Điểm mới về hoạt động mua bán trái phiếu doanh nghiệp của tổ chức tín dụng

1. Sửa đổi, bổ sung nguyên tắc mua, bán trái phiếu doanh nghiệp

Khoản 2, 3 Điều 1 và Điều 2 Thông tư 11/2024/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số quy định tại Điều 4 Thông tư 16/2021/TT-NHNN về nguyên tắc mua, bán trái phiếu doanh nghiệp như sau:

- Việc mua, bán trái phiếu doanh nghiệp của tổ chức tín dụng được thực hiện theo quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 số 32/2024/QH15 (trước đây áp dụng Luật Các tổ chức tín dụng số 47/2010/QH12, sửa đổi bởi Luật số 17/2017/QH14).

Đây là quy định hoàn toàn phù hợp bởi Thông tư 16 được ban hành vào thời điểm áp dụng Luật Các tổ chức tín dụng 2010, tuy nhiên đến ngày 01/7/2024 thì Luật Các tổ chức tín dụng 2024 đã có hiệu lực thay thế.

- Bổ sung nguyên tắc: Doanh nghiệp phát hành phải gửi cho tổ chức tín dụng thông tin về người có liên quan theo quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng trước thời điểm tổ chức tín dụng mua trái phiếu doanh nghiệp.

Người có liên quan của doanh nghiệp phát hành là tổ chức, cá nhân có quan hệ với doanh nghiệp phát hành theo quy định tại khoản 24 Điều 4 Luật Các tổ chức tín dụng.

Thông tin về người có liên quan là cá nhân, bao gồm: họ và tên; số định danh cá nhân; quốc tịch, số hộ chiếu, ngày cấp, nơi cấp đối với người nước ngoài; mối quan hệ với doanh nghiệp phát hành.

Thông tin về người có liên quan là tổ chức, bao gồm: tên, mã số doanh nghiệp, địa chỉ trụ sở chính của doanh nghiệp, số Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc giấy tờ pháp lý tương đương; người đại diện theo pháp luật, mối quan hệ với doanh nghiệp phát hành

- Bổ sung nguyên tắc: Tổ chức tín dụng phải sử dụng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt khi thực hiện thanh toán trong hoạt động mua, bán trái phiếu doanh nghiệp.

- Bãi bỏ các nguyên tắc:

11. Trong vòng 12 tháng sau khi bán trái phiếu doanh nghiệp chưa niêm yết trên thị trường chứng khoán hoặc chưa đăng ký giao dịch trên hệ thống giao dịch Upcom (sau đây gọi là trái phiếu doanh nghiệp chưa niêm yết), tổ chức tín dụng không được mua trái phiếu doanh nghiệp chưa niêm yết mà tổ chức tín dụng đã bán và/hoặc trái phiếu doanh nghiệp chưa niêm yết được phát hành cùng lô/cùng đợt phát hành với trái phiếu doanh nghiệp chưa niêm yết mà tổ chức tín dụng đã bán. Sau 12 tháng kể từ khi bán trái phiếu doanh nghiệp chưa niêm yết, tổ chức tín dụng chỉ được mua trái phiếu doanh nghiệp chưa niêm yết mà tổ chức tín dụng đã bán và/hoặc trái phiếu doanh nghiệp chưa niêm yết được phát hành cùng lô/cùng đợt phát hành với trái phiếu doanh nghiệp chưa niêm yết mà tổ chức tín dụng đã bán khi:

a) Đáp ứng các quy định khác tại Điều này;

b) Bên mua trái phiếu doanh nghiệp này từ tổ chức tín dụng thanh toán toàn bộ số tiền mua trái phiếu doanh nghiệp tại thời điểm tổ chức tín dụng ký kết hợp đồng bán trái phiếu doanh nghiệp cho bên mua trái phiếu;

c) Doanh nghiệp phát hành trái phiếu được xếp hạng ở mức cao nhất theo quy định xếp hạng tín dụng nội bộ của tổ chức tín dụng tại thời điểm gần nhất trước khi tổ chức tín dụng mua trái phiếu doanh nghiệp.

12. Việc mua, bán trái phiếu doanh nghiệp giữa ngân hàng thương mại được chuyển giao bắt buộc và bên nhận chuyển giao bắt buộc, việc bán có kỳ hạn trái phiếu doanh nghiệp không áp dụng quy định tại khoản 11 Điều này.

2. Bổ sung trách nhiệm của tổ chức tín dụng khi thực hiện mua trái phiếu doanh nghiệp

Trước đây, khoản 2 Điều 7 Thông tư 16 chỉ quy định tổ chức tín dụng có trách nhiệm theo dõi, giám sát việc sử dụng tiền thu từ phát hành trái phiếu của doanh nghiệp phát hành.

Trường hợp phát hiện doanh nghiệp phát hành sử dụng tiền thu từ phát hành trái phiếu không đúng mục đích tại phương án, cam kết với tổ chức tín dụng, thì tổ chức tín dụng yêu cầu doanh nghiệp phát hành trái phiếu mua lại trái phiếu trước hạn.

Trường hợp doanh nghiệp phát hành trái phiếu không mua lại trái phiếu trước hạn theo cam kết và yêu cầu của tổ chức tín dụng thì Thông tư 16 chưa có quy định xử lý.

Hoàn thiện hơn về cơ sở pháp lý trong trường hợp trên, khoản 4 Điều 1 Thông tư 11 đã bổ sung quy định:

Trường hợp doanh nghiệp phát hành không mua lại trái phiếu trước hạn theo cam kết và yêu cầu của tổ chức tín dụng, thì tổ chức tín dụng thực hiện xử lý, thu hồi tiền gốc, lãi trái phiếu theo quy định của pháp luật.

3. Làm rõ về tổng số dư mua trái phiếu doanh nghiệp

Khoản 5 Điều 1 Thông tư 11 sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 8 Thông tư 16, theo đó làm rõ tổng số dư mua trái phiếu doanh nghiệp sẽ bao gồm cả trái phiếu do doanh nghiệp và người có liên quan của doanh nghiệp đó phát hành.

Tổng số dư mua trái phiếu doanh nghiệp được tính vào tổng mức dư nợ cấp tín dụng đối với một khách hàng, đối với một khách hàng và người có liên quan theo quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng và quy định của Ngân hàng Nhà nước về các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của tổ chức tín dụng.