Cơ quan nào có trách nhiệm kiểm tra việc chấp hành, tổ chức thực hiện pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí?

1. Các cơ quan có trách nhiệm kiểm tra việc chấp hành, tổ chức thực hiện pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí

1.1. Trách nhiệm kiểm tra của Bộ Tài chính

Khoản 1 Điều 24 Nghị định 266/2026/NĐ-CP quy định:

"Bộ Tài chính thực hiện kiểm tra việc chấp hành, tổ chức thực hiện quy định pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí đối với các nội dung quy định tại khoản 1 Điều 23 Nghị định này trong phạm vi cả nước."

Theo đó, Bộ Tài chính là cơ quan có trách nhiệm kiểm tra trên phạm vi toàn quốc, đối với các nội dung thuộc khoản 1 Điều 23 Nghị định 266/2026/NĐ-CP.

Cụ thể, phạm vi kiểm tra của Bộ Tài chính bao gồm:

• Việc chấp hành, tổ chức thực hiện các quy định pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí;
• Việc xử lý thông tin phát hiện lãng phí, hành vi gây lãng phí và hành vi vi phạm trong tổ chức thực hiện phòng, chống lãng phí;
• Việc bảo vệ người đấu tranh chống lãng phí và người thân;
• Tình hình tổ chức thực hiện Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí.

Ngoài trách nhiệm kiểm tra, khoản 5 Điều 26 Luật Tiết kiệm, chống lãng phí 2025 cũng giao Bộ Tài chính thực hiện kiểm tra việc chấp hành, tổ chức thực hiện quy định pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí trong phạm vi cả nước.

1.2. Trách nhiệm kiểm tra của các bộ, cơ quan trung ương và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh

Theo khoản 2 Điều 24 Nghị định 266/2026/NĐ-CP:

"Các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan, tổ chức khác ở trung ương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh kiểm tra việc chấp hành, tổ chức thực hiện quy định pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí đối với các nội dung quy định tại khoản 1 Điều 23 Nghị định này của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp thuộc phạm vi quản lý (trừ nội dung quy định tại điểm d và điểm e khoản 2 Điều 17 Luật số 110/2025/QH15)."

Theo đó, những cơ quan có trách nhiệm kiểm tra trong phạm vi quản lý gồm:

• Các bộ;
• Cơ quan ngang bộ;
• Cơ quan, tổ chức khác ở trung ương;
• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Đối tượng kiểm tra là các cơ quan, tổ chức, đơn vị và doanh nghiệp thuộc phạm vi quản lý của những cơ quan nêu trên.

Đối với địa phương, khoản 4 Điều 29 Luật Tiết kiệm, chống lãng phí 2025 quy định Ủy ban nhân dân các cấp có trách nhiệm kiểm tra và xử lý theo thẩm quyền hành vi vi phạm pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí tại địa phương.

2. Nội dung và nguyên tắc kiểm tra việc chấp hành pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí

Bên cạnh việc xác định cơ quan có trách nhiệm, Nghị định 266/2026/NĐ-CP còn quy định nội dung, nguyên tắc và mục đích của hoạt động kiểm tra.

2.1. Các nội dung thuộc phạm vi kiểm tra

Theo khoản 1 Điều 23 Nghị định 266/2026/NĐ-CP, việc kiểm tra chấp hành, tổ chức thực hiện quy định pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí gồm các nội dung sau:

Thứ nhất, kiểm tra việc chấp hành các quy định pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí

Nội dung kiểm tra được dẫn chiếu đến điểm a, b, c, d, e và g khoản 2 Điều 17 Luật Tiết kiệm, chống lãng phí 2025, bao gồm:

• Tình hình thực hiện Chiến lược quốc gia về phòng, chống lãng phí và Kế hoạch tổ chức thực hiện Chiến lược.
• Việc ban hành, thực hiện Chương trình tiết kiệm, chống lãng phí.
• Tình hình thực hiện chế độ báo cáo kết quả công tác tiết kiệm, chống lãng phí.
• Việc công khai về tiết kiệm, chống lãng phí.
• Việc cập nhật cơ sở dữ liệu quốc gia về tiết kiệm, chống lãng phí.
• Tình hình thực hiện các quy định khác về tiết kiệm, chống lãng phí.

Việc thực hiện từng nội dung phải tuân thủ phạm vi và ngoại lệ được quy định tại Điều 23, Điều 24 Nghị định 266/2026/NĐ-CP.

Thứ hai, kiểm tra việc xử lý thông tin và hành vi gây lãng phí

Nội dung này gồm:

• Việc xử lý thông tin phát hiện lãng phí;
• Việc xử lý hành vi gây lãng phí;
• Việc xử lý hành vi vi phạm trong tổ chức thực hiện phòng, chống lãng phí.

Thứ ba, kiểm tra việc bảo vệ người đấu tranh chống lãng phí và người thân

Thứ tư, kiểm tra tình hình tổ chức thực hiện Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí

2.2. Năm nguyên tắc thực hiện hoạt động kiểm tra

Theo Điều 25 Nghị định 266/2026/NĐ-CP, việc kiểm tra phải tuân thủ năm nguyên tắc:

• Tuân thủ pháp luật, khách quan, minh bạch, kịp thời, chính xác.
• Không chồng chéo, trùng lặp với hoạt động thanh tra, kiểm toán về tiết kiệm, chống lãng phí và hoạt động kiểm tra chuyên ngành.
• Không làm cản trở, ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của cơ quan, tổ chức, đơn vị được kiểm tra.
• Ưu tiên ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động kiểm tra.
• Bám sát mục tiêu tiết kiệm, chống lãng phí, tập trung vào các lĩnh vực, hoạt động có nguy cơ lãng phí cao.

Các nguyên tắc trên được áp dụng trong quá trình cơ quan có thẩm quyền tổ chức hoạt động kiểm tra.

2.3. Mục đích của hoạt động kiểm tra

Theo Điều 26 Nghị định 266/2026/NĐ-CP, hoạt động kiểm tra nhằm xem xét, đánh giá việc chấp hành, tổ chức thực hiện quy định pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí.

Kết quả kiểm tra được sử dụng để:

• Phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn vi phạm;
• Kiến nghị cơ quan, người có thẩm quyền thực hiện các biện pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong công tác tiết kiệm, chống lãng phí.

Hoạt động kiểm tra được thực hiện để đánh giá việc chấp hành pháp luật, đồng thời phát hiện những vi phạm và kiến nghị biện pháp xử lý theo thẩm quyền.

3. Thẩm quyền ban hành quyết định và tổ chức kiểm tra tiết kiệm, chống lãng phí

3.1. Thẩm quyền ban hành quyết định kiểm tra

Theo khoản 1 Điều 27 Nghị định 266/2026/NĐ-CP:

"Người đứng đầu cơ quan, tổ chức quy định tại Điều 24 Nghị định này ban hành quyết định kiểm tra việc chấp hành, tổ chức thực hiện quy định pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí."

Căn cứ ban hành quyết định kiểm tra được quy định tại khoản 2 Điều 27 Nghị định, gồm:

• Theo kế hoạch kiểm tra hằng năm được cấp có thẩm quyền ban hành;
• Khi phát hiện có dấu hiệu vi phạm trong tổ chức thực hiện quy định pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí.

Về nội dung, khoản 3 Điều 27 Nghị định quy định quyết định kiểm tra phải có:

• Căn cứ ban hành quyết định;
• Phạm vi, nội dung kiểm tra;
• Đối tượng kiểm tra;
• Thành phần Đoàn kiểm tra và Trưởng đoàn kiểm tra;
• Quyền hạn, trách nhiệm của Đoàn kiểm tra và đối tượng kiểm tra;
• Địa điểm, thời hạn kiểm tra.

Quyết định kiểm tra được công bố với đối tượng kiểm tra khi tiến hành kiểm tra.

3.2. Thời hạn ban hành kế hoạch kiểm tra hằng năm

Theo khoản 3 Điều 29 Nghị định 266/2026/NĐ-CP:

"Trước ngày 01 tháng 3 hằng năm, cơ quan, tổ chức quy định tại Điều 24 Nghị định này có trách nhiệm ban hành kế hoạch kiểm tra việc chấp hành, tổ chức thực hiện quy định pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí."

Như vậy, trước ngày 01/3 hằng năm, các cơ quan có trách nhiệm kiểm tra phải ban hành kế hoạch kiểm tra theo quy định.

Theo khoản 1 và khoản 2 Điều 29, việc xây dựng kế hoạch kiểm tra phải dựa trên:

• Lĩnh vực có nguy cơ lãng phí cao;
• Kết quả quản lý, sử dụng nguồn lực;
• Phản ánh, kiến nghị của tổ chức, cá nhân;
• Yêu cầu quản lý nhà nước về tiết kiệm, chống lãng phí.

Kế hoạch kiểm tra gồm các nội dung chủ yếu như nội dung, đối tượng, thời kỳ, thời hạn kiểm tra và cơ quan, đơn vị thực hiện.

Ngoài ra, khoản 3 Điều 29 Nghị định còn quy định, trường hợp cần thiết, người có thẩm quyền có thể điều chỉnh kế hoạch kiểm tra. Kế hoạch phải được gửi cho cơ quan thanh tra, Kiểm toán nhà nước và đối tượng kiểm tra ngay sau khi ban hành.

3.3. Trình tự tiến hành kiểm tra và xử lý kết quả

Theo Điều 30 Nghị định 266/2026/NĐ-CP, việc tiến hành kiểm tra và xử lý kết quả được thực hiện theo các nội dung sau:

Bước 1: Công bố quyết định kiểm tra.

Quyết định kiểm tra được công bố bằng một trong các hình thức:

• Trực tiếp;
• Trực tuyến;
• Gửi bằng văn bản đến đối tượng kiểm tra.

Nội dung công bố phải rõ ràng, minh bạch để đối tượng kiểm tra chuẩn bị hồ sơ, tài liệu phục vụ kiểm tra.

Bước 2: Thu thập, xem xét và đánh giá hồ sơ, tài liệu.

Đoàn kiểm tra thu thập, xem xét, đánh giá hồ sơ, tài liệu liên quan đến nội dung kiểm tra đã được xác định trong quyết định kiểm tra.

Bước 3: Lập biên bản kiểm tra.

Theo điểm a khoản 3 Điều 30, biên bản kiểm tra phải thể hiện:

• Thành phần Đoàn kiểm tra;
• Đối tượng kiểm tra;
• Tổ chức, cá nhân có liên quan;
• Nội dung kiểm tra;
• Kết quả xác minh;
• Đánh giá việc quản lý, sử dụng nguồn lực;
• Ý kiến của đối tượng kiểm tra và các tổ chức, cá nhân có liên quan, nếu có.

Biên bản phải có chữ ký của Trưởng đoàn kiểm tra và đại diện đối tượng kiểm tra.

Trường hợp đối tượng kiểm tra không ký, biên bản phải ghi rõ lý do và có chữ ký xác nhận theo quy định tại điểm a khoản 3 Điều 30.

Bước 4: Xử lý hoặc kiến nghị xử lý vi phạm.

Theo điểm b khoản 3 Điều 30, nếu phát hiện tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm trong tổ chức thực hiện phòng, chống lãng phí, Đoàn kiểm tra có trách nhiệm xử lý hoặc kiến nghị cơ quan, người có thẩm quyền xử lý theo quy định.

Trường hợp nội dung cần làm rõ theo chức năng thanh tra hoặc vượt quá phạm vi đánh giá, Trưởng đoàn kiểm tra báo cáo người ra quyết định kiểm tra để xem xét yêu cầu hoặc đề nghị cơ quan thanh tra có thẩm quyền tiến hành thanh tra.

3.4. Trách nhiệm ban hành và thực hiện kết luận kiểm tra

Theo Điều 31 Nghị định 266/2026/NĐ-CP, sau khi hoàn thành hoạt động kiểm tra, Đoàn kiểm tra thực hiện việc dự thảo và trình ban hành kết luận kiểm tra.

Cụ thể:

• Trong vòng 01 tháng kể từ ngày hết thời hạn kiểm tra: Đoàn kiểm tra dự thảo kết luận và gửi đối tượng kiểm tra lấy ý kiến. Trường hợp phức tạp, phạm vi rộng có thể kéo dài nhưng không quá 02 tháng.
• Trong vòng 15 ngày kể từ ngày nhận được dự thảo: Đối tượng kiểm tra gửi ý kiến bằng văn bản. Trường hợp phức tạp, phạm vi rộng có thể kéo dài nhưng không quá 30 ngày và phải thông báo bằng văn bản.
• Trong vòng 01 tháng kể từ ngày nhận được ý kiến bằng văn bản: Trưởng đoàn kiểm tra trình người có thẩm quyền ban hành kết luận kiểm tra. Trường hợp hết thời hạn lấy ý kiến mà không nhận được văn bản phản hồi, thời hạn trình là 03 ngày làm việc kể từ ngày hết thời hạn đó.

Trưởng đoàn kiểm tra được ký ban hành kết luận kiểm tra nếu được người có thẩm quyền kiểm tra ủy quyền.

Kết luận kiểm tra phải được gửi cho đối tượng được kiểm tra và các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan ngay sau khi ban hành.

Theo khoản 5 Điều 31, kết luận kiểm tra phải có các nội dung cơ bản:

• Đánh giá việc chấp hành, tổ chức thực hiện quy định pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí;
• Kết luận về nội dung kiểm tra;
• Biện pháp xử lý theo thẩm quyền và kiến nghị giải pháp khắc phục hậu quả, nếu có;
• Những hạn chế, bất cập của cơ chế, chính sách, pháp luật có liên quan và kiến nghị khắc phục, nếu có.

Bên cạnh đó, Điều 32 Nghị định 266/2026/NĐ-CP quy định người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị thực hiện kiểm tra có trách nhiệm xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị xử lý vi phạm; ban hành văn bản yêu cầu chấn chỉnh, khắc phục tồn tại, hạn chế sau kiểm tra; theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kết luận kiểm tra.

Nghị định 266/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.

Trên đây là thông tin về các cơ quan có trách nhiệm kiểm tra việc chấp hành, tổ chức thực hiện pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí. Vui lòng truy cập Nghị định 266/2026/NĐ-CP và Luật Tiết kiệm, chống lãng phí 2025 trên LuatVietnam.vn, cùng các tiện ích như Tình trạng hiệu lực và Lược đồ văn bản.