AI Luật giải đáp Bên mua chậm thanh toán, có được tính lãi chậm trả không?

Câu hỏi: Ngày 15/8/2026, Công ty A ký hợp đồng mua bán 10 tấn thép với Công ty B, giá trị 800 triệu đồng, hạn thanh toán ngày 15/9/2026. Hợp đồng không có điều khoản về lãi chậm trả. Đến ngày 15/11/2026, Công ty B vẫn chưa thanh toán. Công ty A có quyền yêu cầu Công ty B trả tiền lãi trên số tiền chậm thanh toán hay không? Nếu có thì lãi tính như thế nào?

AI Luật trả lời: Có. Công ty A có quyền yêu cầu Công ty B trả lãi chậm trả trên số tiền chậm thanh toán, dù hợp đồng không có điều khoản riêng về lãi chậm trả.

1. Căn cứ phát sinh tiền lãi chậm trả

Căn cứ Điều 357 Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13, có hiệu lực từ ngày 01/01/2017:

• Trường hợp bên có nghĩa vụ chậm trả tiền thì bên đó phải trả lãi đối với số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả.
• Lãi suất phát sinh do chậm trả tiền được xác định theo thỏa thuận của các bên nhưng không được vượt quá mức lãi suất được quy định tại khoản 1 Điều 468 của Bộ luật này; nếu không có thỏa thuận thì thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật này.

Đối với hợp đồng mua bán hàng hóa giữa hai công ty, quy định chuyên biệt tại Điều 306 Luật Thương mại số 36/2005/QH11, có hiệu lực từ ngày 01/01/2006, quy định:

"Trường hợp bên vi phạm hợp đồng chậm thanh toán tiền hàng hay chậm thanh toán thù lao dịch vụ và các chi phí hợp lý khác thì bên bị vi phạm hợp đồng có quyền yêu cầu trả tiền lãi trên số tiền chậm trả đó theo lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường tại thời điểm thanh toán tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thoả thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác."

Như vậy, việc hợp đồng không có điều khoản về lãi chậm trả không làm mất quyền yêu cầu tính lãi của Công ty A. Công ty B đã chậm thanh toán kể từ ngày tiếp theo ngày đến hạn, tức từ ngày 16/9/2026.

2. Cách tính lãi chậm trả

Khoản tiền gốc chậm thanh toán: 800.000.000 đồng.

Công ty A có thể tính theo công thức:

Tiền lãi chậm trả = 800.000.000 đồng × lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường × thời gian chậm trả

Lãi suất áp dụng là lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường tại thời điểm thanh toán, không phải mặc nhiên là một mức lãi suất cố định nào đó. Khi yêu cầu thanh toán hoặc khởi kiện, Công ty A nên cung cấp tài liệu chứng minh mức lãi suất này, chẳng hạn thông tin lãi suất nợ quá hạn của một số ngân hàng tại thời điểm yêu cầu thanh toán hoặc thời điểm xét xử.

3. Thời gian tính lãi chậm trả

• Nếu tính đến hết ngày 13/11/2026, thời gian chậm trả là 59 ngày, từ ngày 16/9/2026 đến ngày 13/11/2026.
• Nếu giả định Công ty B vẫn chưa thanh toán đến hết ngày 15/11/2026, thời gian chậm trả là 61 ngày, từ ngày 16/9/2026 đến ngày 15/11/2026.
• Sau ngày 15/11/2026, tiền lãi tiếp tục phát sinh cho đến ngày Công ty B thực tế thanh toán đủ khoản nợ.

Ví dụ tính lãi chậm trả

Nếu lãi suất nợ quá hạn trung bình được xác định là 12%/năm và tạm tính theo 365 ngày/năm thì:

Tiền lãi đến ngày 15/11/2026 = 800.000.000 × 12% × 61/365 ≈ 16.043.836 đồng

Tuy nhiên, số tiền trên chỉ là ví dụ minh họa. Số tiền lãi thực tế phụ thuộc vào mức lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường được xác định tại thời điểm thanh toán và cách quy đổi số ngày mà cơ quan giải quyết tranh chấp chấp nhận.

Kết luận về lãi chậm trả khi bên mua chậm thanh toán

Công ty A có quyền yêu cầu Công ty B:

• Thanh toán 800.000.000 đồng tiền hàng;
• Trả tiền lãi trên số tiền chậm thanh toán;
• Tính lãi từ ngày 16/9/2026 cho đến ngày Công ty B thanh toán thực tế;
• Áp dụng lãi suất nợ quá hạn trung bình trên thị trường tại thời điểm thanh toán, do hợp đồng không có thỏa thuận khác.