7 thay đổi về đóng kinh phí công đoàn từ 16/5/2026 doanh nghiệp cần chú ý

1. Bổ sung thời hạn đóng kinh phí công đoàn chậm nhất vào ngày cuối cùng của tháng tiếp theo

Một trong những điểm mới đáng chú ý tại Điều 4 Nghị định 105/2026/NĐ-CP là lần đầu tiên quy định cụ thể thời hạn đóng kinh phí công đoàn.

Theo đó, trường hợp đóng theo tháng thì thời hạn chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo; trường hợp đóng theo chu kỳ 03 tháng một lần thì thời hạn chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng tiếp theo ngay sau chu kỳ đóng.

Đối với doanh nghiệp nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp trả lương theo chu kỳ sản xuất, kinh doanh vẫn được lựa chọn đóng theo tháng hoặc 03 tháng một lần nếu đăng ký với tổ chức công đoàn.

Trong khi đó, Nghị định 191/2013/NĐ-CP chỉ quy định doanh nghiệp đóng kinh phí công đoàn mỗi tháng một lần cùng thời điểm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc mà chưa quy định cụ thể thời hạn chậm nhất phải hoàn thành nghĩa vụ đóng.

2. Lần đầu quy định rõ về chậm đóng và không đóng kinh phí công đoàn

Điều 6 Nghị định 105/2026/NĐ-CP đã bổ sung quy định cụ thể về hành vi chậm đóng và không đóng kinh phí công đoàn. Theo đó, chậm đóng là trường hợp chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ sau thời hạn quy định.

Đặc biệt, Nghị định mới xác định rõ các trường hợp được xem là không đóng kinh phí công đoàn, bao gồm:

- Không trích, đóng kinh phí công đoàn;

- Không đóng hoặc đóng không đầy đủ số tiền phải đóng trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết hạn;

- Không đóng hoặc đóng không đủ số người thuộc diện phải đóng trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết hạn.

Trước đây, Nghị định 191/2013/NĐ-CP chưa có quy định cụ thể để phân biệt hành vi chậm đóng và không đóng kinh phí công đoàn.

3. Bổ sung cơ chế miễn đóng kinh phí công đoàn cho doanh nghiệp giải thể, phá sản

Nghị định 105/2026/NĐ-CP đã bổ sung riêng Chương IV quy định về miễn, giảm, tạm dừng đóng kinh phí công đoàn. Trong đó, Điều 11 quy định doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã giải thể hoặc phá sản có thể được xem xét miễn số tiền kinh phí công đoàn chưa đóng.

Đối với trường hợp giải thể, việc miễn được xem xét khi công đoàn tham gia phương án giải quyết nợ của doanh nghiệp. Đối với trường hợp phá sản, việc miễn được xem xét khi công đoàn nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản.

Trong khi đó, Nghị định 191/2013/NĐ-CP không có bất kỳ quy định nào về miễn đóng kinh phí công đoàn đối với doanh nghiệp giải thể hoặc phá sản.

4. Doanh nghiệp khó khăn được giảm tối đa 20% mức đóng kinh phí công đoàn

Điều 12 Nghị định 105/2026/NĐ-CP cho phép doanh nghiệp được xem xét giảm mức đóng kinh phí công đoàn tối đa 20% trong một số trường hợp khó khăn đặc biệt sau khi đã hết thời gian tạm dừng đóng.

Điều kiện giảm mức đóng được xác định dựa trên tỷ lệ cắt giảm lao động, cụ thể:

- Từ 30% hoặc từ 30 lao động trở lên đối với đơn vị dưới 200 lao động;

- Từ 50 lao động trở lên đối với đơn vị từ 200 đến 1.000 lao động;

- Từ 100 lao động trở lên đối với đơn vị trên 1.000 lao động.

Thời gian giảm mức đóng tối đa không quá 06 tháng.

Đây là nội dung hoàn toàn mới vì Nghị định 191/2013/NĐ-CP chưa từng quy định cơ chế giảm mức đóng kinh phí công đoàn cho doanh nghiệp gặp khó khăn.

5. Bổ sung cơ chế tạm dừng đóng kinh phí công đoàn đến 12 tháng

Theo Điều 13 Nghị định 105/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp được xem xét tạm dừng đóng kinh phí công đoàn nếu gặp khó khăn do thay đổi cơ cấu, công nghệ, khủng hoảng kinh tế, thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh hoặc mất mùa.

Doanh nghiệp được xem xét tạm dừng đóng nếu:

- Phải tạm dừng sản xuất, kinh doanh từ 30 ngày trở lên và có từ 50% lao động thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc phải tạm nghỉ việc; hoặc

- Bị thiệt hại trên 50% tổng giá trị tài sản do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, mất mùa gây ra.

- Thời gian tạm dừng đóng tối đa không quá 12 tháng.

Trước đây, Nghị định 191/2013/NĐ-CP chưa có quy định về việc tạm dừng đóng kinh phí công đoàn trong các trường hợp doanh nghiệp gặp khó khăn.

6. Bổ sung quy định về tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp được phân phối kinh phí công đoàn

Một nội dung mới đáng chú ý khác là Nghị định 105/2026/NĐ-CP đã bổ sung Chương V quy định về quản lý, sử dụng kinh phí công đoàn của tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp theo Bộ luật Lao động 2019.

Theo đó, tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp được cấp đăng ký theo Điều 172 Bộ luật Lao động 2019 sẽ được phân phối phần kinh phí công đoàn dành cho cấp cơ sở theo tỷ lệ thành viên thuộc tổ chức này tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Ngoài ra, tổ chức này phải định kỳ thông báo số tiền doanh nghiệp thực đóng và có thể bị tạm dừng phân phối kinh phí nếu không gửi thông báo đúng hạn mà không có lý do chính đáng.

Nghị định 191/2013/NĐ-CP trước đây chưa có quy định về tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp và cơ chế phân phối kinh phí công đoàn cho tổ chức này.

7. Mở rộng quy định về nguồn đóng kinh phí công đoàn đối với đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ

Điều 5 Nghị định 105/2026/NĐ-CP đã quy định cụ thể nguồn đóng kinh phí công đoàn đối với từng loại đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính.

Trong đó:

- Đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm một phần chi thường xuyên được sử dụng nguồn ngân sách nhà nước, nguồn thu sự nghiệp và nguồn thu hợp pháp khác để đóng kinh phí công đoàn;

- Đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư hoặc tự bảo đảm chi thường xuyên tự bảo đảm từ nguồn thu hoạt động sự nghiệp và nguồn thu khác.

Trong khi đó, Nghị định 191/2013/NĐ-CP chỉ quy định chung về nguồn đóng kinh phí công đoàn đối với đơn vị được ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ hoặc một phần kinh phí hoạt động thường xuyên mà chưa phân loại rõ theo mức độ tự chủ tài chính như quy định mới.

Trên đây là 7 thay đổi về đóng kinh phí công đoàn từ 16/5 doanh nghiệp cần chú ý.