Trường đại học phải dành bao nhiêu lợi nhuận từ doanh nghiệp khoa học và công nghệ để tái đầu tư cho nghiên cứu?

1. Trường đại học phải dành bao nhiêu lợi nhuận từ doanh nghiệp khoa học và công nghệ để tái đầu tư cho nghiên cứu?

Theo điểm c khoản 3 Điều 5 Nghị định 125/2026/NĐ-CP, cơ sở giáo dục đại học phải trích lập tối thiểu 50% lợi nhuận sau thuế và các khoản thu hợp pháp mà cơ sở giáo dục đại học được hưởng từ doanh nghiệp khoa học và công nghệ thông qua góp vốn hoặc đầu tư để tái đầu tư cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của cơ sở giáo dục đại học.

Cụ thể, Nghị định quy định cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm:

“...trích lập tối thiểu 50% lợi nhuận sau thuế và các khoản thu hợp pháp mà cơ sở giáo dục đại học được hưởng từ doanh nghiệp khoa học và công nghệ thông qua góp vốn hoặc đầu tư để tái đầu tư cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của cơ sở giáo dục đại học...”

Như vậy, mức tối thiểu phải dành để tái đầu tư là 50%.

Tuy nhiên, quy định không yêu cầu trường đại học được lấy 50% tổng lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp khoa học và công nghệ. Tỷ lệ tối thiểu 50% được tính trên:

• Phần lợi nhuận sau thuế mà cơ sở giáo dục đại học được hưởng từ doanh nghiệp khoa học và công nghệ;
• Các khoản thu hợp pháp khác mà cơ sở giáo dục đại học được hưởng từ doanh nghiệp;
• Các khoản này phát sinh thông qua việc cơ sở giáo dục đại học góp vốn hoặc đầu tư vào doanh nghiệp.

Ví dụ, nếu theo tỷ lệ góp vốn hoặc thỏa thuận hợp pháp, trường đại học được hưởng 2 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế từ doanh nghiệp khoa học và công nghệ thì số tiền tối thiểu phải trích để tái đầu tư cho khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là 1 tỷ đồng.

2. 50% được tính trên lợi nhuận của doanh nghiệp hay phần lợi nhuận trường đại học được hưởng?

Nghị định 125/2026/NĐ-CP sử dụng cụm từ “lợi nhuận sau thuế và các khoản thu hợp pháp mà cơ sở giáo dục đại học được hưởng từ doanh nghiệp khoa học và công nghệ”.

Do đó, có thể xác định:

Không phải doanh nghiệp khoa học và công nghệ phải trích ít nhất 50% toàn bộ lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp cho trường đại học.Mà là sau khi xác định phần lợi nhuận và khoản thu hợp pháp thuộc quyền hưởng của cơ sở giáo dục đại học, trường phải dành ít nhất 50% của phần mình được hưởng để tái đầu tư cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Quy định này cũng phù hợp với cơ chế phân chia lợi ích tại khoản 2 Điều 5 Nghị định 125/2026/NĐ-CP. Theo đó, việc phân chia lợi nhuận, doanh thu, quyền sở hữu trí tuệ và các lợi ích kinh tế khác phát sinh từ hoạt động của doanh nghiệp khoa học và công nghệ giữa:

• Cơ sở giáo dục đại học;
• Doanh nghiệp;
• Cá nhân, tổ chức tham gia được thực hiện theo thỏa thuận của các bên liên quan, đồng thời phải phù hợp với pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ, doanh nghiệp và quy định của cơ sở giáo dục đại học.

3. Khoản tiền trích lập được tái đầu tư cho những hoạt động nào?

Điểm c khoản 3 Điều 5 Nghị định 125/2026/NĐ-CP xác định mục đích sử dụng khoản trích lập là tái đầu tư cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của cơ sở giáo dục đại học.

Theo Điều 18, cơ sở giáo dục đại học có trách nhiệm xây dựng kế hoạch đầu tư phát triển hạ tầng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong đó ưu tiên:

• Phòng thí nghiệm;
• Trung tâm nghiên cứu;
• Nhóm nghiên cứu mạnh;
• Hạ tầng phục vụ nghiên cứu cơ bản;
• Hạ tầng phục vụ nghiên cứu ứng dụng;
• Hạ tầng phục vụ đào tạo nhân lực trình độ cao.

Cơ sở giáo dục đại học cũng được chủ động huy động các nguồn vốn hợp pháp, trong đó có nguồn thu từ hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, để đầu tư phát triển phòng thí nghiệm, vườn ươm công nghệ, không gian đổi mới sáng tạo, cơ sở dữ liệu và hạ tầng số phục vụ nghiên cứu, đào tạo.

4. Lợi nhuận, doanh thu từ doanh nghiệp khoa học và công nghệ được phân chia thế nào?

Nghị định 125/2026/NĐ-CP không ấn định một tỷ lệ chung về phân chia toàn bộ lợi nhuận giữa trường đại học và doanh nghiệp.

Theo điểm c khoản 2 Điều 5, việc phân chia: Lợi nhuận; Doanh thu; Quyền sở hữu trí tuệ; Các lợi ích kinh tế khác phát sinh từ hoạt động của doanh nghiệp khoa học và công nghệ giữa cơ sở giáo dục đại học, doanh nghiệp và các cá nhân, tổ chức tham gia được thực hiện theo thỏa thuận của các bên liên quan, phù hợp với quy định pháp luật.

Do đó, có thể phân biệt hai vấn đề:

• Thứ nhất, tỷ lệ lợi ích trường đại học được hưởng: Được xác định theo thỏa thuận và các quy định pháp luật có liên quan.
• Thứ hai, sau khi xác định được phần lợi ích của trường: Cơ sở giáo dục đại học phải trích lập tối thiểu 50% lợi nhuận sau thuế và các khoản thu hợp pháp mình được hưởng để tái đầu tư cho hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đây là hai cơ chế khác nhau và không nên hiểu tỷ lệ 50% là tỷ lệ phân chia lợi nhuận giữa doanh nghiệp với trường đại học.

5. Ngoài lợi nhuận từ doanh nghiệp, trường đại học còn có nguồn nào để tái đầu tư nghiên cứu?

Nghị định 125/2026/NĐ-CP còn quy định nhiều nguồn tài chính khác phục vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo Điều 19, nguồn tài chính cho hoạt động này bao gồm ngân sách nhà nước và các nguồn thu hợp pháp ngoài ngân sách như dịch vụ khoa học và công nghệ, hợp tác công tư, tài trợ, viện trợ, hiến tặng, vốn đầu tư cho đổi mới sáng tạo và các khoản đóng góp cho quỹ phát triển khoa học và công nghệ của cơ sở giáo dục đại học.

Theo khoản 7 Điều 19, cơ sở giáo dục đại học còn được giữ lại phần lợi nhuận từ thương mại hóa, chuyển nhượng hoặc phần lợi nhuận được phân chia tương ứng với tỷ lệ góp vốn bằng kết quả nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hình thành từ ngân sách nhà nước để:

• Tái đầu tư;
• Chi trả thù lao;
• Khen thưởng cho cá nhân, tập thể có liên quan, theo quy định của cơ sở giáo dục đại học và pháp luật.

Ngoài ra, cơ sở giáo dục đại học được thành lập Quỹ phát triển khoa học và công nghệ. Một trong các nguồn hình thành Quỹ là phần chênh lệch thu lớn hơn chi, lợi nhuận từ hoạt động nghiên cứu, đào tạo, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Nghị định 125/2026/NĐ-CP có hiệu lực kể từ ngày 06/4/2026. Đồng thời, Nghị định 109/2022/NĐ-CP hết hiệu lực kể từ thời điểm Nghị định 125/2026/NĐ-CP có hiệu lực.

Đối với doanh nghiệp khoa học và công nghệ trong cơ sở giáo dục đại học đã được thành lập, công nhận hoặc cho phép hoạt động theo Nghị định 109/2022/NĐ-CP, các doanh nghiệp này tiếp tục được công nhận và duy trì hoạt động theo quyết định đã ban hành. Trong thời hạn 12 tháng kể từ ngày Nghị định 125/2026/NĐ-CP có hiệu lực, cơ sở giáo dục đại học phải rà soát, điều chỉnh và kiện toàn tổ chức, hoạt động của các mô hình này cho phù hợp với quy định mới.