử dụng làm dữ liệu đầu vào.

Đối tượng được tạo ra trong trường hợp này được bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện bảo hộ theo Luật Sở hữu trí tuệ. Người sáng tạo được xác định là tác giả của tác phẩm, còn chủ sở hữu quyền là tổ chức, cá nhân theo quy định tại Chương III của Luật. Quyền liên quan của người biểu diễn chỉ phát sinh đối với cá nhân trực tiếp thực hiện cuộc biểu diễn bằng hành vi nghệ thuật của mình.