Điểm tin VBPL tuần từ 09/10 - 15/10/2026

LuatVietnam.vn gửi đến quý độc giả điểm tin VBPL tuần từ 09/10 - 15/10/2026 với các nội dung nổi bật liên quan đến Luật Dân sự, Luật Hành chính, Luật Thương mại.

1. Luật Dân sự

1.1. Hướng dẫn giải quyết tranh chấp về đặt cọc

Nghị quyết 03/2026/NQ-HĐTP hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật trong giải quyết tranh chấp về đặt cọc được Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao thông qua ngày 18/8/2026 và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/10/2026.

Theo đó, trường hợp các bên không thỏa thuận về việc phạt cọc thì xử lý như sau:

- Nếu bên nhận đặt cọc từ chối giao kết, thực hiện hợp đồng thì ngoài việc phải trả cho bên đặt cọc tài sản đặt cọc, bên nhận đặt cọc phải trả cho bên đặt cọc một khoản tiền tương đương giá trị tài sản đặt cọc;

- Nếu bên đặt cọc từ chối việc giao kết, thực hiện hợp đồng thì tài sản đặt cọc thuộc về bên nhận đặt cọc.

Trường hợp bên đặt cọc và bên nhận đặt cọc thỏa thuận mức tiền phạt cọc vượt quá giá trị của hợp đồng được bảo đảm giao kết hoặc thực hiện thì Tòa án xem xét, quyết định mức tiền phạt cọc không vượt quá giá trị của hợp đồng tại thời điểm xét xử sơ thẩm.

2. Luật Hành chính

2.1. Từ 01/11/2026, Bộ Tư pháp được bổ sung chức năng bảo vệ, bảo đảm quyền con người

Ngày 08/10/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 383/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 09/2026/NĐ-CP về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tư pháp. Nghị định này có hiệu lực từ ngày 01/11/2026.

Nghị định 383/2026/NĐ-CP bổ sung chức năng quản lý nhà nước về bảo vệ, bảo đảm quyền con người cho Bộ Tư pháp.

Theo đó, Bộ Tư pháp theo dõi, hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ, phổ biến, giáo dục pháp luật và kiểm tra việc thực hiện chủ trương, chính sách, pháp luật về quyền con người theo quy định của pháp luật; làm đầu mối tham mưu tổ chức thực hiện nhiệm vụ bảo vệ, bảo đảm quyền con người.

2.2. Quy định về kiểm soát thủ tục hành chính

Ngày 09/10/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 385/2026/NĐ-CP về kiểm soát thủ tục hành chính, có hiệu lực từ ngày 10/10/2026.

Theo đó, các cơ quan không được tự đặt ra thủ tục hành chính, hồ sơ, giấy tờ ngoài quy định của pháp luật.

Cá nhân, tổ chức là đối tượng thực hiện thủ tục hành chính có quyền từ chối thực hiện những yêu cầu không được quy định trong thủ tục hành chính hoặc chưa được công khai theo quy định.

Đồng thời, đối tượng thực hiện thủ tục có quyền phản ánh, kiến nghị với cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền về những bất hợp lý của thủ tục hành chính và các hành vi vi phạm của công chức, viên chức trong quá trình thực hiện.

3. Luật Thương mại

3.1. 9 hoạt động doanh nghiệp FDI phải có Giấy phép kinh doanh từ 18/10/2026

Nghị định 342/2026/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Thương mại và Quản lý ngoại thương, ban hành và có hiệu lực từ ngày 18/10/2026.

Theo đó, giấy phép kinh doanh được cấp cho tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài để thực hiện 9 hoạt động sau:

• Thực hiện quyền phân phối bán lẻ hàng hóa, không bao gồm hàng hóa quy định tại điểm d khoản 4 Điều 9 Nghị định 342/2026/NĐ-CP;
• Thực hiện quyền nhập khẩu, quyền phân phối bán buôn hàng hóa quy định tại điểm c khoản 4 Điều 9;
• Thực hiện quyền phân phối bán lẻ hàng hóa quy định tại điểm d khoản 4 Điều 9;
• Cung cấp dịch vụ logistics, trừ các phân ngành dịch vụ logistics mà Việt Nam có cam kết mở cửa thị trường trong các Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên;
• Cho thuê hàng hóa, không bao gồm cho thuê tài chính; trừ cho thuê trang thiết bị xây dựng có người vận hành;
• Cung cấp dịch vụ xúc tiến thương mại, không bao gồm dịch vụ quảng cáo;
• Cung cấp dịch vụ trung gian thương mại;
• Quản lý và vận hành nền tảng thương mại điện tử trung gian, mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử, nền tảng thương mại tích hợp;
• Cung cấp dịch vụ tổ chức đấu thầu hàng hóa, dịch vụ.

3.2. Quy định xác định xuất xứ Việt Nam cho hàng hóa trong nước

Ngày 09/10/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 384/2026/NĐ-CP quy định về việc xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước. Nghị định này có hiệu lực từ ngày 01/01/2027.

Hàng hóa được coi là có xuất xứ Việt Nam nếu thuộc một trong hai loại: hàng hóa có xuất xứ thuần túy hoặc không thuần túy.

Hàng hóa có xuất xứ thuần túy bao gồm các sản phẩm từ cây trồng, động vật, khoáng sản, và các sản phẩm từ biển được khai thác theo luật pháp quốc tế. Hàng hóa có xuất xứ không thuần túy được xác định qua chuyển đổi mã số hàng hóa hoặc có hàm lượng giá trị Việt Nam (VVC) tối thiểu 30%.

Thương nhân, tổ chức, cá nhân phải tuân thủ quy định về xuất xứ hàng hóa, chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin công bố và lưu trữ hồ sơ chứng minh xuất xứ.