Điểm tin VBPL tuần từ 27/3 - 02/4/2026

1. Luật Hành chính

1.1. Thẩm phán tòa án nhân dân tối cao phải xử tối thiểu 5 vụ án/năm từ 01/6/2026

Ngày 01/4/2026, Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành Thông tư 07/2026/TT-TANDTC quy định về việc thực hiện nhiệm vụ xét xử, giải quyết vụ án, vụ việc của Thẩm phán Tòa án nhân dân công tác tại Tòa án nhân dân tối cao. Thông tư này có hiệu lực từ ngày 01/6/2026.

Theo Điều 4, thẩm phán nhân dân công tác tại tòa án nhân dân tối cao tham gia xét xử, giải quyết tối thiểu 05 vụ án, vụ việc/năm.

Thẩm phán tòa án nhân dân công tác tại tòa án nhân dân tối cao tham gia xét xử, giải quyết vụ án hình sự, vụ án hành chính, vụ việc dân sự (gồm vụ án dân sự và việc dân sự), vụ việc phá sản; vụ việc vi phạm hành chính và vụ án, vụ việc khác theo quy định của pháp luật.

1.2. Giảm 50% nhiều loại phí, lệ phí khi làm thủ tục trên VNeID từ 01/4/2026 đến hết 31/12/2026

Ngày 27/3/2026, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 29/2026/TT-BTC quy định mức thu, miễn một số khoản phí, lệ phí nhằm hỗ trợ việc kết nối, khai thác, sử dụng dữ liệu và khuyến khích thực hiện dịch vụ công trên ứng dụng VNeID..

Từ ngày Thông tư này có hiệu lực (01/4/2026) đến hết ngày 31/12/2026, mức thu một số khoản phí, lệ phí được giảm 50% so với quy định trước đó. Các khoản phí, lệ phí được giảm bao gồm: phí thẩm định cấp phép sử dụng vật liệu nổ công nghiệp, phí và lệ phí trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, lệ phí cấp bằng, chứng chỉ hoạt động trên phương tiện giao thông đường bộ, lệ phí cấp chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng và kiến trúc sư, và phí khai thác, sử dụng tài liệu đất đai từ Hệ thống thông tin quốc gia về đất đai cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Thông tư cũng quy định miễn một số khoản phí, lệ phí khi thực hiện dịch vụ công trên ứng dụng VNeID, bao gồm: lệ phí nộp đơn đăng ký bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp, phí thẩm định điều kiện thuộc lĩnh vực an ninh, lệ phí cấp giấy phép quản lý pháo, vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ, và lệ phí đăng ký cư trú.

1.3. Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo trợ, trợ giúp xã hội và trẻ em

Ngày 31/03/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 98/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo trợ, trợ giúp xã hội và trẻ em, có hiệu lực từ ngày 16/05/2026.

Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự sau:

- Bắt nhịn ăn; bắt nhịn uống; không cho hoặc hạn chế vệ sinh cá nhân;

- Bắt sống ở nơi có môi trường độc hại, nguy hiểm hoặc các hình thức đối xử tồi tệ khác với trẻ em;

- Gây tổn hại về tinh thần, xúc phạm nhân phẩm, danh dự, lăng mạ, chửi mắng, đe dọa, cách ly ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ em;

- Cô lập, xua đuổi hoặc dùng các biện pháp trừng phạt để dạy trẻ em gây tổn hại về thể chất, tinh thần của trẻ em;

- Thường xuyên đe dọa trẻ em bằng các hình ảnh, âm thanh, con vật, đồ vật làm trẻ em sợ hãi, tổn hại về tinh thần.

1.4. Từ 20/5/2026, doanh nghiệp không thông báo tập trung kinh tế bị phạt đến 2 tỷ đồng

Ngày 31/03/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 102/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 75/2019/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh. Nghị định này có hiệu lực từ ngày 20/05/2026.

Nghị định bổ sung yêu cầu các doanh nghiệp phải cung cấp thông tin, tài liệu đầy đủ và trung thực. Đồng thời, các doanh nghiệp phải thực hiện đầy đủ các điều kiện trong quyết định về tập trung kinh tế theo quy định của Luật Cạnh tranh.

Nghị định quy định mức phạt tiền từ 100 triệu đến 200 triệu đồng đối với các doanh nghiệp có hành vi vi phạm nhất định. Đối với hành vi không thông báo tập trung kinh tế, mức phạt có thể từ 500 triệu đến 2 tỷ đồng tùy thuộc vào tổng tài sản và doanh thu của doanh nghiệp.

Các doanh nghiệp tham gia tập trung kinh tế mà không thông báo theo quy định sẽ bị phạt tiền từ 500 triệu đến 02 tỷ đồng, tùy thuộc vào tổng tài sản và doanh thu của doanh nghiệp trên thị trường Việt Nam.

2. Luật Đầu tư

2.1. Hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Đầu tư

Ngày 31/3/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 96/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đầu tư. Nghị định này có hiệu lực từ ngày ban hành.

Nghị định quy định chi tiết về các điều kiện đầu tư kinh doanh, bao gồm ngành, nghề cấm đầu tư và ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Nhà đầu tư phải đáp ứng các điều kiện này để được cấp phép và thực hiện hoạt động đầu tư kinh doanh.

Nghị định nêu rõ các hình thức bảo đảm của Nhà nước đối với dự án đầu tư, bao gồm hỗ trợ cân đối ngoại tệ và các hình thức bảo đảm khác do Thủ tướng Chính phủ quyết định. Ngoài ra, các ưu đãi đầu tư cũng được bảo đảm trong trường hợp có thay đổi pháp luật, giúp nhà đầu tư yên tâm thực hiện dự án.

Liệt kê các ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài và điều kiện tiếp cận thị trường. Nhà đầu tư nước ngoài phải tuân thủ các điều kiện này khi đầu tư tại Việt Nam…

3. Luật môi trường

3.1. Từ 19/5/2026, Việt Nam chính thức cho phép trao đổi tín chỉ các-bon với đối tác quốc tế

Nghị định 112/2026/NĐ-CP của Chính phủ về trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon được ban hành ngày 01/4/2026, hiệu lực từ 19/5/2026.

Theo Nghị định 112/2026/NĐ-CP, Việt Nam chính thức cho phép thực hiện trao đổi quốc tế kết quả giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon với các đối tác quốc tế theo các cơ chế cụ thể, gắn trực tiếp với việc thực hiện Thỏa thuận Paris và mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính của quốc gia.

Việc trao đổi này được xác định nhằm thực hiện Thỏa thuận Paris, đồng thời đáp ứng mục tiêu giảm nhẹ phát thải khí nhà kính theo Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) của Việt Nam và các mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính khác.