Giáo trình môn học chung trong giáo dục nghề nghiệp phải đáp ứng những yêu cầu gì?

1. Giáo trình môn học chung trong giáo dục nghề nghiệp phải đáp ứng những yêu cầu gì?

Theo khoản 3 Điều 2 Thông tư 82/2026/TT-BGDĐT, giáo trình môn học chung phải tuân thủ chương trình tương ứng; bảo đảm nội dung chính xác, phù hợp mục tiêu; có câu hỏi, bài tập và tài liệu tham khảo rõ nguồn gốc; trình bày ngắn gọn, dễ hiểu, sử dụng thuật ngữ phổ biến, nhất quán.

Cụ thể, khoản này quy định đầy đủ 04 yêu cầu:

• Giáo trình môn học chung phải bảo đảm tuân thủ mục tiêu, yêu cầu, nội dung của chương trình môn học chung tương ứng;
• Nội dung của giáo trình môn học chung bảo đảm tính chính xác, sự cân đối, phù hợp giữa các nội dung chuyên môn; nội dung kiến thức, kỹ năng, yêu cầu về năng lực của người học phải bảo đảm phù hợp với mục tiêu của từng chương, bài, phần;
• Kết thúc mỗi chương (bài) của giáo trình môn học chung phải có hệ thống câu hỏi, bài tập; giáo trình phải có danh mục tài liệu tham khảo, tài liệu tham khảo phải có nguồn gốc rõ ràng;
• Giáo trình môn học chung phải được trình bày ngắn gọn, đơn giản, dễ hiểu, sử dụng thuật ngữ chuyên môn phổ biến, nhất quán.

Về chương trình làm cơ sở biên soạn giáo trình, khoản 2 Điều 2 yêu cầu nội dung chương trình phù hợp với chuẩn chương trình đào tạo cho khối ngành, nghề hoặc ngành, nghề đặc thù; phù hợp pháp luật chuyên ngành nếu có và các quy định liên quan.

Đồng thời, chương trình không được trái với chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; phải ghi rõ thời lượng đối với từng trình độ trung cấp, cao đẳng và bảo đảm đáp ứng chuẩn đầu ra cùng các quy định liên quan của chuẩn chương trình đào tạo giáo dục nghề nghiệp.

2. Những giáo trình môn học chung nào thuộc phạm vi áp dụng?

Theo khoản 1 Điều 1 Thông tư 82/2026/TT-BGDĐT, các yêu cầu được đặt ra đối với chương trình, giáo trình môn học chung trong chương trình đào tạo trình độ trung cấp, trình độ cao đẳng, gồm:

• Giáo dục chính trị;
• Ngoại ngữ;
• Năng lực số;
• Pháp luật;
• Giáo dục thể chất.

Về đối tượng thực hiện, khoản 2 Điều này xác định Thông tư áp dụng đối với cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp, tổ chức và cá nhân có liên quan.

Tuy nhiên, khoản 3 Điều 1 quy định không áp dụng đối với chương trình đào tạo do tổ chức giáo dục, cơ sở giáo dục nước ngoài triển khai và cấp văn bằng nước ngoài tại Việt Nam theo hình thức liên kết đào tạo với nước ngoài.

Đối với chương trình đào tạo ngành, nghề thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh, khoản 4 Điều này yêu cầu việc biên soạn, thẩm định và ban hành chương trình, giáo trình môn học chung thực hiện theo Luật Giáo dục nghề nghiệp và pháp luật chuyên ngành.

Về thẩm quyền, Điều 3 phân định riêng giữa môn Giáo dục chính trị và các môn học còn lại:

• Môn Giáo dục chính trị: Cơ quan được giao tổ chức biên soạn, ban hành thực hiện biên soạn, thẩm định, ban hành chương trình, giáo trình để thống nhất áp dụng chung.
• Ngoại ngữ, Năng lực số, Pháp luật, Giáo dục thể chất: Người đứng đầu cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp được tự chủ tổ chức biên soạn hoặc lựa chọn, thẩm định, ban hành chương trình, giáo trình để xây dựng chương trình đào tạo các ngành, nghề theo quy định.

Cũng theo khoản 2 Điều 3, nếu lựa chọn chương trình, giáo trình do cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp khác biên soạn để áp dụng, việc lựa chọn phải bảo đảm tuân thủ pháp luật về sở hữu trí tuệ.

3. Ai chịu trách nhiệm biên soạn, thẩm định giáo trình đáp ứng yêu cầu?

3.1. Trách nhiệm của Tổ biên soạn giáo trình

Theo khoản 1 và khoản 2 Điều 6 Thông tư 82/2026/TT-BGDĐT, cơ quan, đơn vị có thẩm quyền thành lập Tổ biên soạn giáo trình môn học. Tổ có ít nhất 09 thành viên, gồm đại diện cán bộ quản lý; giáo viên, giảng viên; chuyên gia; đại diện người sử dụng lao động có hoạt động trong lĩnh vực liên quan; đại diện hiệp hội ngành, nghề nếu có.

Về tiêu chuẩn, khoản 3 Điều này yêu cầu thành viên có trình độ đại học trở lên; am hiểu và có kinh nghiệm về phát triển chương trình, giáo trình đào tạo liên quan đến môn học; có ít nhất 03 năm trực tiếp giảng dạy hoặc công tác liên quan đến môn học tương ứng.

Trong quá trình biên soạn, khoản 4 Điều 6 quy định các công việc gồm:

• Xác định vị trí, tính chất của chương/bài;
• Khảo sát thực tế, nghiên cứu các tài liệu chuyên môn có liên quan;
• Xác định mục tiêu của chương/bài;
• Thiết kế, xây dựng nội dung học tập của chương/bài;
• Thiết kế câu hỏi ôn tập của chương/bài và các nội dung có liên quan khác nếu có.

Sau khi biên soạn, khoản 5 Điều này giao Tổ biên soạn tổng hợp, hoàn thiện hồ sơ và dự thảo giáo trình, báo cáo cơ quan, đơn vị có thẩm quyền để tổ chức thẩm định.

3.2. Trách nhiệm của Hội đồng thẩm định

Theo điểm a và điểm b khoản 3 Điều 7, Hội đồng thẩm định có trách nhiệm thẩm định giáo trình trên cơ sở các quy định của Thông tư và những quy định liên quan khác về giáo trình. Kết quả thẩm định là cơ sở xem xét, quyết định ban hành.

Về tính độc lập trong thành phần, khoản 2 Điều 7 quy định hội đồng có ít nhất 09 thành viên; số thành viên ngoài cơ quan chủ trì chiếm ít nhất 1/3. Thành viên Hội đồng thẩm định không là thành viên Tổ biên soạn giáo trình dự kiến tham gia thẩm định.

Đối với kết luận thẩm định, điểm c khoản 3 Điều này yêu cầu hội đồng xác định rõ một trong các trường hợp:

• Thông qua giáo trình không cần chỉnh sửa, bổ sung;
• Thông qua nhưng yêu cầu chỉnh sửa, bổ sung và nêu nội dung cụ thể;
• Không thông qua và nêu lý do.

Nếu giáo trình được thông qua nhưng phải chỉnh sửa, điểm d yêu cầu Tổ biên soạn hoàn thiện theo yêu cầu của hội đồng, kèm báo cáo giải trình và xác nhận của Chủ tịch hội đồng về các nội dung đã chỉnh sửa.

Trường hợp không được thông qua, điểm đ giao Chủ tịch Hội đồng thẩm định quyết định phương án tổ chức thẩm định lại để Tổ biên soạn chỉnh sửa, hoàn thiện hồ sơ theo kết luận.

4. Giáo trình phải được công khai, rà soát và cập nhật như thế nào?

Theo Điều 8 Thông tư 82/2026/TT-BGDĐT, cơ quan, đơn vị có thẩm quyền xem xét, quyết định ban hành giáo trình căn cứ hồ sơ báo cáo kết quả thẩm định và các tài liệu liên quan nếu có.

Sau khi ban hành, khoản 2 Điều 10 yêu cầu công khai giáo trình môn học chung trên trang thông tin điện tử của cơ quan ban hành. Việc công khai toàn văn thực hiện theo pháp luật về sở hữu trí tuệ, xuất bản và các quy định liên quan.

Về duy trì, cập nhật nội dung, khoản 3 Điều này yêu cầu tổ chức rà soát, cập nhật định kỳ không quá 05 năm một lần, hoặc khi có:

• Thay đổi về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước;
• Yêu cầu từ thực tiễn giảng dạy, học tập.

Khoản 4 Điều 10 đồng thời yêu cầu việc rà soát, cập nhật phải phù hợp với Thông tư và các quy định pháp luật liên quan.

Đối với thời hạn chuyển tiếp, khoản 1 Điều 11 quy định trước ngày 05/9/2027, các cơ quan, đơn vị được giao biên soạn phải tổ chức biên soạn, thẩm định, ban hành hoặc rà soát, cập nhật chương trình, giáo trình môn học chung theo thẩm quyền. Khoản 2 Điều này yêu cầu việc rà soát, cập nhật bảo đảm phù hợp với quy định liên quan của chuẩn chương trình đào tạo giáo dục nghề nghiệp.

Riêng chương trình, giáo trình đào tạo các ngành, nghề đang được biên soạn, lấy ý kiến, thẩm định hoặc đã hoàn thành thẩm định nhưng chưa ban hành khi Thông tư có hiệu lực, khoản 4 Điều 11 cho phép tiếp tục quy trình đã triển khai, nhưng phải rà soát, bảo đảm đáp ứng yêu cầu của Thông tư trước khi ban hành.

Trên đây là nội dung thông tin về “Giáo trình môn học chung trong giáo dục nghề nghiệp phải đáp ứng những yêu cầu gì?”. Bạn đọc có thể tham khảo thêm nội dung Thông tư 82/2026/TT-BGDĐT và tình trạng hiệu lực được cập nhật trên LuatVietnam.vn.