Hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp thì mã số thuế và nghĩa vụ thuế được xử lý thế nào? Thông tư 90/2026/TT-BTC quy định riêng về chấm dứt hiệu lực mã số thuế đối với hoạt động kinh doanh, trách nhiệm xử lý nghĩa vụ thuế và việc tiếp tục sử dụng mã số thuế của chủ hộ.
- 1. Hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp thì mã số thuế và nghĩa vụ thuế được xử lý thế nào?
- 2. Mã số thuế của hộ kinh doanh và chủ hộ được xử lý ra sao?
- 2.1. Chấm dứt hiệu lực sử dụng mã số thuế đối với hoạt động kinh doanh
- 2.2. Mã số thuế của chủ hộ tiếp tục được sử dụng
- 3. Ai chịu trách nhiệm hoàn thành nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh?
- 3.1. Hộ kinh doanh hoàn thành nghĩa vụ với cơ quan thuế
- 3.2. Doanh nghiệp nhỏ và vừa kế thừa toàn bộ nghĩa vụ thuế
- 3.3. Nghĩa vụ liên quan đến địa điểm kinh doanh
- 4. Thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế được thực hiện thế nào?
- 4.1. Tiếp nhận thông tin cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp
- 4.2. Xử lý nghĩa vụ thuế
- 4.3. Truyền thông tin hoàn thành nghĩa vụ thuế
- 4.4. Cập nhật trạng thái hoàn thành thủ tục
- 5. Hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp có phải nộp mẫu 24/ĐKT không?
1. Hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp thì mã số thuế và nghĩa vụ thuế được xử lý thế nào?
Theo điểm c khoản 1 Điều 27 và khoản 4 Điều 28 Thông tư 90/2026/TT-BTC, khi chuyển lên doanh nghiệp, mã số thuế của hộ kinh doanh bị chấm dứt hiệu lực sử dụng đối với hoạt động kinh doanh; mã số thuế của chủ hộ vẫn được sử dụng cho các nghĩa vụ thuế khác của cá nhân.
Về nghĩa vụ thuế, khoản 2 Điều 28 quy định hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp nhỏ và vừa phải thực hiện một trong hai phương án:
- Hoàn thành nghĩa vụ thuế với cơ quan thuế quản lý trực tiếp;
- Có văn bản gửi cơ quan thuế cam kết doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh kế thừa toàn bộ nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh.
Trong đó, phương án cam kết kế thừa nghĩa vụ thuế được quy định cho hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp nhỏ và vừa theo pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

2. Mã số thuế của hộ kinh doanh và chủ hộ được xử lý ra sao?
2.1. Chấm dứt hiệu lực sử dụng mã số thuế đối với hoạt động kinh doanh
Hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp là một trong các trường hợp chấm dứt hiệu lực sử dụng mã số thuế đối với hoạt động kinh doanh.
Về thông tin làm căn cứ xử lý, điểm c khoản 3 Điều 27 quy định cơ quan đăng ký kinh doanh gửi thông tin hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp cho cơ quan thuế để thực hiện thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Tiếp đó, điểm a khoản 2 Điều 29 quy định ngay khi nhận được giao dịch xác nhận cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp trên cơ sở chuyển đổi từ hộ kinh doanh, Hệ thống ứng dụng đăng ký thuế tự động cập nhật trạng thái mã số thuế của hộ kinh doanh thành:
“NNT ngừng hoạt động và chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế”.
Như vậy, việc cơ quan đăng ký kinh doanh xác nhận cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp là căn cứ để hệ thống ghi nhận hộ kinh doanh ngừng hoạt động.
2.2. Mã số thuế của chủ hộ tiếp tục được sử dụng
Khi mã số thuế của hộ kinh doanh bị chấm dứt hiệu lực sử dụng đối với hoạt động kinh doanh thì mã số thuế của chủ hộ không bị chấm dứt hiệu lực.
Chủ hộ tiếp tục sử dụng mã số thuế này để thực hiện các nghĩa vụ thuế khác của cá nhân.
Do đó, cần xác định đúng phạm vi chấm dứt hiệu lực: việc xử lý mã số thuế khi chuyển đổi liên quan đến hoạt động kinh doanh của hộ; các nghĩa vụ thuế khác của chủ hộ vẫn được thực hiện bằng mã số thuế của cá nhân đó.
3. Ai chịu trách nhiệm hoàn thành nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh?
3.1. Hộ kinh doanh hoàn thành nghĩa vụ với cơ quan thuế
Căn cứ quy định tại khoản 2 Điều 28 Thông tư 90/2026/TT-BTC, phương án thứ nhất là hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp nhỏ và vừa hoàn thành nghĩa vụ thuế với cơ quan thuế quản lý trực tiếp.
Về các nội dung cần xử lý, điểm b khoản 2 Điều 29 dẫn chiếu trách nhiệm của cơ quan thuế tại khoản 1 Điều này. Trong đó, điểm a.2 khoản 1 quy định cơ quan thuế quản lý trực tiếp phối hợp với cơ quan thuế quản lý khoản thu nơi có địa điểm kinh doanh để xử lý:
- Việc nộp đầy đủ hồ sơ khai thuế;
- Nghĩa vụ nộp thuế;
- Nghĩa vụ về hóa đơn;
- Số tiền thuế nộp thừa, nếu có;
- Việc bù trừ nghĩa vụ thuế hoặc hoàn trả theo quy định.
Bởi vậy, quá trình xử lý nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh có thể bao gồm cả hồ sơ khai thuế, hóa đơn và khoản nộp thừa, tùy tình trạng thực tế của người nộp thuế.
3.2. Doanh nghiệp nhỏ và vừa kế thừa toàn bộ nghĩa vụ thuế
Phương án thứ hai là hộ kinh doanh có văn bản gửi cơ quan thuế cam kết doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh kế thừa toàn bộ nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh.
Nội dung cam kết phải thể hiện việc kế thừa toàn bộ nghĩa vụ thuế theo pháp luật về hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Quy định này yêu cầu có văn bản gửi cơ quan thuế khi lựa chọn phương án kế thừa.
Như vậy, khi chuyển lên doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh phải hoàn thành nghĩa vụ thuế với cơ quan thuế quản lý trực tiếp hoặc có văn bản cam kết doanh nghiệp sau chuyển đổi kế thừa toàn bộ nghĩa vụ thuế của hộ kinh doanh. Nếu lựa chọn phương án kế thừa, doanh nghiệp sau chuyển đổi chịu trách nhiệm thực hiện toàn bộ nghĩa vụ thuế được kế thừa; các nghĩa vụ này không tự chấm dứt khi hộ kinh doanh chuyển đổi.
3.3. Nghĩa vụ liên quan đến địa điểm kinh doanh
Khoản 5 Điều 28 quy định hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh chịu trách nhiệm hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ thuế liên quan đến địa điểm kinh doanh khi chấm dứt hoạt động của địa điểm đó.
Đồng thời, điểm b khoản 1 Điều 29 quy định cơ quan thuế quản lý khoản thu nơi có địa điểm kinh doanh thực hiện xử lý nghĩa vụ phát sinh tại địa bàn và cập nhật thông tin hoàn thành nghĩa vụ vào Hệ thống ứng dụng đăng ký thuế.
Thời điểm cập nhật là ngay trong ngày làm việc hoặc chậm nhất vào đầu giờ ngày làm việc tiếp theo ngày người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế tại cơ quan thuế quản lý khoản thu.
4. Thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế được thực hiện thế nào?
4.1. Tiếp nhận thông tin cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp
Theo Điều 29, cơ quan đăng ký kinh doanh truyền giao dịch xác nhận cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp trên cơ sở chuyển đổi từ hộ kinh doanh.
Ngay khi nhận giao dịch, Hệ thống ứng dụng đăng ký thuế tự động chuyển mã số thuế của hộ kinh doanh sang trạng thái ngừng hoạt động và chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
4.2. Xử lý nghĩa vụ thuế
Cơ quan thuế quản lý trực tiếp và cơ quan thuế quản lý khoản thu thực hiện các công việc tương ứng tại điểm a, điểm b khoản 1 Điều 29, cụ thể:
Cơ quan thuế quản lý trực tiếp hộ kinh doanh:
- Ban hành thông báo về việc người nộp thuế ngừng hoạt động và đang làm thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
- Phối hợp với cơ quan thuế nơi có địa điểm kinh doanh để xử lý hồ sơ khai thuế, nghĩa vụ nộp thuế, hóa đơn và số tiền thuế nộp thừa, nếu có.
- Thực hiện bù trừ nghĩa vụ thuế hoặc hoàn trả theo quy định.
- Đề nghị cơ quan hải quan xác nhận việc hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế và các khoản thu ngân sách đối với hoạt động xuất nhập khẩu, nếu có.
- Ban hành thông báo hoàn thành nghĩa vụ thuế để hộ kinh doanh thực hiện thủ tục chấm dứt hoạt động tại cơ quan đăng ký kinh doanh.
Cơ quan thuế quản lý khoản thu nơi có địa điểm kinh doanh:
- Xử lý hồ sơ khai thuế, tiền thuế, hóa đơn, khoản nộp thừa và việc bù trừ hoặc hoàn trả đối với nghĩa vụ phát sinh tại địa bàn.
- Cập nhật thông tin đã hoàn thành nghĩa vụ thuế vào Hệ thống ứng dụng đăng ký thuế ngay trong ngày làm việc hoặc chậm nhất vào đầu giờ ngày làm việc tiếp theo ngày người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế tại cơ quan này.
4.3. Truyền thông tin hoàn thành nghĩa vụ thuế
Sau khi cơ quan thuế quản lý trực tiếp cập nhật thông tin người nộp thuế đã hoàn thành nghĩa vụ thuế, hệ thống tự động truyền thông tin sang hệ thống thông tin về đăng ký kinh doanh.
Thông tin này là cơ sở để cơ quan đăng ký kinh doanh thực hiện chấm dứt hoạt động hộ kinh doanh theo quy định.
4.4. Cập nhật trạng thái hoàn thành thủ tục
Theo điểm d khoản 2 Điều này, ngay trong ngày nhận được giao dịch xác nhận chấm dứt hoạt động hộ kinh doanh từ cơ quan đăng ký kinh doanh, Hệ thống ứng dụng đăng ký thuế tự động cập nhật trạng thái:
“NNT ngừng hoạt động và đã hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế”.
Đây là bước ghi nhận hoàn thành thủ tục trên hệ thống sau khi có thông tin xác nhận chấm dứt hoạt động của cơ quan đăng ký kinh doanh.
5. Hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp có phải nộp mẫu 24/ĐKT không?
Thông tư 90/2026/TT-BTC quy định việc nộp Văn bản đề nghị chấm dứt hiệu lực mã số thuế mẫu số 24/ĐKT đối với hộ kinh doanh chấm dứt hoạt động, bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh hoặc bị thông báo không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Quy định này không bao gồm trường hợp hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp.
Đối với trường hợp chuyển đổi, điểm c khoản 3 Điều 27 và điểm a khoản 2 Điều 29 quy định cơ quan đăng ký kinh doanh gửi thông tin chuyển đổi cho cơ quan thuế. Hệ thống ứng dụng đăng ký thuế tiếp nhận giao dịch xác nhận cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp để xử lý trạng thái mã số thuế của hộ kinh doanh.
Tuy nhiên, hộ kinh doanh vẫn phải thực hiện trách nhiệm về nghĩa vụ thuế. Nếu lựa chọn phương án doanh nghiệp nhỏ và vừa kế thừa toàn bộ nghĩa vụ thuế, hộ kinh doanh phải có văn bản cam kết gửi cơ quan thuế.
Trên đây là thông tin về "Hộ kinh doanh chuyển lên doanh nghiệp thì mã số thuế và nghĩa vụ thuế được xử lý thế nào?". Bạn đọc có thể tham khảo thêm toàn văn, hiệu lực, lược đồ và các tính năng khác trên LuatVietnam.vn.
RSS